I SA/Łd 456/20

SENTENCJA Dnia 17 grudnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędzia NSA Paweł Kowalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 grudnia 2020 roku sprawy ze skargi A w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji i umorzenia postępowania w sprawie umorzenia zaległości z tytułu zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oddala skargę. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z [...] r. uchyliło w całości decyzję Marszałka Województwa Ł. z [...] r., którą odmówiono A w Ł. umorzenia kwoty dotacji 129.884,84 zł, określonej do zwrotu decyzją Marszałka Województwa Ł. z [...] r. i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji w sprawie wniosku zawartego w piśmie z 1 marca 2018 r. w sprawie umorzenia ww. kwoty. Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] r. Marszałek Województwa Ł. odmówił Międzynarodowej A w Ł. umorzenia kwoty 129.884,84 zł określonej do zwrotu decyzją Marszałka Województwa Ł. z [...] r.. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że A wniosła o umorzenie pozostałego do spłaty zadłużenia z tytułu wskazanej dotacji, wskutek którego organ pierwszej instancji stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek ustawowych wskazanych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach publicznych (tj. "ważnego interesu zobowiązanego" i "interesu publicznego"), która umożliwiłaby umorzenie zaległości A w Ł. z tytułu zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, wynikającej z ostatecznej decyzji Marszałka Województwa Ł. z [...] r.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., uchylając powyższą decyzję wskazało, że w realiach niniejszej Kolegium zobligowane było zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a co za tym idzie uchylić zaskarżoną decyzję Marszałka Województwa Ł. w całości oraz umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji w sprawie wniosku zawartego w piśmie z dnia 1 marca 2018 r.. Organ zaznaczył, że na dzień wydawania decyzji nie zostało jeszcze ostatecznie zakończone postępowanie związane z wydaną przez Kolegium decyzją z [...] r., mocą której uchylono decyzję Marszałka Województwa Ł. z [...]. w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty dotacji w wysokości 129.884,84 zł podlegającej zwrotowi, a określonej do zwrotu decyzją Marszałka Województwa Ł. z [...] r.. Organ odwoławczy przypomniał, że strona pismem z 1 marca 2018 r. wniosła o udzielenie jej ulgi w postaci umorzenia w całości zadłużenia pozostałego po B. Wskazane pismo potraktowane zostało jako nowy, kolejny już wniosek o umorzenie zadłużenia pozostałego po B, bowiem A, już pismem z 27 grudnia 2013 r. o to wnosiła, a wniosek ten został rozpoznany decyzją Kolegium z [...] r.. Organ podkreślił, że w momencie złożenia wniosku z 1 marca 2018 r. w obrocie prawnym pozostawała ostateczna ww. decyzja Kolegium z [...] r., która jednak została uchylona wyrokiem WSA w Łodzi z 20 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Łd 333/17, a wyrokiem z 6 września 2019 r. sygn. akt II FSK 3255/18 NSA oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku sądu pierwszej instancji. W następstwie powyższego Kolegium uznało, że z uwagi na to, iż obecnie są dwa nierozpoznane jeszcze ostatecznie wnioski strony o umorzenie spornej dotacji w tej samej sprawie, należało uchylić decyzję Marszałka Województwa Ł. z [...]r. w całości oraz umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji w sprawie wniosku zawartego w piśmie z dnia 1 marca 2018 r.. Kolegium podkreśliło, że nie oznacza to, iż sprawa wniosku o umorzenie dotacji nie będzie rozpoznana, bowiem organ pierwszej instancji zobligowany będzie ją rozpoznać - a więc wydać stosowną decyzję w sprawie, uwzględniając przy tym wskazówki zawarte w ww. wyrokach WSA i NSA. Kolegium dodało, że organ pierwszej instancji jest związany oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu wskazanych orzeczeń na zasadach określonych w treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Tym samym postępowanie w sprawie przedmiotowego wniosku Fundacji o umorzenie tj. wniosku z 1 marca 2018 r., Kolegium uznało za bezprzedmiotowe. A w Ł. zaskarżyła powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i umorzenie postępowania w sprawie wniosku zawartego w piśmie skarżącej z 1 marca 2018 r. w sprawie umorzenia kwoty 129.884,44 zł, w sytuacji w której postępowanie nie było bezprzedmiotowe a tym samym organ drugiej Instancji uchylając decyzję Marszałka Województwa Ł. powinien był na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 2) lit. a) ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2020 r, poz. 1325, ze zm.) orzec co do istoty sprawy i wydać decyzję reformatoryjną o umorzeniu zobowiązania, uwzględniając ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania w sprawie zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 lutego 2016 r. wydanym pod sygnaturą akt I SA/Łd 932/15, kierując się tym, że umorzenie tego zobowiązania jest uzasadnione zarówno ważnym interesem skarżącej jak i interesem publicznym, oraz tym że nie zachodzą żadne przesłanki do odmowy wydania takiej decyzji; - art. 62 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nie połączenie postępowania prowadzonego z wniosku skarżącej z 27 grudnia 2013 r. z postępowaniem z wniosku skarżącej z 1 marca 2018 r., w sytuacji w której oba wnioski pochodziły od skarżącej i dotyczyły tej samej sprawy i oba postępowania prowadzone były przez ten sam organ; - art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania decyzji drugiej instancji; - art. 6, art. 7, i art. 8 k.p.a., poprzez wydanie decyzji drugiej Instancji z naruszeniem zasady praworządności, zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu stron, zasady zaufania obywateli do organów władzy publicznej, a tym samym z pominięciem obowiązku praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygania sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., którą uchylono w całości decyzję Marszałka Województwa Ł. z [...]r., o odmowie umorzenia skarżącej kwoty określonej do zwrotu dotacji, przyznanej decyzją Marszałka Województwa Ł. z [...] r. i umorzono postępowanie organu pierwszej instancji w sprawie wniosku z 1 marca 2018 r. w sprawie umorzenia owej kwoty. Wskazać należy, iż stosownie do treści art. 60 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jednocześnie należy wskazać, że przepis art. 61a § 1 k.p.a. określa, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ostatnio powołany przepis stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy). Z kolei zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w odpowiednio w całości albo w części. Zważyć jednak należy, że o tożsamości sprawy można mówić wyłącznie wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 kwietnia 2013 r., II SA/Lu 1036/12, Lex nr 1310579). Na sprawę w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., II OSK 2242/11, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zatem uznać, że w sytuacji, gdy organ przyjmując żądanie strony stwierdzi, że obejmuje ono sprawę tożsamą podmiotowo i przedmiotowo do sprawy już wszczętej winien na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówić wszczęcia postępowania. W przeciwnym wypadku doszłoby bowiem do sytuacji, że w tej samej sprawie administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. prowadzone byłyby dwa odrębne postępowania administracyjne, a ich zakończenia w drodze osobnych decyzji administracyjnej prowadziłoby do zaistnienia, w postępowaniu zakończonym później, wady kwalifikowanej - wydania decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Gdyby jednak w tych okolicznościach doszło do wszczęcia postępowania, organ był zobligowany do umorzenia postępowania na podstawie art.105 § 1 k.p.a. Dla porządku należy dodać, że w 27 grudnia 2013 r. A wniosła o umorzenie kwoty dotacji, jaką otrzymała od Województwa Ł. na realizację zadania publicznego z zakresu kultury i ochrony dziedzictwa narodowego pt.: "C w Ł.". Następnie Marszałek Województwa Ł. ostateczną decyzją z dnia [...]r. określił kwotę 129 884,84 zł jako podlegającą zwrotowi z tytułu pobrania w nadmiernej wysokości dotacji. Decyzją z dnia [...]r. organ ten odmówił Fundacji umorzenia kwoty dotacji, a decyzją z [...] r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. WSA w Łodzi wyrokiem