II SA/Gd 225/20
Administrative courts2020-11-25
Case number
II SA/Gd 225/20
Court
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Judgment date
2020-11-25
Type
Wyrok WSA w Gdańsku
Judges
Dariusz KurkiewiczMagdalena Dobek-RakMariola Jaroszewska
Ruling
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Judgment text
SENTENCJA
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Magdalena Dobek - Rak po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Gminy z dnia 28 maja 2019 r., nr [...] w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy stwierdza nieważność załącznika do zaskarżonej uchwały w częściach obejmujących: § 6 ust. 1 pkt 2, § 7, § 19 ust. 1, ust. 4 i ust. 6, § 21 ust. 2.
UZASADNIENIE
Prokurator Rejonowy (dalej jako "Prokurator") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę Rady Gminy (dalej jako "Rada Gminy") z dnia 28 maja 2019 r. nr VIII/85/19, w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 grudnia 2019 r. po zmianie dokonanej uchwałą nr Xll/164/19, w sprawie przyjęcia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy w zakresie przepisów § 6 ust 1 pkt 2, § 7, § 19 ust 1, 4 i 6 oraz § 21 ust 2 załącznika do uchwały.
Zaskarżonej uchwale Prokurator zarzucił istotne naruszenie art. 7 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506), dalej jako u.s.g. i art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2019 r. poz. 2010 ze zm.), dalej jako u.c.p.g., poprzez:
przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego i nałożenie w przepisach § 19 ust 1, 4 i 6 zaskarżonej uchwały na właścicieli zwierząt domowych obowiązku wyprowadzania psów na tereny użytku publicznego tylko na uwięzi, a zwierząt agresywnych - tylko w kagańcu, a na właścicieli nieruchomości obowiązku oznaczania tabliczką ostrzegawczą faktu posiadania zwierzęcia;
przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego i określenie w przepisach § 21 ust. 2 zaskarżonej uchwały iż obowiązkowej deratyzacji podlegają nieruchomości zabudowane na całym obszarze gminy
przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego i określenie w przepisach § 6 ust 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały iż właściciele nieruchomości są zobowiązani do uprzątania błota, śniegu i lodu i innych zanieczyszczeń, w tym chodników przyległych do nieruchomości
przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego i określenie w przepisach § 7 ograniczenia zakresu mycia pojazdów wyłącznie na własnej posesji do nadwozia oraz napraw pojazdów poza warsztatami - do drobnych napraw.
Uzasadniając pierwszy zarzut Prokurator wskazał, że treść § 19 ust 4 regulaminu przekracza delegację ustawową wskazaną w art. 4 ust. 2 u.c.p.g., poprzez zobowiązanie właścicieli psów do wyprowadzania zwierząt na uwięzi i w kagańcu, nakładając na adresatów norm zbyt rygorystyczne obowiązki, bez uwzględnienia zasad proporcjonalności. W ocenie Prokuratora generalny i bezwarunkowy nakaz wyprowadzania wszystkich psów na uwięzi, niezależnie od jego cech i innych uwarunkowań (w tym choroby, wiek) może w określonych sytuacjach prowadzić do działań niehumanitarnych. Ponadto jak wszelkie ograniczenia praw jednostki, także ograniczenia uprawnień właściciela psa bądź nałożenie na niego dodatkowych obowiązków, muszą być wprowadzane z poszanowaniem zasady proporcjonalności. Postanowienia regulaminu czystości i porządku nie pozwalające na uwzględnienie specyficznych sytuacji, wyjątków i tym samym niekiedy nadmierne, w rezultacie prowadzące do sankcji karnych, mogą tę zasadę naruszać, tym bardziej, gdy nakazane regulaminem środki ostrożności przy utrzymaniu zwierzęcia mogą być uznane za bardziej rygorystyczne niż środki przewidziane ustawami i innymi aktami prawa miejscowego. Prokurator zauważył nadto, że w art. 77 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2019 r., poz. 821 ze zm.), zwanej dalej k.w., ustawodawca uregulował wykroczenie polegające na niezachowaniu zwykłych lub nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia, co nie jest tożsame z trzymaniem psa na smyczy. Ponadto zaznaczyć należy, że z art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2019 r., poz. 122), zwanej dalej u.o.z., wynika zakaz puszczania psów bez możliwości ich kontroli i bez oznakowania umożliwiającego identyfikację właściciela i opiekuna.
Uzasadniając drugi zarzut Prokurator wskazał że przepis § 6 regulaminu nie realizuje prawidłowo normy kompetencyjnej z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b u.c.p.g., gdyż stanowi jedynie kompilację treści art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.p. g. Tymczasem w ocenie Prokuratora art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. wprost nakłada na właścicieli obowiązek uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż ich nieruchomości, a więc z terenu, który nie stanowi części nieruchomości zobowiązanego właściciela. Natomiast przepisy prawa miejscowego wydane na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b u.c.p.g. mają być adresowane wyłącznie do podmiotów dysponujących nieruchomością służącą do użytku publicznego. W związku z tym art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. nie obejmuje kwestii powierzonych do uregulowania przez ustawodawcę radzie gminy, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b cyt. ustawy, tj. zachowania czystości i porządku na terenie nieruchomości danego właściciela, ale dotyczy obowiązków właściciela nieruchomości odnośnie do terenu leżącego poza jego nieruchomością, stanowiącego część pasa drogowego drogi publicznej. Podział obowiązków w zakresie utrzymania czystości i porządku na drogach publicznych pomiędzy zarządców dróg publicznych, a właścicieli nieruchomości przyległych do tej drogi wynika z zestawienia treści art. 5 ust. 1 pkt 4 oraz art. 5 ust. 4 u.c.p.g. Mając to na uwadze, za niedopuszczalną i ustanowioną z przekroczeniem delegacji ustawowej należy uznać regulację zawartą w § 4 regulaminu.
Uzasadniając trzeci zarzut Prokurator wskazał że uznać należy za przekraczającą delegacje ustawową wynikającą z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.c.p.g. normę przepisu § 7. Powołany przepis w ocenie prokuratora nie upoważnia organu uchwałodawczego gminy do wprowadzenia generalnego ograniczenia możliwości mycia pojazdów mechanicznych tylko do określonych części pojazdów (nadwozia), a naprawy pojazdów samochodowych poza warsztatami tylko do drobnych napraw. Nic nie uzasadnia ograniczenia możliwości mycia pojazdów tylko do określonych w regulaminie części pojazdów. Natomiast sformułowanie, zgodnie w którym zezwala się wyłącznie na dokonywanie drobnych napraw pojazdów przeczy konstytucyjnej zasadzie pewności i określoności prawa (art. 2 Konstytucji RP) naruszając jednocześnie sformułowany w § 6 Zasad techniki prawodawczej wymóg m.in. precyzji tekstu normatywnego, gdyż posługuje się nieokreślonymi prawnie pojęciami. Zaskarżona uchwała, jako akt prawa miejscowego, powinna być sformułowana w sposób precyzyjny, czytelny, uniemożliwiający stosowanie sprzecznego z prawem luzu interpretacyjnego. Ponadto w ustawie brak jest norm, z których wynikałoby upoważnienie dla uchwałodawcy lokalnego do ograniczenia mycia pojazdów samochodowych poza myjniami wyłącznie do własnej posesji.
Uzasadniając czwarty zarzut, co do deratyzacji, wskazał Prokurator, że w przedmiotowej uchwale zagadnienie to zostało uregulowane w § 21 załącznika do uchwały, poprzez wyznaczenie terminów deratyzacji (ust. 1) oraz określenie, że obowiązkowi deratyzacji podlegają wszystkie nieruchomości zabudowane na całym obszarze Gminy. W ocenie skarżącego celem tej regulacji jest zobligowanie rad gmin do wskazania konkretnych obszarów w obrębie właściwości gminy, które ze względu na realizowane tam funkcje, usytuowanie, otoczenie bądź inne okoliczności (np. sposób użytkowania) wymagają poddania ich obowiązkowi deratyzacji, a nie zaś jak uczyniono to w § 19 ust. 2 uchwały, do objęcia tym obowiązkiem wszystkich nieruchomości zabudowanych. Gdyby bowiem intencją ustawodawcy było objęcie deratyzacją wszystkich nieruchomości na terenie gminy, ustanowiłby on jedynie wymóg określenia terminów deratyzacji.
W świetle tak skonstruowanych zarzutów Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych postanowień uchwały.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy, reprezentowana przez Wójta Gminy, wniosła o jej oddalenie w części dotyczącej § 19 ust 6 regulaminu tj. w zakresie nakładającym obowiązek na właścicieli zwierząt domowych do oznakowania tabliczką ostrzegawczą faktu posiadania zwierzęcia. W pozostałym zakresie zarzutów skargi Wójt pozostawił je do uznania sądu.
Wójt zgodził się, że zawarcie w regulaminie utrzymania czystości i porządku w gminie norm formułujących obowiązek wyprowadzania psów na uwięzi, a zwierząt agresywnych — tylko z nałożonym kagańcem, obowiązek deratyzacji dla nieruchomości zabudowanych na całym obszarze Gminy, obowiązek uprzątania błota, śniegu i lodu i innych zanieczyszczeń, w tym z chodników przyległych do nieruchomości, oraz ograniczenia zakresu mycia pojazdów wyłącznie na własnej posesji do nadwozia oraz napraw pojazdów poza warsztatami do drobnych napraw, stanowi w istocie przekroczenie delegacji ustawowej do stanowienia przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego przepisów o charakterze bezwzględnie obowiązującym, zawartej w art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. Gmina ma uprawnienie do uchwalania aktów prawa miejscowego regulujących określone sfery życia społeczności lokalnej w ściśle wyznaczonych przepisami prawa granicach przedmiotowych. Jeżeli katalog spraw, w zakresie których ustawodawca upoważnił radę gminę do określenia szczegółowych zasad postępowania jest zamknięty, to organ ten może dokonywać regulacji prawnych tylko w takim zakresie, w jakim został do tego upoważniony. Zasady te Rada Gminy bez wątpienia naruszyła.
