II OZ 828/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 20 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w pkt V. wyroku z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wa 219/20 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi H. D. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie rozpatrzenia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Warszawie wyrokiem z 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wa 219/20, następnie sprostowanym postanowieniem z 13 maja 2020 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. D. (skarżący) na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie rozpatrzenia odwołania, w pkt 1. stwierdził, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu odwołania H. D. od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2018 r., nr [...], w pkt 2. stwierdził, że bezczynność, o której mowa w pkt 1. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w pkt 3. przyznał od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 500 zł, w pkt 4. w pozostałym zakresie oddalił skargę, w pkt 5. zasądził od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego kwotę 237 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący reprezentowany przez r. pr. D. K. złożył zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w pkt 5 ww. wyroku i wniósł o jego zmianę oraz zasądzenie od organu administracji na jego rzecz kwoty 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym również kosztów zastępstwa procesowego. Zdaniem skarżącego, powołującego się na orzecznictwo sądów administracyjnych, miarkowanie kosztów nie ma zastosowania do sprawy, w których pełnomocnik reprezentuje różnych skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 206 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm. Ppsa) sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z powołanego przepisu wynika, że katalog sytuacji, w których sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania lub je miarkować, jest otwarty. Uwzględnienie skargi w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu jest tylko jedynym uzasadnionym przypadkiem uzasadniającym takie rozstrzygnięcie, wskazanym przez ustawodawcę. Świadczy o tym użycie w powołanym przepisie zwrotu "w szczególności". Z powyższego wynika, że zastosowanie w konkretnej sprawie miarkowania kosztów ma charakter uznaniowy. Możliwość miarkowania, a nawet odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu administracji w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w przypadku, o którym mowa w art. 206 Ppsa, powiązano, tak jak w postępowaniu kasacyjnym (art. 207 § 2 Ppsa), z pojęciem niedookreślonym, jakie stanowi "uzasadniony przypadek". Pojęcie to daje swobodę sądowi orzekającemu w sprawie, ale jednocześnie wymaga odpowiedniego wyjaśnienia na tle konkretnego stanu faktycznego w uzasadnieniu wyroku. W świetle powyższego argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zażalenia musi być uznana za trafną. Należy bowiem uznać, że w rozpoznawanej sprawie przesłanką do zastosowania przez sądem pierwszej instancji art. 206 Ppsa nie mogła być okoliczność, że przed sądem wojewódzkim toczyły się postępowania w sprawie innych skarżących reprezentowanych przez r. pr. D. K. Zdaniem sądu a quo świadczyć to miało o niewielkim nakładzie pracy pełnomocnika, gdyż w sprawach tych pełnomocnik sporządził skargi o niemal identycznej treści. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela powyższego stanowiska. Sama okoliczność, że ten sam profesjonalny pełnomocnik reprezentuje również innych skarżących w skargach na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie przez organ administracji postępowania, nie uzasadnia zasadności miarkowania kosztów strony, która zatrudniła profesjonalnego pełnomocnika celem prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika bowiem, że rozpoznawana sprawa jest jedyną sprawą skarżącego w WSA w Warszawie. Sąd pierwszej instancji nie wskazał żadnych innych okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania w pełnej wysokości. Odróżnić należy sytuację, w której ten sam pełnomocnik reprezentuje jednego skarżącego w wielu identycznych sprawach od tej, gdy ten sam pełnomocnik reprezentuje różnych skarżących w podobnych sprawach z tego tylko względu, że specjalizuje się w prowadzeniu określonej kategorii spraw. Miarkowanie kosztów dopuszczalne jest w tym pierwszym przypadku. Nie ma natomiast zastosowania do spraw, w których pełnomocnik reprezentuje różnych skarżących w różnych sprawach. W tej kwestii Sąd Naczelny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko zawarte w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2020 r., II OZ 152/20 oraz z 27 maja 2020 r., II OZ 319/20, dostępnych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 Ppsa w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa, postanowiono jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że przepisy Ppsa nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie bowiem z art. 209 Ppsa o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 Ppsa. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do orzekania o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego.