II SA/Łd 948/17

SENTENCJA Dnia 21 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. wyłączenie sędziów i asesorów Wydziału I i II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 14 września 2017 roku nr 291/2017 w przedmiocie nakazu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego p o s t a n a w i a : 1) oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA: Pawła Janickiego, sędziów WSA: Magdaleny Sieniuć, Agnieszki Grosińskiej-Grzymkowskiej, Agaty Sobieszek-Krzywickiej, Sławomira Wojciechowskiego Roberta Adamczewskiego, Michała Zbrojewskiego, Piotra Mikołajczyka, Bożeny Kasprzak, Agnieszki Krawczyk, Joanny Grzegorczyk-Drozdy, Ewy Cisowskiej-Sakrajdy, Pawła Kowalskiego, Cezarego Kozińskiego oraz Asesorów WSA: Tomasza Porczyńskiego, Marcina Olejniczaka, Tomasza Furmanka, Agnieszki Gortych-Ratajczyk, Grzegorza Potiopy, Anny Dębowskiej; 2) umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego NSA: Wiktora Jarzębowskiego, Teresy Porczyńskiej, Bogusława Klimowicza i sędziego WSA Tomasza Adamczyka. UZASADNIENIE D. A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 14 września 2017 r. w przedmiocie nakazu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Skarżąca 21 września 2022 r. złożyła do akt sprawy pismo procesowe z 20 września 2022 r. zawierające wniosek o wyłączenie na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej p.p.s.a.) wszystkich sędziów orzekających w Wydziale I i II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W obszernym uzasadnieniu wskazała, że wymienieni we wniosku sędziowie powinni zostać wyłączeni, ponieważ orzekali już w sprawach, w których skarżąca jest (lub była) stroną. Kwestionując celowość i prawidłowość rozstrzygnięć procesowych i merytorycznych podejmowanych w toku wymienionych we wniosku postępowań sądowoadministracyjnych, zarzuciła sędziom brak bezstronności, obiektywizmu i kompetencji, co w ocenie skarżącej spowodowało uchybienia przepisom prawa procesowego i błędy w zakresie stosowania przepisów prawa materialnego. Zarządzeniem z 30 września 2021 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziów poprzez wskazanie imiennie, w odniesieniu do każdego sędziego, przyczyn uzasadniających wyłączenie oraz powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie przyczyn wyłączenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W piśmie z 2 listopada 2022 r. skarżąca wniosła o łączne rozpoznanie wniosków z 21 i 22 września 2022 r. i sprecyzowała przyczyny wyłączenia odnośnie każdego z sędziów. Z kolei w piśmie z 6 grudnia 2022 r. skarżąca oświadczyła, że podtrzymuje wniosek o wyłączenie sędziego WSA Agaty Sobieszek-Krzywickiej. W związku z powyższym wnioskiem, sędzia NSA Paweł Janicki, sędziowie WSA: Magdalena Sieniuć, Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Agata Sobieszek-Krzywicka, Sławomir Wojciechowski, Robert Adamczewski, Michał Zbrojewski, Piotr Mikołajczyk, Bożena Kasprzak, Agnieszka Krawczyk, Joanna Grzegorczyk-Drozda, Ewa Cisowska-Sakrajda, Paweł Kowalski, Cezary Koziński oraz asesorzy WSA: Tomasz Porczyński, Marcin Olejniczak, Tomasz Furmanek, Agnieszka Gortych-Ratajczyk, Grzegorza Potiopa i Anna Dębowska złożyli pisemne oświadczenia, że nie łączą ich z wnioskodawcą, jak również z pozostałymi stronami postępowania stosunki, o których mowa w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z uregulowaniami zawartymi w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. wyłączenie sędziego może nastąpić z mocy ustawy, bądź na żądanie sędziego lub na wniosek strony. Wyłączenie sędziego z mocy ustawy następuje na podstawie przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Niezależnie od przyczyn wymienionych w powołanym wyżej przepisie, stosownie do art. 19 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego, w świetle art. 19 p.p.s.a., zależy więc od okoliczności faktycznych występujących w konkretnej sprawie, które w sposób obiektywny uzasadniają wątpliwość co do bezstronności sędziego. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że chodzi o takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a postępowaniem sądu, przez co prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może stać się nieobiektywny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 2012, str. 94). Podkreślenia wymaga również, że we wniosku o wyłączenie sędziego strona, zgodnie z art. 20 p.p.s.a., powinna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, natomiast sędzia, którego dotyczy wniosek, zobowiązany jest do złożenia wyjaśnienia (art. 22 § 2 p.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość ta winna być skonkretyzowana i uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji odnoszącej się do okoliczności wskazującej na zagrożenie brakiem bezstronności w konkretnej sprawie. Nieskuteczne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego, w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy (por. m.in. postanowienie NSA z 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OZ 291/22). O wyłączeniu sędziego nie może także decydować wyłącznie subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być bowiem traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., II FZ 61/08 oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2011 r., K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5). W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, iż okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego dla niego niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. (por. postanowienia NSA z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 149/14; z 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 1174/12; z 22 marca 2011 r., sygn. akt II OZ 185/11 – orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Analiza akt niniejszej sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, że zaistniała którakolwiek z przesłanek wyłączenia, określona w art. 18 § 1 pkt 1-7 p.p.s.a. Nie zachodzą również okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów, o których stanowi art. 19 p.p.s.a. Za taką okoliczność w żadnym razie nie może być bowiem uznane twierdzenie, że sędziowie powinni zostać wyłączeni, ponieważ orzekali już w sprawach, w których skarżąca była stroną. Sąd Najwyższy w wyroku z 29 lutego 2002 r., sygn. akt II UKN 307/01 stwierdził, że sędzia nie podlega wyłączeniu z tej przyczyny, że poprzednio orzekał w innej sprawie, nawet w sporze między tymi samymi stronami. Sąd w pełni podziela powyższy pogląd. Sąd orzekając, każdorazowo ocenia przedstawione okoliczności w sprawie i stosuje do nich odpowiednią normę wywiedzioną z przepisów prawa. Ponadto zaznaczyć również należy, że niezadowolenie skarżącej dotyczące sposobu prowadzenia postępowania sądowego, czy też osobiste przeświadczenie o braku kompetencji sędziów również nie stanowią automatycznej podstawy do wyłączenia sędziów od orzekania w danej sprawie. Ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa procesowego albo błędów w zakresie stosowania przepisów prawa materialnego dokonywana jest w ramach kontroli instancyjnej przez sąd wyższej instancji i nie stanowi przesłanki wyłączenia, o której mowa w art. 19 p.p.s.a. Podkreślić również należy, że wskazani we wniosku o wyłączenie sędziowie złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne okoliczności dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznania niniejszej sprawy. Prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia. Jeżeli strona żąda wyłączenia sędziego, to zobowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 44, postanowienia NSA: z dnia 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12; z 30 września 2014 r., sygn. akt II OZ 1000/14). Wniosek o wyłączenie sędziów nie zawiera argumentacji, która podważałaby wiarygodność złożonych oświadczeń. Jest wyrazem subiektywnego odczucia strony o stronniczości sędziów. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił wniosek o włączenie wymienionych w pkt 1 postanowienia sędziów. Z uwagi natomiast na długotrwałe zwolnienie lekarskie sędziego NSA Wiktora Jarzębowskiego, sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w zakresie wniosku o jego wyłączenie. Sąd umorzył również postępowanie w stosunku do sędziów NSA: Teresy Porczyńskiej i Bogusława Klimowicza oraz sędziego WSA Tomasza Adamczyka, z uwagi na ich przejście w stan spoczynku.