II SAB/Bk 208/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 grudnia 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. N. na bezczynność Wójta Gminy N. w przedmiocie informacji publicznej 1. Umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy N. do udzielenia informacji publicznej z wniosku skarżącej H. N. z dnia [...] czerwca 2020 r.; 2. Stwierdza, ze Wójt Gminy N. dopuścił się bezczynności; 3. Stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. Nie wymierza organowi grzywny; 5. Zasądza od Wójta Gminy N. na rzecz skarżącej H. N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego UZASADNIENIE Skargą sporządzoną 24.06.2020r., złożoną za pośrednictwem Wójta Gminy N. a przekazaną sądowi w dniu 10.07.2020r., H. N. zarzuciła Wójtowi Gminy N. bezczynność w rozpatrzeniu jej wniosku o udostępnienie informacji publicznej, złożonego pocztą elektroniczną w dniu 1.06. 2020r. Skarżąca podała, że w złożonym (na adres e-mail) w dniu 1.06.2020r. wniosku zawarła 21 pytań dotyczących działalności Gminy w zakresie opieki nad bezdomnymi zwierzętami. Zestaw pytań (dołączony także do skargi) został przesłany 1.06.2020 r. czemu organ nie zaprzecza, jak również przyznaje, że odpowiedź na nie jest informacją publiczną. Skarżąca twierdzi, że w ustawowym terminie 14 dni informacja publiczna nie została udostępniona. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o stwierdzenie że nieudzielenie informacji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, o ukaranie organu grzywną oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że powziął wiadomość o wniosku z dnia 1.06.2020 r. dopiero ze skargi na bezczynność z dnia 24.06.2020r. i niezwłocznie udzielił odpowiedzi. Powodem nieudzielenia odpowiedzi w terminie 14 dni był błąd poczty elektronicznej, która nie zadziałała prawidłowo, przekierowując wniosek z 1.06.2020r. do SPAM, o czym poinformowano wnioskodawczynię w dniu 26.06.2020r. Organ stwierdził, że identycznej informacji żądała H. N. w dniu 9.12.2019r. w ramach podmiotu "Prawnicy schroniska". Obecna informacja różni się tylko liczbą odłowionych i przekazanych psów do schroniska w związku z umową zawartą na 2020 rok. Dalej Wójt podkreślił, że działania skarżącej mają charakter uporczywego nękania Urzędu Gminy, ponieważ w latach 2019-2020 złożyła 30 wniosków o udzielenie informacji publicznej o podobnej lub identycznej treści. Prawdopodobnie skarżącej chodzi bardziej o karanie organu grzywnami niż uzyskiwanie informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Sprawa niniejsza została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym może być rozpoznana w trybie uproszczonym sprawa, w której przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Skarga podlegała uwzględnieniu albowiem do bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej doszło, gdyż załatwienie wniosku nastąpiło z naruszeniem ustawowego terminu do udostępnienia informacji publicznej i już po złożeniu skargi, co czyniło bezprzedmiotowym wyłącznie zobowiązanie do załatwienia wniosku ale obligowało sąd do merytorycznej oceny stanu bezczynności. Bezspornym jest, że informacje objęte wnioskiem skarżącej złożonym w na adres e-mail Urzędu Gminy w dniu 1.06.2020r., mieściły się w zakresie przedmiotowo- podmiotowym ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2018r.,poz. 1330, dalej: u.d.i.p.). Zakres podmiotowy stosowania u.d.i.p. określa art. 4 ustawy, zgodnie z którym do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są władze publicznej oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym w szczególności, między innymi, organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, jeżeli posiadają taką informację. O tym, czy dany podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej decyduje wykonywanie przez niego zadań mających charakter publiczny. Do takich podmiotów należą niewątpliwie organy samorządu terytorialnego. Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów (vide, między innymi: wyrok WSA w Gliwicach z 3 września 2007r. sygn. IV SAB/Gl 28/07). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Do takich informacji należy zaliczyć rozdysponowanie środków finansowych, przeznaczonych na ochronę bezdomnych zwierząt oraz sposób tej ochrony sprawowany na terenie gminy. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej ma odpowiedzieć na wniosek na tyle szybko, na ile pozwalają mu siły i środki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od otrzymania wniosku. Za wniosek pisemny w rozumieniu art. 10 ust. 1 u.d.i.p. uznawane jest przesłanie wniosku pocztą elektroniczną (e-mailem) i to nawet wtedy, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (vide: wyrok NSA z 16 marca 2009r. sygn. I OSK 1277/08). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesłanych na ten adres podań (vide postanowienia NSA: z 10 września 2015r. sygn. I OSK 1968/15 i z 3 listopada 2015r. sygn. I OSK 1940/15). Podkreślane jest także, że skutki błędów i nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji i z tymi organami (poczty elektronicznej, systemów ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (tak w postanowieniu NSA z 5 listopada 2015r. sygn. I OZ 1414/15 i wyroku NSA z 16 lutego 2016r. sygn. I OSK 2186/14). Nieodebranie czy też nieodczytanie przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, nie może obciążać wnioskodawcy (vide: postanowienie NSA z 18 listopada 2015r. sygn. I OSK 2897/15). Wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (vide: wyrok NSA z 16 września 2016r. sygn. I OSK 1924/16). Ustawowy maksymalny termin do udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku skarżącego z 1.06.2020r. mijał 15.06.2020r. Bezspornym jest, że informacja publiczna stanowiąca odpowiedź na pytania objęte wnioskiem została udostępniona stronie w dniu 26.06. 2020r. tj. z 11-dniowym opóźnieniem. Załatwienie sprawy z wniosku skarżącej nastąpiło przy tym już po złożeniu skargi do sądu administracyjnego, co uzasadnia stwierdzenie, że do bezczynności organu doszło. W sytuacji bowiem załatwienia sprawy po wniesieniu skargi na bezczynność organu, sąd umarza postępowanie wyłącznie w zakresie przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, środka w postaci zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Nie zwalnia to jednak sądu z obowiązku orzekania, czy do bezczynności organu (lub przewlekłości postępowania organu) doszło stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani od oceny charakteru bezczynności lub przewlekłości postępowania stosownie do treści art. 149 § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) Sąd nie dopatrzył się, w niniejszej sprawie, rażącego charakteru bezczynności organu. Samo przekroczenie terminu załatwienia sprawy nie świadczy o rażącym charakterze opóźnienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych jako rażąco naruszająca prawo jest traktowana bezczynność organu w stanie, w którym bez żadnych wątpliwości i wahań w kontekście okoliczności danej sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności (vide wyroki NSA: z 21 lipca 2017r. sygn. I OSK 2808/15 i z 8 lipca 2015r. sygn. I OSK 237/15). Bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności a zarazem nie zachodzą okoliczności usprawiedliwiające bezczynność (vide: wyrok NSA z 8 lipca 2015r. sygn. I OSK 1514/14). Charakter rażący ma bezczynność o znamionach "wyjątkowej" (vide: wyrok NSA z 26 lutego 2016r. sygn. I OSK 2451/14). O "rażącym naruszeniu prawa" w postaci bezczynności może świadczyć zlekceważenie wnioskodawcy i jego żądania (vide wyroki NSA: z 6 września 2016r. sygn. I OSK 296/15 i z 26 lutego 2016r. sygn. I OSK 2451/14). W okolicznościach niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, że opóźnienie w załatwieniu wniosku skarżącej było kilkudniowe. Organ nie może tłumaczyć się skutecznie okolicznością nieodebrania poczty elektronicznej w wyniku jej błędnego przekierowania do SPAM ( o czym wyżej ). Stąd też skarga nie mogła być oddalona, chociaż udzielono informacji lecz po upływie terminu ustawowego. Wbrew twierdzeniom skargi, bezczynność organu nie miała przymiotu rażącego naruszenia prawa. Świadczy o tym niewielkie opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi na wniosek z dnia 1.06.2020 r. oraz brak złej woli organu, który rzeczywiście jest nękany ilością wniosków skarżącej o takiej samej lub podobnej treści w krótkich odstępach czasowych. Przy braku rażącego naruszenia prawa w stwierdzonej bezczynności organu, wykluczone jest orzekanie o nałożeniu grzywny o co strona niesłusznie wnosiła w skardze. Na marginesie Sąd zauważa, że skarżąca jak i grupa osób pod nazwą "Prawnicy schroniska", "Społeczność w obronie praw zwierząt" zasypują wnioskami urzędy gmin w całym kraju, a następnie skargami do sądów. Chociaż mają takie prawo ustawowe, to jednak nie można nie zauważyć, że skargi są nieprofesjonalne, a wnioski o udzielanie informacji są powielane, zaś kierowane wielokrotnie do tej samej gminy zasługują na miano ustawicznego nękania urzędników gmin, co na pochwałę nie zasługuje. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji (art. 149 § 1 pkt 1, pkt 3, § 1a p.p.s.a.). Konsekwencją uwzględnienia skargi było – stosownie do treści art. 200 w związku z art. 210 § 1 p.p.s.a. - zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, na które złożył się wpis od skargi w kwocie 100 złotych.