II OZ 985/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt VII SPP/Wa 162/20 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2020 r., znak [...] w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt VII SPP/Wa 162/20, na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), po rozpoznaniu wniosku J. K. (dalej jako skarżący) o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2020 r., znak [...] w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia, odmówił J. K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd wskazał, że stosownie do art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Sąd wyjaśnił kiedy można mówić o oczywistej bezzasadności skargi i uznał, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi bowiem skarga, w związku z którą skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy, podlega odrzuceniu stosownie do treści art. 58 1 pkt 1 P.p.s.a. z uwagi na brak właściwości sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na postanowienie wydane po rozpatrzeniu ponaglenia tj. w trybie art. 37 k.p.a. Ponadto Sąd zaznaczył, że gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, że w danej sprawie wystąpiła "oczywista bezzasadność skargi", uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. K. Skarżący przytoczył okoliczności dotyczące wydania zaskarżonego skargą postanowienia GINB. Następnie stwierdził, że treść zaskarżonego postanowienia Sądu jest dla niego niezrozumiała. Wniosek o udzielenie mu prawa pomocy złożył prawidłowo i w terminie. Na postanowienie o oddaleniu skargi składa wniosek o zawieszenie jego wykonania i zawieszenie terminu wnoszenia skargi kasacyjnej, bo nie ma do tej sprawy pełnomocnika z urzędu, a nie jest prawnikiem. Nie został też zwolniony z kosztów postępowania. Skarżący stwierdził, że nie zgadza się z postanowieniem i dlatego wnosi zażalenie. Zarzucił organom administracji bezczynność i matactwo w sprawie. Zdaniem skarżącego, skoro Sąd pisze, że nie jest właściwy do rozpatrzenia sprawy, to komu podlega GINB. To właśnie Sąd w Warszawie jest właściwy do rozpatrzenia tego ponaglenia. Swoje zażalenie skarżący uznaje za uzasadnione i żąda uchylenia postanowienia i zmiany na takie o jakie wnioskował o pomoc prawną pełną. Skarżący wskazuje, że jego wniosek jest kompletny i nie różni się od innych wniosków składanych do innych spraw, w których ustanowiono mu już pełnomocników do poszczególnych spraw zaskarżonych do WSA w Warszawie. Skarżący wskazuje też, że nadal jest bezrobotny, bez środków do życia i utrzymuje się z pomocy społecznej i wobec tego prosi o udzielenie prawa pomocy a nie wydawanie postanowień oddalających. Skarżący stwierdził, że nie rozumie co to znaczy, że prawo pomocy nie przysługuje, bo skarga była bezzasadna. W jego ocenie Sąd jest właściwy do rozpoznania sprawy. Skarżący stwierdził, że Należało najpierw przyznać pomoc prawną, a później rozpatrzyć skargę a nie jedno i drugie na raz, żeby zagmatwać sprawę. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym przed WSA w Warszawie o sygn. akt VII SA/Wa 1282/20 jest postanowienie GINB z 12 marca 2020 r. w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia złożonego w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) na bezczynność i przewlekłość [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie budowy stacji transformatorowej [...], w którym stwierdzono, że [...]WINB nie dopuścił się bezczynności i przewlekłości. Z uwagi na taki przedmiot zaskarżenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał postanowienie o odrzuceniu skargi z dnia 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1282/20. W postanowieniu tym wskazano, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Przedmiotem skargi mogą być tylko ww. postanowienia. Sąd za oczywiste uznał, że skarga jest niedopuszczalna gdy postanowienie jest niezaskarżalne. Dalej Sąd wyjaśnił, że zażalenie przysługuje na postanowienie gdy przepis K.p.a. tak stanowi lub gdy taką możliwość przewiduje przepis szczególny. Nie ma zaś znaczenia w tej kwestii wola podmiotu do którego kierowane jest postanowienie. Prawo do wniesienia zażalenia wynika bowiem z elementu obiektywnego w postaci istnienia normy prawnej przewidującej takie prawo. Sąd stwierdził, że postanowienie wydane w trybie art. 37 § 6 pkt 1 K.p.a. nie podlega zaskarżaniu bowiem przepis ten nie zawiera normy, która uprawniałaby adresata tego postanowienia do wniesienia zażalenia. Nie jest to postanowienie kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. Służy ono zwalczaniu bezczynności lub przewlekłości w załatwianiu sprawy. Sąd uznał, że postanowienie to ma charakter wpadkowy i nie przysługuje na nie zażalenie. Skoro nie mieści się w zakresie art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., to nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Sąd stwierdził, że skarga wniesiona na takie postanowienie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 §. 1 pkt 1 P.p.s.a. bowiem zgodnie z tym przepisem sąd odrzuca skargę gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Właśnie powyższe stwierdzenie, że skarga na postanowienie GINB wydane w trybie art. 37 K.p.a. nie mieści się w zakresie spraw rozpoznawanych przez sądy administracyjne miało decydujące znaczenie dla odmowy udzielenia prawa pomocy skarżącemu. Skoro sąd nie może rozpoznać skargi na postanowienie dotyczące ponaglenia i jest to podstawą do odrzucenia skargi, to zachodzi wówczas sytuacja wymieniona w art. 247 P.p.s.a. tj. oczywista bezzasadność skargi. Oczywistym jest wówczas, że jeśli sąd nie jest w ogóle uprawniony by skargę rozpoznać, nie ma ku temu kompetencji, to udzielanie prawa pomocy podmiotowi wnoszącemu taką skargę jest pozbawione uzasadnienia. Niecelowe jest udzielanie prawa pomocy w postępowaniu, w sytuacji gdy postępowanie to nie może być przez sąd wszczęte i prowadzone z racji braku kompetencji z art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Skoro Sąd nie mógł rozpoznać skargi, to nie ulega najmniejszej wątpliwości, że brak jest jakichkolwiek szans na pozytywne bądź negatywne jej rozpatrzenie. Sąd jest niewłaściwy tzn., że nie może zajmować się oceną legalności tego rodzaju postanowienia bo przepisy nie przewidziały (art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a.) możliwości jej rozpoznania przez sąd. W takiej sytuacji rozpatrywanie sytuacji materialnej skarżącego pod kątem przesłanek udzielenia prawa pomocy jest nieracjonalne bowiem Sąd nie może prowadzić postępowania, w którym udzielona ewentualnie skarżącemu pomoc w postaci zwolnienia z kosztów i ustanowienie pełnomocnika z urzędu mogłaby być wykorzystana. W ocenie NSA Sąd I instancji w okolicznościach niniejszej sprawy słusznie zastosował art. 247 P.p.s.a. i odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu we wnioskowanym przez niego zakresie z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Ustanowienie pełnomocnika dla wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi było niezasadne bowiem wynik takiej skargi kasacyjnej był z góry przesądzony. Wydłużyło by to jedynie postępowanie, które nie powinno mieć miejsca przed sądem administracyjnym. Całe toczące się postępowanie sądowoadministracyjne było pozbawione podstaw i bez znaczenia były argumenty skarżącego odnośnie do merytorycznej zasadności jego skargi na postanowienie GINB rozpatrujące ponaglenie z art. 37 § 6 pkt 1 K.p.a. Sąd nie mógł rozpoznawać skargi albowiem nie miał do tego uprawnień a skoro tak to tym bardziej udzielanie prawa pomocy w postępowaniu, które nie powinno było mieć miejsca przed tym sądem było oczywiście bezzasadne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.