II SA/Bd 816/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] maja 2020 r. nr GOPS. 21.2020.MW, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] Wójt Gminy L. ustalił dla skarżącego P. Z. opłatę za pobyt ojca B. Z. w Domu Pomocy Społecznej (DPS) w T., w wysokości: [...] zł miesięcznie od dnia [...] marca 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołując się na przepis art. 61 ust. 1 i art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa o pomocy społecznej" lub "ups") wskazał, że skarżący jest w świetle ww. przepisów zobowiązany do wnoszenia opłaty za pobyt ojca skarżącego w DPS, gdyż jest zstępnym B. Z., który nie ma współmałżonka, a więc wraz z rodzeństwem jest w ramach ustawowej kolejności osobą zobowiązaną do wnoszenia przedmiotowej opłaty, natomiast P. Z. ponosi opłatę za pobyt w DPS w wysokości 70 % swojego dochodu, tj. [...] zł miesięcznie, tymczasem kwota, którą należy uiścić do pełnego kosztu pobytu w DPS w 2020 r. wynosi do dnia [...] marca 2020 r. - [...] zł miesięcznie, a od dnia [...] kwietnia 2020 - [...] zł miesięcznie. Kwota miesięcznego dochodu skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi zaś [...] zł i kwota ta przekracza 300% kryterium dochodowego (2103 zł), przy czym kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium. Organ podkreślił jednocześnie, iż skarżący odmówił podpisania umowy dotyczącej odpłatności za pobyt w DPS i, że w związku z tym stosowanie do art. 61 ust. 2e ups opłata została ustalona w wysokości [...] zł, stanowiącej różnicę pomiędzy dochodem skarżącego ([...] zł) a sumą 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (2103 zł). Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym zarzucił, że organ I instancji w sposób dowolny, bez uwzględnienia wyjaśnień skarżącego zawartych w piśmie z dnia [...] maja 2020 r. ustalił wobec niego odpłatność za pobyt ojca w DPS, która jest dla niego nie do przyjęcia. Po rozpatrzeniu ww. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w T. decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. SKO w uzasadnieniu decyzji podtrzymało w całości stanowisko organu I instancji o zgodności z prawem ustalonej przez organ I instancji opłaty za pobyt B. Z. w DPS, podkreślając że zobowiązanymi do ponoszenia przedmiotowej opłaty są dzieci B. Z., m.in. skarżący, że uiszczana przez B. Z. opłata nie pokrywa średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w DPS, że skarżący odmówił zawarcia umowy w trybie art. 103 § 2 ups na wyższą kwotę niż zadeklarowana przez niego kwota [...]zł, co spowodowało wydanie decyzji ustalającej opłatę za pobyt B. Z. w DPS, że decyzją tą może być objęty okres wsteczny, że skarżący otrzymując wynagrodzenie w kwocie [...]zł przekracza kryterium dochodowe (300 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej) wynoszące [...] zł oraz, że kwota przekroczenia tego kryterium wynosi [...] zł i na taką kwotę została ustalona dla skarżącego wysokość odpłatności za pobyt B. Z. w DPS, co oznacza że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie jest niższa niż kryterium dochodowe (2103 zł). SKO stwierdziło też, że algorytm naliczenia opłaty zastosowany przez organ I instancji jest co do zasady poprawny, a także że kwestia relacji skarżącego z ojcem nie ma znaczenia dla obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt B. Z. w DPS, gdyż nie jest to obowiązek alimentacyjny, lecz publicznoprawny ciężar powstający z chwilą przyjęcia osoby do domu pomocy społecznej. Na ww. decyzję SKO skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucił obrazę: 1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 103 ust. 2 ups polegającą na błędnej jej wykładni i przyjęciu, że w drodze umowy kierownik ośrodka pomocy społecznej jednostronnie ustala wysokość wnoszonych przez członków rodziny mieszkańca opłat za jego pobyt w domu pomocy społecznej, podczas gdy powinno odbyć się to na zasadzie konsensusu; 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 ups polegającą na błędnej wykładni i przyjęciu, że stosunki rodzinne pomiędzy mieszkańcem domu pomocy społecznej a zobowiązanym do ponoszenia opłaty nie