I OZ 1042/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 października 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 972/20 o odrzuceniu skargi T.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją w sprawie przyznania zasiłku opiekuńczego postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z 19 października 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, dalej również jako "WSA", odrzucił skargę T.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium odwoławczego w [...], dalej jako "SKO" lub "Kolegium", z [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją w sprawie przyznania zasiłku opiekuńczego. W uzasadnieniu tego postanowienia WSA wskazał, że postanowienie SKO zostało odebrane przez skarżącego 22 kwietnia 2020 r., a wobec treści art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CoVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dalej jako "ustawa covidowa" oraz art. 68 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875), dalej jako "ustawa zmieniająca", pierwszym dniem trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi jest 24 maja 2020 r. Wobec tego trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi upłynął 23 czerwca 2020 r. Skoro zaś pełnomocnik wniósł skargę 25 czerwca 2020 r., to należało ją odrzucić jako wniesioną po terminie, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.''. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł T.S. reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Zarzucił w nim naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 46 ustawy covidowej oraz art. 68 ustawy zmieniającej poprzez odrzucenie skargi z powodu niezłożenia jej w terminie, pomimo że nie zachodziły ku temu przesłanki, gdyż pełnomocnik skarżącego jest ustanowiony z urzędu, a termin do wniesienia skargi powinien być liczony od dnia doręczenia pełnomocnikowi zawiadomienia o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu; 2. art. 177 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez niezastosowanie per analogia przez sąd przepisu prawa dotyczącego liczenia terminu do wniesienia skargi do WSA od daty doręczenia zawiadomienia o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu, w sytuacji kiedy ustawodawca nie wprowadza wprost przepisu normującego sytuację pełnomocnika z urzędu w zakresie liczenia terminu do wniesienia skargi do WSA w przypadku pełnomocnika ustanowionego w ramach pomocy prawnej; odmienne rozumienie procedury dotyczącej wniosku o przyznanie pomocy prawnej prowadzi do niekorzystnej dla skarżącego, jak również dla profesjonalnego pełnomocnika sytuacji procesowej, która prowadzić może do uchybienia przez stronę terminowi do wniesienia środka odwoławczego, a jest to niezgodne z wymogami sprawiedliwości i racjonalnego działania sądów; przyjęta przez WSA w Gliwicach wykładnia przepisów w zakresie terminów do złożenia skargi przez pełnomocnika strony, który został ustanowiony z urzędu, prowadzi do sytuacji, w której ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu będzie w dużo gorszej sytuacji niż pełnomocnik z wyboru; nawet w przypadku złożenia w terminie wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik z urzędu będzie miał znacznie krótszy czas do sporządzenia skargi do WSA niż pełnomocnik z wyboru i to niezależnie od tego, czy jego ustanowienie nastąpi jeszcze przed upływem terminu do wniesienia skargi czy po jego upływie; wykładnię przyjętą przez WSA w Gliwicach autorka zażalenia uznała za nieracjonalną i godzącą w interesy obywatela; 3. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez błędne uzasadnienie faktyczne i prawne i nieodniesienie się do kwestii, że pełnomocnik został ustanowiony z urzędu już po upływie terminu wynikającego z art. 53 § 1 p.p.s.a. do złożenia skargi z uwagi na skorzystanie przez skarżącego z pomocy prawnej. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie przez WSA w Gliwicach skargi co do istoty. Ponadto wniesiono o przyjęcie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów, tj. pisma ZUS z [...] czerwca 2020 r. oraz oświadczenia o sprawowaniu opieki nad dzieckiem w zw. z zamknięciem z powodu COVID-19 placówki, do której uczęszcza dziecko, w sprawie przebywania przez pełnomocnika z urzędu M.B. w okresie od 12 marca do 12 czerwca 2020 r. na zasiłku opiekuńczym, czyli w dacie doręczenia pełnomocnikowi zawiadomienia o powołaniu go na pełnomocnika z urzędu. Zaakcentowano przy tym, że przeprowadzenie dowodu z powyższych dokumentów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu zażalenia, a jest niezbędne do ustalenia okoliczności faktycznych całej sprawy. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazała, że w dacie otrzymania zawiadomienia o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu skarżącego przebywała na zasiłku opiekuńczym, w związku z czym nie miała możliwości zapoznania się z aktami sprawy ani nawiązania kontaktu z klientem. Realną możliwość zapoznania się z aktami uzyskała dopiero 18 czerwca 2020 r. Skargę złożyła 25 czerwca 2020 r., licząc 30 dniowy termin od dnia doręczenia do kancelarii zawiadomienia o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego, przyjmując że termin do złożenia skargi należy liczyć w oparciu o art. 177 § 3 p.p.s.a., w drodze analogii. W jej ocenie, przyjmując wykładnię WSA, dochodzi do sytuacji w której pełnomocnicy z urzędu i z wyboru nie są traktowani podobnie, przede wszystkim nie mają takich samych terminów do dokonania czynności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak stanowi art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Z kolei w myśl art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że postanowienie Kolegium z [...] kwietnia 2020 r., będące przedmiotem złożonej do WSA skargi zostało doręczone T.S. 22 kwietnia 2020 r. Zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy covidowej w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Przepis ten został dodany do ustawy covidowej przez ustawę z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568 ze zm.) i wszedł w życie 31 marca 2020 r. Następnie został uchylony na mocy przepisów ustawy zmieniającej. Zgodnie z art. 68 ustawy zmieniającej terminy, których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15 zzs ustawy covidowej, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy (tj. w dniu 24 maja 2020 r.), natomiast terminy, których bieg na mocy ww. przepisu został zawieszony – biegną dalej od tej daty. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że 30-dniowy termin na złożenie skargi rozpoczął bieg 24 maja 2020 r., a upłynął 23 czerwca 2020 r. Natomiast skarga złożona w niniejszej sprawie została nadana 25 czerwca 2020 r. (co również nie jest sporne). Zatem nie ulega wątpliwości, że skarga została złożona dwa dni po terminie. W tym stanie rzeczy sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił skargę jako spóźnioną. Odnośnie zarzutów zawartych w zażaleniu, które sprowadzają się do kwestii, jakoby termin do wniesienia skargi powinien być liczony od dnia doręczenia pełnomocnikowi zawiadomienia o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu, a nie od daty doręczenia skarżącemu postanowienia organu wskazać należy, że nie mogły one zostać uwzględnione. Termin o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. jest terminem ustawowym, co oznacza, że niedopuszczalne jest jego skracanie lub przedłużanie. Również wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, w terminie otwartym do wniesienia skargi, nie wpływa na bieg tego terminu. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, nie ma tu zastosowania art. 177 § 3 p.p.s.a., który jest bezpośrednią konsekwencją objęcia skargi kasacyjnej przymusem adwokacko-radcowskim na podstawie art. 175 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią w przypadku ustanowienia z urzędu pełnomocnika do wniesienia skargi kasacyjnej termin do dokonania tej czynności procesowej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu do reprezentowania strony. Jednakże takiego wymogu p.p.s.a. nie przewiduje w odniesieniu do skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, którą można złożyć osobiście. Tak więc brak jest podstaw do uznania, że 30-dniowy termin do wniesienia skargi biegnie od dnia wyznaczenia pełnomocnika z urzędu (postanowienie NSA z 19 listopada 2020 r., I OZ 955/20 i powołane w nim: postanowienie NSA z 9 października 2020 r., II FZ 443/20, postanowienie NSA z 13 marca 2020 r., I OZ 227/20. W przypadku natomiast, gdy w sprawie doszło do uchybienia terminu bez winy strony, dopuszczalne jest jedynie jego przywrócenie na podstawie art. 86 i 87 p.p.s.a. Podnoszone w uzasadnieniu zażalenia argumenty mające przemawiać za brakiem winy strony w uchybieniu terminowi określonemu w art. 53 § 1 p.p.s.a. (ze względu na oczekiwanie na wyznaczenie pełnomocnika z urzędu oraz przebywanie tego pełnomocnika na zasiłku opiekuńczym) pozostają bez wpływu na fakt, że skarżący uchybił temu terminowi, co obligowało WSA do odrzucenia skargi. Wobec tego niezasadny jest wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do zażalenia. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, przeprowadzenie tych dowodów nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia WSA. W tym stanie rzeczy uznać należy, że sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia wskazanych w zażaleniu przepisów oraz prawidłowo ustalił, że skarga T.S. została wniesiona z uchybieniem terminu, a wobec tego, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., podlegała odrzuceniu. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.