W odniesieniu do zarzutu przekroczenia upoważnienia ustawowego poprzez ustanowienie obowiązku oznaczenia nieruchomości tabliczką ostrzegającą o fakcie posiadania zwierzęcia Wójt nie podzielił stanowiska prokuratora i uzasadnił że w orzecznictwie sądów administracyjnych (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 21 stycznia 2020 roku, sygn. akt II SA/Kr 1471/19, LEX nr 2785406) wskazuje się że nałożony przez uchwałę obowiązek oznakowania tabliczką ostrzegawczą bramy lub furtki wejściowej na teren ogrodzonej posesji, na której utrzymywane jest zwierzę mogące stanowić zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzkiego, nie przekracza zakresu upoważnienia ustawowego. Wiele nieruchomości prywatnych przylega do terenów publicznych (chodniki, drogi, parki), a osoby na nich przebywające, w tym w szczególności dzieci, mają prawo czuć się w takim terenie wolne od zagrożenia, jakie mogą stanowić psy, czy inne zwierzęta domowe, wybiegające z czyjejś posesji i próbujące ich w różny sposób atakować. Szczególnie, że właściciel posesji, jeśli chce posiadać np. psa, a nie chce lub nie może jej ogrodzić, może wybudować dla psa tzw. kojec lub stosowny wybieg. Kwestia ogrodzenia i wskazanego zabezpieczenia i oznaczenia jest też o tyle uzasadniona, że w przypadku nieruchomości przylegających do terenów publicznych, brak tych elementów uniemożliwia ustalenie, gdzie kończy się teren publicznie dostępny, a zaczyna teren prywatny. Umieszczenie natomiast stosownego oznaczenia (tabliczki ostrzegawczej) nie jest trudnym do zrealizowania obowiązkiem i nie może być uznane za obowiązek niewspółmierny. Jednocześnie nakaz ten nie może być odbierany jako wkraczanie w mir domowy. Nakaz ten pełni zupełnie inną, istotną funkcję w aspekcie celu jaki przyświeca uchwaleniu regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Zamieszczenie wyżej wspomnianej tabliczki może w sposób realny ochronić przed niebezpieczeństwem przechodniów, małe dzieci czy też osoby wchodzące na teren czyjejś nieruchomości (listonosz, kurier, pracownicy techniczni, etc.) Posiadając świadomość, że za ogrodzeniem czy za drzwiami wejściowymi znajduje się zwierzę niebezpieczne, każdy nabierze większej ostrożności i dystansu. Co więcej, decydując się na posiadanie zwierzęcia, właściciel bez wątpienia jest świadomy kosztów, jakie musi ponieść (wyżywienie, odpowiednie warunki, legowisko, sprzęt specjalistyczny, opieka weterynaryjna). W związku z poniesionymi kosztami, zakup obowiązkowej tabliczki ostrzegającej o niebezpieczeństwie, w żaden sposób nie powinien być odczytany jako nakładanie na obywatela nadmiernych kosztów. Za zasadne ocenił nałożenie na właścicieli zwierząt domowych obowiązku oznaczenia nieruchomości tabliczką także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r, sygn. akt II SA/Ke 783/19, LEX nr 2771650.
Ponadto Wójt wskazał, że inspektor sanitarny nie wniósł do projektu zaskarżonej uchwały żadnych zastrzeżeń, jak również że przyjęte przez Radę Gminy regulacje nie zostały zakwestionowane przez organ nadzoru i funkcjonują w obrocie prawnym od dnia ich wejścia w życie, wypełniając zamierzenia ustawodawcy w zakresie ochrony bezpieczeństwa osób przebywających w przestrzeni publicznej.
Rozpoznając niniejszą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga Prokuratora jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Istotą sądowej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne jest ocena legalności zaskarżonych aktów i czynności według stanu prawnego i faktycznego z daty ich podjęcia.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
0 postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego. Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały one wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Unormowanie to nie określa, jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały, doprecyzowanie przesłanek określających kompetencje sądu administracyjnego w tym względzie następuje w ustawach samorządowych.
Wskazać też trzeba, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia, który może obejmować całość albo tylko część danego aktu, oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Określony w ten sposób w skardze przedmiot zaskarżenia wyznacza jednocześnie granice sprawy rozpoznawanej przez sąd.
Kontroli sądowej w niniejszej sprawie poddano uchwałę Rady Gminy nr VIII/85/19 z dnia 29 maja 2019 r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy, w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 grudnia 2019 r.
Materialnoprawną podstawą tej uchwały stanowiły przepisy art. 4 ust. 1 i 2 u.c.p.g., w brzmieniu obowiązującym w dacie jej podjęcia.
Uchwała rady gminy podjęta w przedmiocie regulaminu utrzymania porządku
1 czystości w gminie ma, zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 u.c.p.g., charakter aktu prawa miejscowego. Przepis art. 87 ust. 2 Konstytucji RP akty prawa miejscowego zalicza do źródeł prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów które je ustanowiły. Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego mogą być stanowione przez organy samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa też zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego.
W konsekwencji zakres i treść prawa miejscowego uwarunkowana jest normami ustalonymi w aktach wyższego rzędu. Podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest bowiem upoważnienie zawarte w ustawie, co przesądza o ich zależnej pozycji w hierarchii źródeł prawa. Każdorazowo zatem, w akcie rangi ustawowej, musi być zawarte upoważnienie (delegacja) dla rady gminy dla podjęcia aktu prawa miejscowego. Zasada ta znajduje też potwierdzenie w art. 40 ust. 1 u.s.g. Przy ocenie aktu prawa miejscowego należy mieć zatem na względzie, że akt ten nie może naruszać nie tylko regulacji ustawy zawierającej delegację do jego ustanowienia, ale również przepisów Konstytucji RP, oraz innych ustaw pozostających w pośrednim lub bezpośrednim związku z regulowaną materią. Wszelkie normy dotyczące konstytucyjnych praw i wolności człowieka zastrzeżone są zaś wyłącznie dla ustaw nie mogą być regulowane aktami niższego rzędu.
Zakres regulacji zaskarżonego regulaminu wynikał z art. 4 ust. 2 u.c.p.g., który przewidywał, że regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące:
wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących:
prowadzenie selektywnego zbierania i odbierania lub przyjmowania przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych lub zapewnienie przyjmowania w inny sposób co najmniej takich odpadów komunalnych jak: przeterminowane leki i chemikalia, zużyte baterie i akumulatory, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyte opony, odpady zielone oraz odpady budowlane i rozbiórkowe stanowiące odpady komunalne, a także odpadów komunalnych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 4a,
uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego,
c) mycie i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi;
rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu:
a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach,
b) liczby osób korzystających z tych pojemników;
częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego;
(uchylony)
innych wymagań wynikających z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami;
obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku;
wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach;
8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej
przeprowadzania.
Ponadto, zgodnie z ust. 2a tego przepisu regulamin może wprowadzić obowiązek selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych innych niż wymienione w ust. 2 pkt 1 lit. a.
Przedstawione w art. 4 ust. 2 u.c.p.g. elementy uchwały w przedmiocie regulaminu utrzymania porządku i czystości w gminie mają charakter wyczerpujący, co oznacza, że nie wolno w nim zamieszczać postanowień, które wykraczałyby poza treść art. 4. Jednocześnie przepis ten zawiera obligatoryjne elementy regulaminu, co z kolei powoduje, że w uchwale tej muszą znaleźć się postanowienia odnoszące się do wszystkich punktów art. 4 ust. 2 u.c.p.g. Rada gminy nie ma prawa do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w tym przepisie, ani też podejmowania regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej. Uchwalając akt prawa miejscowego, w oparciu o normę ustawową, organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. Organ stanowiący ma obowiązek ścisłej interpretacji normy upoważniającej, nie może domniemywać swej kompetencji, dokonywać wykładni rozszerzającej czy wyprowadzać kompetencji w drodze analogii. Odstąpienie od wskazanych reguł narusza związek formalny i materialny między aktem wykonawczym, a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa.
W świetle art. 91 ust. 1 zd. pierwsze w zw. z ust. 4 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. Z istotnym naruszeniem prawa w rozumieniu u.s.g. mamy do czynienia nie tylko w przypadku wykroczenia przez radę gminy poza zakres upoważnienia ustawowego do wydania aktu prawa miejscowego, ale również, gdy uchwałodawca gminny reguluje materię uregulowaną już aktami wyższego rzędu (ustawami), co pozostaje w związku z naruszeniem Zasad techniki prawodawczej.
Pojęcie "sprzeczności z prawem" w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. obejmuje sprzeczność postanowień uchwały z jakimkolwiek aktem prawa powszechnie obowiązującego, w tym także z rozporządzeniem - co w konsekwencji oznacza, że również z "Zasadami techniki prawodawczej", które co prawda stanowią załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 283 ze zm.), ale nie można wykluczyć sytuacji, w których konkretne uchybienie zasadom techniki prawodawczej będzie można zakwalifikować jako naruszenie prawa istotne (tak Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 27 kwietnia 2004 r., P 16/03; OTK-A 2004/4/36, w odniesieniu do "rudymentarnych kanonów techniki prawodawczej").
