I OSK 130/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie Sędzia del. WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 290/06 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia dowołania oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 3 października 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 290/06 oddalił skargę M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz przyznał pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu kwotę 292,80 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej. Z uzasadnienia wyroku wynika, że zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie na podstawie art. 134 w zw. z art. 58 § 1 K.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krakowie z dnia [...] października 2005 r., znak: [...], którą na podstawie art. 104, 107 K.p.a. oraz art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, 7, art. 8 ust. 1, art. 14, 17, art. 36 pkt 1c, art. 39, 41, 104, art. 106 ust. 1, 4, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), odmówiono M. P. przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego na zakup żywności. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że decyzja z dnia [...] października 2005 r. została doręczona M. P. w dniu [...] października 2005 r. (odbiór decyzji został potwierdzony przez niego osobiście podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru). Kolegium stwierdziło, że ostatnim dniem, w którym można było skutecznie złożyć odwołanie był dzień [...] października 2005 r. Tymczasem odwołanie od decyzji wpłynęło do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krakowie w dniu [...] listopada 2005 r. i zostało złożone osobiście przez M. P.. Tym samym czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji został przekroczony. Kolegium podniosło, że jedyną możliwością skutecznego wniesienia odwołania przy uchybieniu terminowi ustawowemu jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu w trybie art. 58 § 1 i następnych K.p.a. Kolegium podkreśliło, że w sprawie nie został złożony taki wniosek. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi M. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 134 K.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przeprowadzone przez organ odwoławczy ustalenia w zakresie zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania nie budzą żadnych wątpliwości. Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skutecznie skarżącemu w dniu [...] października 2005 r., zatem termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...] października 2005 r. Skarżący tymczasem odwołanie wniósł osobiście w dniu [...] listopada 2005 r. Przekroczył więc czternastodniowy termin przewidziany do wniesienia tego rodzaju środka zaskarżenia. Stwierdzenie zaś okoliczności uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania obligowało Kolegium do wydania postanowienia o uchybieniu terminu, przewidzianego w art. 134 K.p.a. Skarżący nie domagał się też przywrócenia uchybionego terminu stosownie do art. 58 i następnych K.p.a. Organ w takiej sytuacji nie ma zatem żadnej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony spowodowałoby, że wydana w wyniku tego decyzja byłaby obarczona wadą skutkującą stwierdzeniem jej nieważności. Oznaczałoby to bowiem weryfikację decyzji ostatecznej korzystającej z ochrony trwałości (art. 16 § 1 K.p.a.). Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M. P., zaskarżając go w całości. Skarżący na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 lit. c/ P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ przepisów w toku postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2005 r. zostało złożone natychmiast po ustaniu przyczyny uchybienia terminu. Skarżący podniósł, że jest osobą, wobec której orzeczono lekki stopień niepełnosprawności i częściową niezdolność do pracy, pozostaje w stałym leczeniu, co uniemożliwia mu prowadzenie regularnej korespondencji, w tym wniesienia odwołania w ustawowym terminie. W tym stanie rzeczy zdaniem skarżącego stwierdzenie uchybienia terminowi narusza art. 58 § 1 K.p.a. Ponadto zastosowanie przez organ negatywnych konsekwencji dla strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, a wynikających z błędnego sformułowania pisma w sytuacji, gdy z jego treści i akt sprawy jasno wynika treść żądania i intencja strony (oczywistym jest, że strona nie składałyby odwołania nie mając intencji skutecznego zaskarżenia decyzji) jest całkowicie sprzeczne z zasadami postępowania administracyjnego – w szczególności narusza art. 7, 9 oraz 77 K.p.a. W konkluzji skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz przyznanie nieopłaconych kosztów postępowania odwoławczego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy – P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 P.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie w pełnym zakresie odpowiada wskazanym wymaganiom. Powołano w niej bowiem jako podstawę kasacyjną naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy – naruszenie "art. 145 § 1 lit. c/" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podczas gdy taki przepis nie istnieje. Paragraf 1 art. 145 dzieli się bowiem na punkty, a dopiero punkt 1 zawiera dalszy podział na litery. Jednak nawet, gdyby potraktować błędne oznaczenie tego przepisu jako oczywistą omyłkę, to i tak trzeba by jednoznacznie stwierdzić, że skarga kasacyjna nie zawiera jakichkolwiek uzasadnionych podstaw. Decyzja organu I instancji została bowiem doręczona stronie w dniu [...] października 2005 r., a więc termin do złożenia odwołania upłynął w dniu [...] października 2005 r. Odwołanie zaś M. P. złożył osobiście w dniu [...] listopada 2005 r. W sposób bezdyskusyjny nie był w tym odwołaniu zamieszczony wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Jedyną rzeczą, którą organ odwoławczy w tej sytuacji mógł zrobić było wydanie na podstawie art. 134 K.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zgodzić trzeba się z Sądem I instancji, iż rozpoznanie odwołania złożonego z uchybieniem terminu prowadziłoby do tego, iż ewentualna decyzja organu odwoławczego dotknięta była by na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wadą nieważności jako wydana z rażącym naruszeniem art. 129 § 2 K.p.a. Powoływanie się w skardze kasacyjnej na naruszenia art. 7 i 77 K.p.a, których to przepisów sądy administracyjne nie stosują nie mogło więc odnieść skutku. Nie może zresztą podlegać jakimkolwiek wątpliwościom, iż wniosek o przywrócenie uchybionego terminu musi odpowiadać wymogom określonym w art. 58 § 1 i 2 K.p.a., a w żadnym przypadku nie można uznać, że odwołanie M. P. od decyzji organu I instancji, wniesione z ewidentnym uchybieniem terminu, taki wniosek zawierało. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a. przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie, które w rozpoznawanej sprawie złożył Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.