II FSK 2593/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B (obecnie "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w B) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 326/16 w sprawie ze skargi "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B (obecnie "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w B) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 28 stycznia 2016 r. nr 1001-PD3.4221.9.2015.10/PM UNP:1001-16-006376 w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Spółki jako płatnika i określenia należności z tytułu niepobranych i niewpłaconych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłat dokonanych w poszczególnych miesiącach 2012 r. postanawia: 1) umorzyć postępowanie kasacyjne; 2) zwrócić Syndykowi masy upadłości "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w B z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 2664 (słownie: dwa tysiące sześćset sześćdziesiąt cztery) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 326/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 28 stycznia 2016 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Spółki jako płatnika i określenia należności z tytułu niepobranych i niewpłaconych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłat dokonanych w poszczególnych miesiącach 2012 r. Od powyższego orzeczenia Spółka wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną. Jak wynika z pisma z 24 sierpnia 2017 r. nadesłanego przez Syndyka masy upadłości Spółki i dołączonego do niego odpisu z KRS, w dniu [...] 2017 r. postanowieniem Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Gospodarczy. (sygn. akt [...]) – wobec Spółki ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku. Postanowieniem z 20 września 2017 r, II FSK 2593/17, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w rozpoznawanej sprawie do czasu złożenia przez Syndyka masy upadłości wyraźnego oświadczenia, że wstępuje on do prowadzonego postępowania oraz zajmuje konkretne stanowisko procesowe w sprawie. NSA wyjaśnił, że zgodnie z dyspozycją art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233 ze zm.; dalej: "u.p.u.") po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Sąd zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2018 r. wezwał Syndyka masy upadłości ww. spółki, do udzielenia informacji, na jakim etapie znajduje się postępowanie upadłościowe i czy syndyk nie widzi potrzeby wstąpienia do postępowań oznaczonych sygn. II FSK 749/17 i II FSK 2593/17. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Syndyk w piśmie z 23 lutego 2018 r. (k. 427) m.in. stwierdził, że: "jako syndyk [...] nie widziałem potrzeby wstąpienia do niniejszych postępowań bowiem postępowanie upadłościowe jest sensu stricto postępowaniem sądowym. Wszelkie roszczenia z tytułu podatków, składek ZUS wierzyciel ma prawo zgłosić do Sędziego Komisarza. W przypadku nie uznania tych roszczeń w postępowaniu upadłościowym wierzyciel ma prawo wnieść pozew p-ko syndykowi, co wynika z przepisów prawa upadłościowego." Następnie Sąd ponawiał wezwanie do udzielenia informacji określonych w zarządzeniu z 30 stycznia 2018 r. (zarządzenia z 11 lipca 2018 r., 25 września 2019 r.; 5 listopada 2019 r.), o informacje w przedmiocie postępowania upadłościowego (zarządzenie z 29 października 2018 r, 17 kwietnia 2019 r., 30 czerwca 2020 r.; 9 grudnia 2020 r. ; 27 kwietnia 2021 r.). W odpowiedziach na powyższe wezwania syndyk przedstawiał przebieg postępowania upadłościowego i zwrócił uwagę na treść art. 145 ust. 1 u.p.u., zgodnie z którym postępowanie sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 144 ust. 1 u.p.u. po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Użyte w art. 144 ust. 1 u.p.u. wyrażenie, że postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone "wyłączenie" przez syndyka lub przeciwko niemu, oznacza, że upadły, będąc stroną w znaczeniu materialnym, pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Z przepisu tego wynika, że wyłącznie syndykowi, po ogłoszeniu upadłości, przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości, zaś strona upadła jest jej pozbawiona. Zgodnie z art. 60 P.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Przepis ten w związku z art. 193 P.p.s.a. stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Jak podniesiono w piśmiennictwie (vide B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, str. 486-487) odpowiednie stosowanie art. 60 P.p.s.a. oznacza, że sąd administracyjny drugiej instancji jest związany wnioskiem dotyczącym cofnięcia skargi kasacyjnej z uwagi na art. 183 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. Wynikająca z art. 183 § 1 P.p.s.a. zasada dyspozycyjności sprawia, że każde cofnięcie skargi kasacyjnej jest dopuszczalne. W ocenie Sądu oświadczenie Syndyka z 23 lutego 2018 r. o braku "potrzeby wstąpienia do niniejszych postępowań" sądowoadministracyjnych (k. 427) jest równoznaczne z cofnięciem skargi kasacyjnej i uzasadnia umorzenie postępowania w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2015 r., sygn. akt II FZ 116/15, z 17 grudnia 2015 r., II FZ 592/15; z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1119/16 oraz postanowienie WSA w Warszawie z dnia 8 października 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 2093/18). Na marginesie, zaznaczyć warto, że w kolejnych odpowiedziach na ponawiane przez Sąd wezwania w przedmiocie udzielenia informacji o przebiegu postępowania upadłościowego oraz wstąpienia do postępowania syndyk nie przedstawił innego stanowiska, tj. nie wyraził woli wstąpienia do postępowania. Wobec powyższego należało na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 i § 2 w zw. z art. 60 i art. 193 P.p.s.a. umorzyć postępowanie kasacyjne. O zwrocie wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a.