z 9 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Łd 932/15, uchylił decyzję z [...]r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z r. po raz kolejny odmówił Fundacji umorzenia dotacji, a decyzją z dnia [...] r., organ odwoławczy utrzymał ją w mocy. Wskutek kolejnej skargi A wyrokiem z 20 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Łd 333/17 WSA w Łodzi uchylił decyzję Kolegium z [...] r., a NSA wyrokiem z 6 września 2019 r., II FSK 3255/18 oddalił skargę kasacyjną organu od wyroku z 20 czerwca 2017 r. W efekcie tych okoliczności doszło do swoistego "odnowienia" postępowania administracyjnego, które zostało wszczęte wnioskiem z dnia 27 grudnia 2013 roku. W efekcie tego, w toku postępowania pozostawały dwa wnioski Fundacji, z dnia 27 grudnia 2013 roku i z dnia 1 marca 2018 roku posiadające ten sam przedmiot (umorzenie należności z tytułu zwrotu dotacji), oparte na tej samej podstawie prawnej. W konsekwencji powyższego organ odwoławczy uznał, że skoro wniosek skarżącej dotyczy sprawy administracyjnej już uprzednio wszczętej wnioskiem tej samej strony z 27 grudnia 2013 r. o umorzenie tej samej kwoty dotacji podlegającej zwrotowi to postępowanie wszczęte wnioskiem z 1 marca 2018 r., stało się bezprzedmiotowe i należało je na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzyć. Przypomnieć należy, że decyzja o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest orzeczeniem kończącym sprawę pod względem procesowym. Oznacza to, że decyzja taka nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach lub obowiązkach stron, lecz wywiera inny skutek prawny – stwierdza, że nie ma przesłanek do orzekania co do istoty sprawy i kończy jedynie zawisłość sprawy (lis pendens) w danej instancji. Przesłanką umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest jego bezprzedmiotowość "z jakiejkolwiek przyczyny", czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Przesłanka ta może powstać w trakcie postępowania (czyli w sprawie zawisłej) albo może wtedy się ujawnić, bądź też dopiero w toku postępowania zostanie ona stwierdzona. W niniejszej sprawie przesłanka bezprzedmiotowości pojawiła się wskutek wymienionych wyżej wyroków sądów, tj. WSA w Łodzi z 20 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Łd 333/17 i NSA z 6 września 2019 r. II FSK 3255/18. W efekcie tych orzeczeń organy zobowiązane są do rozpoznania wniosku Fundacji złożonego 27 grudnia 2013 r.. Przedmiotowy wniosek o umorzenie dotacji z 1 marca 2018 r. jest zaś tożsamy zarówno pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym z nierozpoznanym na dzień wyrokowania wnioskiem Fundacji z 27 grudnia 2013 r.. W tej sytuacji, w ocenie sądu na podstawie przeprowadzonego postępowania oraz poczynionych w nim ustaleń co do okoliczności prawnych i faktycznych sprawy organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że wskazana tożsamość sprawy zaistniała. Istniały zatem podstawy, do uznania że zachodzą podstawy do umorzenia postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość wynikającą z tożsamości sprawy już zawisłej. W konsekwencji zasadne było wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Jednocześnie należy wyjaśnić, że w ramach niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego sąd nie dokonywał oceny w kwestii zasadności umorzenia dotacji 129.884,84 zł określonej do zwrotu decyzją Marszałka Województwa Ł. z 14 lipca [...] r., albowiem przedmiotem kontroli była decyzja organów drugiej instancji o umorzeniu postępowania administracyjnego, które mają charakter wyłącznie proceduralny. Wszelka argumentacja A zawarta zarówno w pierwotnym, jak i przedmiotowym wniosku winna zostać wzięta pod uwagę przez organ w trakcie postępowania w przedmiocie umorzenia kwoty dotacji określonej do zwrotu decyzją z [...] r. Nie ma żadnych przeszkód, które uniemożliwiałyby A przedstawianie nowych okoliczności, które jej zdaniem winny mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy umorzenia należności, także tych które zaistniały już po złożeniu wniosku z dnia 27 grudnia 2013 roku. Wobec powyższego, sąd uznając zarzuty skargi za bezzasadne, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi. P.C.