mają znaczenia dla procesu administracyjnego, gdy tymczasem mogą stanowić jedną z przesłanek uzasadniających zwolnienie z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej; 3. przepisów postępowania mającą istotny wpływ na wynik sprawy, polegającą na naruszeniu art, 8, art. 75 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa") poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, czego nie można uznać za prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; 4. przepisów postępowania mającą istotny wpływ na wynik sprawy, polegającą na naruszeniu art. 7, art. 10 oraz art. 80 kpa poprzez brak umożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, a w ślad za tym - wydanie decyzji opierającej się na niepełnym materiale dowodowym, niepozwalającym na ustalenie pełnego stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał w szczególności na brak ustalenia w decyzji wszystkich członków rodziny B. Z. zobowiązanych do ponoszenia opłaty za jego pobyt w DPS, na brak odniesienia się do zarzutu skarżącego odnośnie kwestii posiadania przez B. Z. syna ze związku pozamałżeńskiego, który może mieć obecnie ok. 19 lat, na nieprzeanalizowanie i nierozważenie kwestii braku relacji skarżącego z ojcem (w związku z – jak wskazał skarżący - opuszczeniem przez B. Z. domu rodzinnego, gdy skarżący miał 5 lat, po okresie trwającej od kilku lat gehenny w postaci awantur, przemocy i strachu) i uchylenia się przez ojca skarżącego od obowiązku alimentacyjnego względem skarżącego w kontekście przesłanek całkowitego lub częściowego zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, które w art. 64 ups określone zostały w ramach katalogu otwartego, a także na brak uwzględnienia kontraktowego i niearbitralnego charakteru umowy, o której mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 103 ust. 2 ups oraz na naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu z art. 10 kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej, regulujące kwestie związane z ustalaniem odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Stosownie do art. 60 ust. 1 ups pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Z ust. 2 pkt 1 wynika, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Ogłoszenie, o którym mowa w ust. 2, stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Do tego czasu odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się na podstawie ogłoszenia z roku poprzedniego (ust. 4). W art. 61 ust. 1 ups przewidziano, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Z art. 61 ust. 2 ups. wynika, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Z przytoczonych regulacji wynika, że ustawodawca wprowadził zasadę, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny oraz, że obowiązek ponoszenia przez podmioty określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 i 3 ups opłat za pobyt w domu pomocy społecznej mieszkańca, którego dochód (70 % tego dochodu) nie wystarcza do pokrycie ustalanego i ogłoszonego średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej, powstaje z mocy prawa i ma charakter kaskadowo subsydiarny, tzn. małżonek, krewni oraz gmina uiszczają opłatę dopiero wtedy, gdy mieszkaniec domu nie jest w tym zakresie samowystarczalny, z tym że małżonek zobowiązany jest w pierwszej kolejności, następnie zstępni przed wstępnymi, a dopiero na końcu gmina. Sama wysokość odpłatności może zostać ustalona w dwojaki sposób - w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 ups, bądź na podstawie decyzji administracyjnej, w przypadkach, o których mowa w art. 61 ust. 2d i 2e ups. W pierwszej kolejności organ winien dążyć do zawarcia z osobą zobowiązaną umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ups, a w przypadku, gdyby do jej zawarcia (z różnych przyczyn) nie doszło, winien ustalić wysokość opłaty w drodze decyzji administracyjnej. W myśl art. 61 ust. 2d ups w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2. Ustalenie wobec zstępnych wysokości opłaty na podstawie umowy lub decyzji, o której mowa w art. 61 ust. 2d ups następuje z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 ups (vide: art. 61 ust. 