Jedną z takich istotnych zasad tworzenia prawa jest reguła wynikająca z § 115 w zw. z § 143 Zasad techniki prawodawczej, w myśl której w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (upoważnieniu ustawowym). Regulacja ta koresponduje z przepisem art. 94 Konstytucji RP, który wskazuje, że akty prawa miejscowego muszą być ustanawiane nie tylko "na podstawie", ale i "w granicach" upoważnień zawartych w ustawie.
Istotny jest również, określony w § 6 Zasadach techniki prawodawczej, generalny nakaz takiego redagowania przepisów aktów prawodawczych, aby dokładnie i w sposób zrozumiały dla adresatów zawartych w nich norm wyrażały intencje prawodawcy. Innymi słowy, każdy przepis winna cechować precyzja, komunikatywność oraz wynikająca z nich adekwatność wypowiedzi do zamiaru prawodawcy (zob. M. Zieliński (w:) S. Wronkowska, M. Zieliński, Komentarz do zasad techniki prawodawcze, Warszawa 2012, s. 38). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego stanowienie przepisów niejasnych i wieloznacznych narusza konstytucyjną zasadę określoności regulacji prawnych wywodzoną z klauzuli demokratycznego państwa prawnego, zawartej w art. 2 Konstytucji (zob. I. Wróblewska, Zasada państwa prawnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego RP, Toruń 2010, s. 75). Dotyczy to także przepisów prawa miejscowego.
W świetle powyższych rozważań sąd uznał, że organ gminy, przewidując w § 19 ust. 1 i 4 regulaminu zawartego w uchwale obowiązek wyprowadzania psów na uwięzi, a zwierząt agresywnych lub mogących stanowić zagrożenie dla ludzi i innych zwierząt w kagańcach, pod opieką osób, które zapewnią sprawowanie nad nimi pełnej kontroli naruszył powyższy nakaz tworzenia przepisów w sposób zrozumiały i jasny dla adresatów, przy użyciu określeń do oznaczenia jednakowych pojęć. Organ posłużył się bowiem cechą zwierząt poprzez użycie wyrażenia "zwierząt agresywnych" zamiast ustawowego pojęcia ras psów uznawanych za agresywne, używając jednocześnie kategorii niezdefiniowanej ustawowo i wysoce ocennej. Taka nieprecyzyjna redakcja przepisu prawa miejscowego nakładająca na obywatela egzekwowalny obowiązek nie pozwala na jasne i niebudzące wątpliwości odkodowanie hipotezy tego przepisu i w konsekwencji prawidłowe jego zastosowanie.
Poza tym, sąd uznał, że ta część wskazanego przepisu narusza również art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. Przepis ten upoważnił organ do określenia obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. Istotą tej regulacji winno być zatem określenie obowiązków osób utrzymujących zwierzęta w taki sposób, by osiągnąć skutki wyznaczone przez cele określone przez ustawodawcę. Obowiązki te zakreślono granicami celów wymienionych w tym przepisie, tj. ochroną przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz ochroną przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku.
Natomiast obciążenie właścicieli psów agresywnych obowiązkiem wyprowadzania ich w kagańcach, a innych psów na uwięzi, i ustanowienie tych zasad bezwzględnym obowiązkiem zdaniem sądu, zostało sformułowane w sposób wadliwy, z przekroczeniem upoważnienia zwartego w art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g., z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2019 r. poz. 122), zwanej dalej u.o.z. oraz z pominięciem wymogów konstytucyjnej zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Podobnie ocenić należy przepis § 19 ust 1 nakładających na właścicieli lub opiekunów zwierząt domowych obowiązek sprawowania właściwej opieki nad tymi zwierzętami, w tym w szczególności nie pozostawienia ich bez dozoru, jeżeli zwierzę nie znajduje się w pomieszczeniu zamkniętym lub na terenie ogrodzonym w sposób uniemożliwiający samodzielne wydostanie się z niego. Godzi to bowiem w zasadę redagowania przepisów w sposób jasny i zrozumiały albowiem zawiera niejasne pojęcie "właściwej opieki" nad zwierzętami.
W ocenie sądu tego rodzaju rozwiązanie wykracza poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g., albowiem ustawodawca upoważnił rady gminy do ustalenia sposobu postępowania ze zwierzętami domowymi w taki sposób, by ich pobyt na terenie przeznaczonym do wspólnego użytku nie był uciążliwy oraz nie zagrażał przebywającym tam osobom. Upoważnienie ustawowe nie obejmuje zatem kompetencji organu do określania sposobu postępowania ze zwierzęciem przez jego właściciela na terenie dla niego prywatnym.
Podstawowy cel, a zarazem dyrektywa interpretacyjna, którą trzeba uwzględniać przy stosowaniu przepisów odnoszących się do zwierząt, w tym przepisów u.o.z., oraz przy kształtowaniu prawnej sytuacji zwierząt w innych aktach prawnych, zawarta została w art. 1 ust. 1 u.o.z., który stanowi, że zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Z przepisu tego wynika, że każde zwierzę ma prawo oczekiwać od ludzi należnego zrozumienia, zgodnego z normami obyczajowymi traktowania, a nawet szacunku. Wszelkie środki prawne, podejmowane w stosunku do zwierząt powinny mieć na względzie ich dobro, a przede wszystkim prawo do istnienia. Z kolei w art. 5 u.o.z. przewidziano obowiązek humanitarnego traktowania zwierząt.