2d ups). W pierwszym z nich zawarto warunek o charakterze finansowym, wskazujący, że dochód zstępnych obowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej musi być wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (w przypadku osoby samotnie gospodarującej - lit. a) lub 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (w przypadku osoby w rodzinie - lit. b), z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub odpowiednio 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Ograniczenia określone w art. 103 ust. 2 ups to powinność uwzględnienia przy ustalaniu opłaty wysokości dochodów i możliwości osób zobowiązanych. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że organ ustalając w drodze decyzji opłatę za pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej ma powinność zarówno określenia kręgu osób zobowiązanych do pokrycia pozostałej części opłaty, jak i ustalenia warunków finansowo-majątkowych tychże osób, pozwalających na stwierdzenie, czy w świetle ww. wymogów, są one wystarczające do obciążenia tych osób stosownymi opłatami. W przypadku, gdy osób zobowiązanych jest więcej, organ winien objąć sprawę ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej jednym postępowaniem i w jego toku poczynić ustalenia dotyczące ich sytuacji dochodowej i możliwości ponoszenia kosztów z tego tytułu. Rzeczą organu jest wówczas ustalenie wysokości kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca i wnoszoną przez niego opłatą, stanowiącą nie więcej niż 70% jego dochodów. Następnie organ winien ustalić krąg osób zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej i podjąć działania zmierzające do ustalenia ich sytuacji dochodowej i w konsekwencji wysokości opłaty (por.m.in. WSA w Szczecinie z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 770/19 - lex nr 2825366; WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 321/20 – lex nr 3029042). Organ nie może zatem arbitralnie dokonać wyboru spośród zstępnych osoby, którą stać na uiszczenie wymaganej części opłaty, bez należytego rozważenia możliwości finansowych pozostały zstępnych, a nawet samego mieszkańca DPS, co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu podjętej decyzji. Z akt sprawy oraz wydanych w sprawie decyzji wynika, że B. Z. nie ma współmałżonki, natomiast ma kilkoro dzieci, w tym skarżącego. Oznacza to, że w kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt B. Z. w DPS jest więcej osób niż tylko skarżący. Sytuacja taka obligowała do objęcia sprawy dotyczącej ustalenia wysokości odpłatności za pobyt B. Z. w DPS jednym postępowaniem, w którym poczynione zostałyby ustalenia dotyczące sytuacji dochodowej i możliwości ponoszenia opłaty za pobyt w DPS odnośnie wszystkich zstępnych B. Z., jako osób znajdujących się w kręgu podmiotów zobowiązanych do ponoszenia opłaty za jego pobyt w DPS. W podjętych decyzjach (ich uzasadnieniach) nie ma żadnych konkretnych danych dotyczących innych niż skarżący osób zobowiązanych do wnoszenia przedmiotowej opłaty (ich danych, liczby, wieku). Brak jest również jakichkolwiek informacji odnośnie ich sytuacji dochodowej oraz możliwości ponoszenia kosztów z tytułu opłaty za pobyt B. Z. w DPS. W aktach sprawy znajduje się wyłącznie pismo organu I instancji z dnia [...] czerwca 2020 r. (zawierające stanowisko w sprawie organu I instancji w związku z wniesionym przez skarżącego odwołaniem do organu II instancja), z którego wynika, że skarżący ma jeszcze rodzeństwo – brata i siostrę, a także że B. Z. ma ponadto jedno dziecko ze związku pozamałżeńskiego. Poza tym w aktach sprawy nie ma żadnych bliższych danych dotyczących kręgu osób zobowiązanych do wnoszenia przedmiotowej opłaty, w tym w szczególności ich sytuacji dochodowej i możliwości ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS. Co istotne w sprawie skarżący podniósł zarzut (w piśmie z dnia [...] maja 2020 r. oraz w odwołaniu powołującym się na pismo z dnia [...] maja 2020 r.), iż B. Z. ma syna ze związku pozamałżeńskiego, który może mieć obecnie ok. 19 lat, do którego to zarzutu orzekające organy w ogóle się nie odniosły w podjętych decyzjach. Brak