Wprowadzenie generalnego nakazu wyprowadzania psów na uwięzi a "zwierząt agresywnych" w kagańcu, niezależnie od jego cech osobniczych i uwarunkowań indywidualnych (np. choroba) może w określonych sytuacjach prowadzić do działań sprzecznych z wymogami u.o.z., w tym działań określanych jako niehumanitarne. Prawidłową redakcją przepisu realizującego upoważnienie z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. byłaby treść przewidująca wyjątki uzasadniające odstąpienie od obowiązku wyprowadzania psów w obroży i w kagańcu, wynikające z rasy, uwarunkowań behawioralnych, wieku, stanu zdrowia i cech anatomicznych (tak A. Jezierska - Markocka, M. Markocki, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, Warszawa 2017 r., s. 42).
Porządek i zdrowie publiczne stanowią wartości uzasadniające ograniczenie konstytucyjnych praw i wolności (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Ograniczenia wprowadzane ze względu na wskazane wartości powinny mieć jednak charakter proporcjonalny do innych wartości konstytucyjnie chronionych. Taką wartością jest zgodnie z art. 31 ust. 1 Konstytucji RP wolność jednostki rozumiana przede wszystkim jako swoboda decydowania o własnym postępowaniu. Tym samym, ingerencje władzy publicznej w tę swobodę następować mogą tylko w sytuacjach i w formach przewidzianych konstytucyjnie. Innymi słowy, zasada wolności formułuje domniemanie swobody decyzji i działań, natomiast dla poddawania ich ograniczeniom konieczna jest zawsze interwencja prawodawcy, która winna odpowiadać zasadzie proporcjonalności przewidzianej w art. 31 § 3 Konstytucji RP. Zasada proporcjonalności daje wyraz przekonaniu, że stopień intensywności ingerencji w sytuację prawną jednostki musi znajdować uzasadnienie w randze promowanego w ten sposób interesu publicznego. Innymi słowy, ograniczenie praw jednostki musi być ekwiwalentne wobec celu, któremu służy dana regulacja, musi to więc być ograniczenie racjonalne. Cechy tej brakuje rozwiązaniu wprowadzonemu przez uchwałodawcę gminnego w § 19 ust. 4, w którym zobowiązano właścicieli wszystkich psów do wyprowadzania ich na uwięzi, a określonej kategorii "zwierząt agresywnych lub mogących stanowić zagrożenie dla ludzi i innych zwierząt"- w nałożonym kagańcu. Bezwzględny obowiązek wynikający z tego przepisu nie tylko nie spełnia wymogu proporcjonalności ograniczenia wolności i stanowi obciążenie, na które sam ustawodawca nie zdecydował się redagując przepisy art. 10a ust. 3 u.o.z., lecz jednocześnie jest niejasny i nieprecyzyjny w cytowanej części, skoro przepis ten wyróżnia psy oraz "zwierzęta" (?). Również nałożenie takiego obowiązku bez jednoczesnego określenia wyjątków uzasadniających odstąpienie od jego stosowania narusza zasadę humanitarnej ochrony zwierząt, która nie wysłowiona wyraźnie w Konstytucji RP, mieści się w sferze ochrony środowiska. Zasada humanitarnej ochrony zwierząt wymaga zastosowania wyjątków uwzględniających cechy osobnicze zwierzęcia, jego wiek, stan zdrowia i ograniczenia w budowie. Takie rozwiązania prawne służące zabezpieczeniu humanitarnemu zwierząt są słusznym dopełnieniem wymogów ochrony środowiska, do którego one przynależą. Ich brak w postanowieniach zaskarżonego regulaminu dyskwalifikuje wskazane regulacje.
Za przekraczającą delegację ustawową, wbrew twierdzeniom Rady, należy uznać również obowiązek nałożony w § 19 ust. 6 regulaminu nakładający na właścicieli nieruchomości obowiązek oznakowania tabliczką ostrzegawczą bramy lub furtki wejściowej na teren ogrodzonej posesji na której utrzymywane jest zwierzę mogące stanowić zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi. Obowiązek ten dotyczy bowiem obowiązków właściciela zwierzęcia domowego na terenie nieruchomości prywatnej, a nie, jak przewiduje to delegacja ustawowa, na terenie publicznym przeznaczonym do wspólnego użytku. Zatem wszelkie regulacje odnoszące się do miejsc nie będących miejscami publicznymi należy uznać za pozbawione prawnego umocowania.
Za niedopuszczalną i ustanowioną z przekroczeniem delegacji ustawowej sąd uznał również regulację zawartą w § 6 ust. 1 pkt 2 regulaminu. W przepisie tym ustalono, że właściciele nieruchomości zabudowanych zobowiązani są do uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości zabudowanych.
Tego rodzaju rozwiązanie, jak trafnie wskazał Prokurator, wykracza poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b u.c.p.g., który w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania uchwały uprawniał do określenia w regulaminie zasad uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. Zauważyć bowiem należy, że art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. stanowi, iż właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez: uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych.
Tym samym, przepis § 6 ust. 1 pkt 2 regulaminu Rady Gminy stanowi w gruncie rzeczy częściowe powtórzenie a nie realizację przepisu art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b u.c.p.g. W odróżnieniu od przepisu art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., delegacja zawarta w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b u.c.p.g. dotyczy jedynie nieruchomości danego właściciela (w części służącej do użytku publicznego), a już nie położonego wzdłuż takiej nieruchomości chodnika. W kwestii zaś usuwania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych "wzdłuż nieruchomości" wypowiada się art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., a nie art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b u.c.p.g. Przepis art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. nie reguluje więc kwestii powierzonych do uregulowania przez ustawodawcę radzie gminy, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b u.c.p.g. tj. zachowania czystości i porządku na terenie nieruchomości danego właściciela, ale dotyczy obowiązków właściciela nieruchomości odnośnie terenu leżącego poza jego nieruchomością, tj. chodnika położonego wzdłuż nieruchomości. Skoro więc Rada Gminy wskazała na uprzątanie określonych zanieczyszczeń z chodników położonych "wzdłuż nieruchomości" (bez wyraźnego określenia, że dotyczy to "części nieruchomości" służącej do użytku publicznego), co odpowiada treści art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., a nie na uprzątanie zanieczyszczeń w części, w obrębie nieruchomości służącej do użytku publicznego (może to obejmować także chodniki), co odpowiada treści art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b u.c.p.g., to tym samym nie zrealizowała ona ww. upoważnienia ustawowego. Rada Gminy nie była zatem upoważniona na mocy tej regulacji do określenia w zaskarżonym regulaminie obowiązków w powyższym zakresie - jak to uczyniła - w odniesieniu do wszelkich "chodników położonych wzdłuż nieruchomości" (a więc nie tylko tych powszechnie dostępnych, lecz również np. stanowiących części prywatnej nieruchomości i ogrodzonych), bez uściślenia, iż dotyczy to wyłącznie chodników przeznaczonych do użytku publicznego (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 13/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zasadne okazały się także zarzuty dotyczące § 7 ust. 1 regulaminu w kwestiach mycia pojazdów poza myjniami oraz ust. 2 dotyczącego napraw pojazdu poza warsztatami samochodowymi. Przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.c.p.g., w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania uchwały, upoważniał do określenia w regulaminie zasad wymagań w zakresie mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi. W związku z tym Rada, podejmując uchwałę w tym zakresie, jest zobligowana do wskazania warunków, by czynności te były dopuszczalne, nie zaś do ich ograniczania do określonych rodzajów. Chodzi tu przede wszystkim o warunki zapewniające zgodne z ustawą odprowadzanie nieczystości powstałych w wyniku mycia i naprawy pojazdów (zob. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1256/09, dostępny w Internecie). Rada nie ma natomiast upoważnienia do ograniczania możliwości mycia pojazdów poza myjniami poprzez wskazanie, że mycie pojazdu może obejmować wyłącznie jego nadwozie, jak to zostało wskazane w § 7 ust. 1 pkt 3 regulaminu. Zatem zapis ten wychodzi poza zakres upoważnienia ustawowego określonego w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.c.p.g. Ponadto należy zauważyć, że użyty w § 7 ust. 1 pkt 2 uchwały zwrot "wydzielona, utwardzona powierzchnia" w odniesieniu do wymogów w zakresie mycia pojazdów poza myjniami samochodowymi, uznać należy za zwrot niedookreślony, co przeczy konstytucyjnej zasadzie pewności i określoności prawa. Podkreślić należy, iż Rada Gminy została upoważniona wyłącznie do wskazania wymogów dopuszczalności mycia pojazdów poza myjniami, mających na celu zapewnienie ochrony środowiska i ludzi przed zagrożeniem, zanieczyszczeniem lub uciążliwościami stwarzanymi na skutek wykonywania tych czynności, a nie do formułowania i wprowadzania na jego podstawie generalnych zakazów i ograniczeń.