poczynienia ustaleń, znajdujących odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętych decyzji, odnośnie dochodów i możliwości finansowych wszystkich zstępnych B. Z. nie pozwala na zweryfikowanie prawidłowości obciążenia skarżącego konkretną wysokością ustalonej względem niego opłaty. Stanowi to istotną wadliwość podjętych w sprawie decyzji. W sprawie orzekające organy nie wypowiedziały się również odnośnie kwestii możliwości ponoszenia przez skarżącego przedmiotowej opłaty, w tym w kontekście możliwości pozostałych zstępnych B. Z.. W gruncie rzeczy orzekające organy uzasadniając w podjętych decyzjach wysokość nałożonej na skarżącego opłaty za pobyt B. Z. w DPS ograniczyły się do rachunkowego wyliczenia różnicy pomiędzy dochodem skarżącego ([...] zł) a sumą 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (2103 zł). Dodatkowo organ I instancji nieprawidłowo powołał się na przepis art. 61 ust. 2e ups, jako podstawę ustalenia wysokości opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, który to przepis ma zastosowanie w sytuacji odmowy podpisania umowy dotyczącej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, tymczasem w sprawie nie wystąpiła przesłanka braku zgody skarżącego na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, lecz jedynie odmowy podpisania umowy, co oznacza że nie było podstaw do zastosowania tej podstawy prawnej do ustalenia wysokości opłatności za pobyt B. Z. w DPS. Sama bowiem odmowa podpisania umowy dotyczącej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wyczerpuje hipotezę art. 61 ust. 2d ups, a przepis ten obliguje przy ustalaniu wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej do uwzględnienia ograniczeń, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2, ale też w art. 103 ust. 2 ups, a więc nie tylko warunku dochodowego, określonego w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a ups, ale również możliwości skarżącego, który to aspekt został pominięty w sprawie. Także kwestia wysokości dochodów i możliwości finansowych pozostałych osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty została – jak wskazano – całkowicie pominięta w sprawie. Choć w przedmiotowej sprawie istniały podstawy do decyzyjnego określenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, gdyż skarżący odmówił zawarcia umowy zaproponowanej przez organ, co – wbrew stanowisku skarżącego - stanowiło wystarczającą podstawę do przejścia do decyzyjnego trybu ustalenia opłaty za pobyt B. Z. w DPS, to jednak zgodnie z art. 61 ust. 2d ups obowiązkiem organu przy ustalaniu wysokości opłaty w tym trybie było wzięcie pod uwagę wszystkich ograniczeń ustawowych wyszczególnionych w art. 61 ust. 2d ups. Weryfikacja podjętych w sprawie decyzji, ich uzasadnień, nie pozwala na stwierdzenie, że organy ten obowiązek spełniły. Zgodnie z art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W myśl natomiast art. 7 kpa w toku postępowania organy stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć całego materiał dowodowy (art. 77 § 1 ust. 1 kpa). Ponadto organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 kpa) oraz obowiązane są do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy (art. 11 kpa). Wskazane zasady postępowania administracyjnego, w tym i zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 kpa, organ realizuje m.in. poprzez prawidłowe, a więc zgodne z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie (faktyczne i prawne) decyzji administracyjnej, załatwiającej daną sprawę. Uzasadnienie decyzji, stanowi integralną część decyzji administracyjnej. Sporządzenie go więc w sposób istotnie wadliwy, uniemożliwia zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia, a w konsekwencji czyni niemożliwym dokonanie przez Sąd kontroli decyzji administracyjnej. Z treści art. 11 kpa wprost wynika, że organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia i zarzuty strony oraz nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu przy uzasadnianiu decyzji jest więc wyjaśnienie istotnych okoliczności danej sprawy oraz ustosunkowanie się do argumentów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania (art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 11 kpa). Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje koniecznością uchylenia wadliwych w tym zakresie decyzji administracyjnych. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organy naruszyły wskazane przepisy postępowania, z uwagi na niepoczynienie ustaleń, znajdujących wyraz w uzasadnieniu podjętych decyzji, dotyczących wszystkich zstępnych B. Z. oraz ich sytuacji dochodowej i możliwości finansowych, jako osób zobowiązanych z mocy prawa do ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS, a także ze względu na nie odniesienie się do zarzutu skarżącego dotyczącego posiadania przez B. Z. pełnoletniego dziecka ze związku pozamałżeńskiego oraz nie rozważenie wszystkich ograniczeń ustawowych, które w świetle art. 61 ust. 2d ups należy uwzględnić przy ustalaniu wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Brak poczynienia przez organy ustaleń i wyjaśnień we wskazanym zakresie oznacza, że podjęte przez organy decyzje budzą uzasadnione wątpliwości czy w sprawie nie ustalono w sposób dowolny przedmiotowej opłaty. Ponadto wskazać należy, że rację ma SKO, że na powstanie obowiązku odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej nie wpływają osobiste relacje pomiędzy osobą zobowiązaną a mieszkańcem domu pomocy społecznej, gdyż obowiązek zstępnego ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej nie stanowi obowiązku alimentacyjnego, lecz publicznoprawny ciężar powstający z chwilą przyjęcia osoby do domu pomocy społecznej, niemniej jednak powoływana przez skarżącego kwestia rażącego niewypełniania obowiązków rodzicielskich przez osobę umieszczoną w domu pomocy społecznej może stanowić w wyjątkowych okolicznościach podstawę zwolnienia w całości lub części z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, gdyż przepis art. 64 ups określający instytucję zwolnienia z przedmiotowej opłaty zawiera katalog otwarty przesłanek zwolnienia, dlatego też nie można wykluczyć zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej także w innych wypadkach niż wymienione w art. 64 ups i dotyczące wyłącznie sfery materialnej osoby zobowiązanej. Należy mieć na uwadze, że po nowelizacji art. 64 ups, dokonanej na mocy art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1690), poszerzony został krąg podmiotów uprawnionych do występowania z wnioskiem o zwolnienie z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Z uzasadnienia projektu do tej ustawy wynika, że zmiana poszerza możliwość zwalniania z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, obok osób wnoszących opłatę, również osób zobowiązanych do wnoszenia opłat zgodnie z przepisami ustawy, ale jeszcze ich niewnoszących. W sprawie skarżący wskazał na możliwość uiszczenia opłaty za pobyt ojca w DPS w kwocie jedynie [...] zł, powołując się jednocześnie na okoliczność braku kontaktu i relacji z ojcem od 5 roku życia. Zdaniem Sądu, w tych okolicznościach, należało rozważyć, ewentualnie dopytać skarżącego, czy w ramach wskazywanych okoliczności, skarżący nie złożył wniosku o częściowe zwolnienie z opłaty za pobyt ojca w DPS. Wobec powyższego, uwzględniając wszystkie wskazane powyżej okoliczności, Sąd stwierdził, że podjęte w sprawie decyzje naruszają ww. przepisy postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, i w związku z tym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponownie prowadząc postępowanie organy powinny wyeliminować wskazane przez Sąd uchybienia tj. w szczególności zobowiązane będą poczynić ustalenia odnośnie wszystkich osób zobowiązanych z mocy prawa do ponoszenia opłaty za pobyt B. Z. w DPS, ich sytuacji dochodowej i możliwości finansowych, co znajdzie wyraz w uzasadnieniu podjętej decyzji. Ponadto należy jednoznacznie wypowiedzieć się odnośnie wszystkich ustawowych ograniczeń dotyczących ustalenia w trybie art. 61 ust. 2d ups opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, a także rozważyć kwestię złożenia przez skarżącego wniosku o częściowe zwolnienie z opłaty za pobyt ojca w DPS. O kosztach postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.