Odnosząc się do ust. 2 omawianego przepisu regulaminu należy wskazać, że regulamin nie przewiduje ograniczenia napraw pojazdów do "drobnych napraw", co niewątpliwie świadczyłoby o przekroczeniu delegacji ustawowej, uzasadnienie skargi w tym zakresie nie odpowiada treści uchwały. Niemniej jednak, w ocenie sądu, również postanowienia § 7 ust. 2 uchwały zawierają wady, które przesądzają o konieczności ich wyeliminowania z obrotu prawnego, zgodnie z żądaniem skargi. Mianowicie, uchwałodawca lokalny zastrzegł, że naprawa pojazdów winna odbywać się w sposób niestwarzający uciążliwości dla właścicieli sąsiednich nieruchomości. W ten sposób Rada przekroczyła upoważnienie ustawowe i wkroczyła w problematykę stosunków sąsiedzkich uregulowaną w Kodeksie cywilnym. Tylko prawo cywilne reguluje stosunki sąsiedzkie, a przepisy u.c.p.g. nie stanowią dla gminy uprawień do kreowania w regulaminie praw podmiotowych osób trzecich (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 877/18, CBOSA). Co więcej, taka regulacja wskazuje na zaostrzenie obowiązków osób dokonujących napraw pojazdów, skoro z art. 144 k.c. wynika, że zakazane są immisje uciążliwe ponad przeciętną miarę, a z zaskarżonego postanowienia regulaminu wynika, że niedopuszczalne są wszelkie uciążliwości. Rada gminy nie posiada uprawnienia do precyzowania regulacji wynikającej z art. 144 k.c. stanowiącego, że właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swojego prawa powstrzymać się od działań, które zakłócałyby korzystanie z nieruchomości ponad przeciętna miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych, a tak można odczytywać przyjęte sformułowanie postanowienia. Ponadto wymóg dokonywania napraw w sposób "nie stwarzający uciążliwości dla właścicieli sąsiednich nieruchomości" stanowi pojęcie niedookreślone i rzeczy zasadzie pewności i określoności prawa.
Z powyższych powodów należało uwzględnić skargę w odniesieniu do § 7 ust. 1 i ust. 2 regulaminu wskazując, że wyeliminowanie ich w całości zapewnia przejrzystość regulacji, nie pozostawiając jej w wersji szczątkowej. Niemniej jednak wymaga zauważenia, że jak wynika z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.c.p.g., zawarte w regulaminie wymogi wprowadzane na podstawie tego upoważnienia, winny zawierać normę kierunkową wskazującą wymóg działania polegający na niezanieczyszczaniu środowiska, co jest zgodne z aksjologią omawianego upoważnienia ustawowego i całej ustawy, dla której wiodące jest pojęcie czystości i porządku. Do osiągnięcia tego celu nie jest konieczne wprowadzanie ograniczeń przedmiotowych co do mycia i napraw pojazdów, gdyż wolą ustawodawcy było to, aby mycie i naprawy pojazdów mogły być realizowane poza warsztatami i myjniami bez ograniczeń przedmiotowych, natomiast w sposób niepowodujący zanieczyszczeń środowiska.
Odnosząc się z kolei do § 21 ust. 2 regulaminu sąd uznał zarzut Prokuratora w zakresie tego paragrafu za zasadny. Zauważyć należy, że stosownie do treści art. 4 ust. 2 u.c.p.g. regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania. Na podstawie powyższego przepisu ustawodawca umożliwił objęcie tylko części obszaru gminy obowiązkiem przeprowadzenia deratyzacji wraz z terminami tej deratyzacji. Gdyby celem ustawodawcy było objęcie całej gminy obowiązkową deratyzacją, to wówczas nie zobowiązywano by organu stanowiącego gminy do wyznaczenia obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji, ale wprost zawarto by przepis, zgodnie z którym cały teren gminy podlega obowiązkowej deratyzacji (wyrok NSA z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2875/18, dostępny w CBOSA). W związku z tym przepis regulaminu, który przewiduje obowiązkową deratyzację zabudowanych nieruchomości na całym obszarze gminy należy uznać za przekraczający ww. delegacje ustawową, gdyż w rzeczywistości uchwałodawca lokalny nie wyznaczył obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji, do czego był zobligowany.
Mając to wszystko na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę Prokuratora i w pkt 1 wyroku stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie przepisów w zakresie: § 6 ust 1 pkt 2, § 7 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2 pkt 2, § 19 ust 1, ust. 4 i ust. 6 oraz § 21 ust 2, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., uznając, że doszło w tym przypadku do istotnego naruszenia prawa, uzasadniającego wyeliminowanie tych postanowień z obrotu prawnego.
W niniejszej sprawie sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym na podstawie § 1 pkt 1 i 2 zarządzenia nr 49/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Na mocy tych przepisów z dniem 19 października 2020 r. odwołano rozprawy, utrzymując działalność orzeczniczą sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych. W związku z tym sprawy wyznaczone do rozpatrzenia na rozprawie skierowano do załatwienia na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn.zm.). Z uwagi na to, że rozprawa w niniejszej sprawie została wyznaczona na dzień 25 listopada 2020 r., została ona objęta postanowieniami ww. zarządzenia i zarządzeniem sędziego z 29 października 2020 r. skierowana do rozpoznania na posiedzenie niejawne, o czym strony zostały powiadomione.