I SAB/Gl 13/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Asesor WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na przewlekłość postępowania wznowieniowego Prezydenta Miasta R. w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za rok 2013 oddala skargę. UZASADNIENIE M.S. (dalej: strona, skarżąca) reprezentowana przez pełnomocnika (radcę prawnego) wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta R. (dalej: organ I instancji) w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego wymierzenia podatku od nieruchomości za 2013 r. Strona domagała się: 1) stwierdzenia przewlekłości w działaniach organu prowadzonym w toku przedmiotowego postępowania, 2) stwierdzenia, że przewlekłość w prowadzeniu przedmiotowego postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, 4) zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz Skarżącego w kwocie 5.000 zł na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony podniósł, że postępowanie podatkowe w trybie zwykłym zakończyło się wydaniem decyzji z [...] ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2013 r. Następnie po wznowieniu postępowania organ wydał decyzję z [...]. Natomiast decyzja kończąca postępowanie po jego wznowieniu została wydana [...], po otrzymaniu przez organ I instancji akt z Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (SKO). Zdaniem pełnomocnika w sprawie miały miejsce wieloletnie przestoje, co świadczy o rażącej przewlekłości postępowania. Ponadto pełnomocnik oświadczył, że strona złożyła ponaglenie skierowane do SKO w Katowicach, które nie zostało jeszcze rozpoznane. Organ przekazując ponaglenie do SKO zwrócił uwagę, że jego zdaniem uprawniony był on do zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 68 § 5 Ordynacji podatkowej. Stwierdził, że organ za zagadnienie wstępne uznał oczekiwanie na rozstrzygnięcie w toku postępowania sądowoadministracyjnego kwestię oceny prawidłowości decyzji kasatoryjnej z [...] wydanej przez SKO. Nawet gdyby uznać, że jakieś (bynajmniej nie wskazane przez organ) zagadnienie wstępne miał rozstrzygnąć WSA w Gliwicach, to stosując literalnie przepis art. 68 § 5 Ordynacji podatkowej, przyjąć należałoby, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia zaistnieć mogłoby co najwyżej w okresie od [...] przez okres dwóch lat, bowiem to jest maksymalny okres zawieszenie biegu terminu przedawnienia przewidziany ww. przepisem. Wniesienie skargi poprzedziło wystosowanie przez pełnomocnika do SKO pisma z 25 marca 2020 r. "Ponaglenie w sprawie przewlekłości wznowionego postępowania wymierzenia podatku od nieruchomości za 2012 r." z tożsamym uzasadnieniem, co ww. skarga. Organ (pismem z 8 lipca 2020 r.) przekazał odpowiedź na skargę do spraw o sygn. akt I SAB/Gl 9-14/20. W uzasadnieniu wyjaśnił, że: 1) po otrzymaniu decyzji nr SKO z [...] uchylającej decyzję Prezydenta Miasta z [...], organ podatkowy I instancji nie podjął żadnych czynności, gdyż uznał, że w aktach sprawy znajduje się materiał dowodowy wystarczający do jej ponownego rozpatrzenia. Nie było jednak wiadomym czy rozpatrując skargę podatnika na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, Sąd nie podniesie jeszcze innych kwestii wymagających wyjaśnienia, stąd z wydaniem decyzji wstrzymano się do otrzymania prawomocnego wyroku sądowego; 2) strona 7 grudnia 2017 r. złożyła informacje podatkowe (w związku z uprawomocnieniem się postanowienia Sądu Rejonowego w R. o zasiedzeniu sygn. akt [...] z [...]), w których wykazała do opodatkowania przedmioty i podstawy opodatkowania ustalone podczas kontroli podatkowej przeprowadzonej w dniach [...]. Strona potwierdziła, że znany jest jej przedmiot opodatkowania, a tym samym zaskarżone decyzje. Natomiast ww. postanowienie sądowe dotyczy nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], według strony jej właścicielem jest G.S., który jest zobowiązanym. Przejęcie nieruchomości z dniem [...] przez zasiedzenie oznacza, że strona była w jej samoistnym posiadaniu w okresie objętym skarżonymi decyzjami, zatem niesłusznie podnosiła, że nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości z tytułu jej posiadania, co świadczy o braku zasadności jej odwołań; 3) postępowania podatkowe dotyczące lat 2009-2010 zostały zakończone przez organ I instancji decyzjami z [...] odmawiającymi uchylenia decyzji za lata 2009-2010 (odpowiednio z [...] oraz [...]), a kwota podatku ustalona w tych latach nie uległa zmianie. Decyzje organu I instancji dotyczące ponownego ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2011-2013 z [...] zostały wycofane z obiegu prawnego decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...]. W obiegu pozostała jedynie decyzja obejmująca 2014 r., w której zmieniono kwotę zobowiązania z [...] zł na [...] zł, co stanowi jedyny efekt finansowy dla strony wynikający z prowadzonych za lata 2009-2014 postępowań wznowieniowych; 4) jest nieprawdą jest, że strona została na przełomie lat 2019-2020 obciążona podatkiem od nieruchomości za okres ok. 10 lat. Za lata 2009-2014 pozostało tylko dodatkowe obciążenie dotyczące 2014 r., natomiast decyzje ustalające wymiar podatku od nieruchomości za lata 2015-2020 zostały wydane: za lata 2015-2018 w 2018 r., za rok 2019 - w 2019 r., za rok 2020 - w 2020 r. Na marginesie zaznaczono, że strona korzysta od 2018 r. z tzw. "ulgi remontowej" (wprowadzonej Uchwałą Rady Miasta Nr PR.0007.147.2017 z dnia 19.10.2017 r. w sprawie zwolnienia od podatku od nieruchomości budynków objętych ochroną konserwatorską, w których wykonano remont całej elewacji - Dz. Urz. Woj. Śl. 2017 poz. 5640), która daje realne oszczędności w podatku: w 2018 r. - ulga [...] zł (do zapłaty pozostało [...] zł), w 2019 r. - [...] zł (do zapłaty [...] zł), w 2020 r. - [...] zł (podatek do zapłaty [...] zł); Zdaniem organu, powołując się na opis sprawy zawarty w piśmie z 29 kwietnia 2020 r., na dzień wniesienia skargi (16 kwietnia 2020 r.), nie pozostawał on w bezczynności - sprawy za lata 2009-2010 zostały zakończone decyzjami z [...], natomiast za lata 2011-2014 decyzjami z [...], a strona została obciążona jedynie dodatkowym podatkiem za 2014 r. Bezczynność organu pomiędzy 26 marca 2018 r. (otrzymanie orzeczenia sądowego i akt sprawy) a [...] (wydanie decyzji) pozostała bez wpływu na wysokość wymierzonego zobowiązania. W uzupełnieniu skargi, podtrzymując jej zarzuty, pełnomocnik skarżącej podniósł następujące kwestie: - po pierwsze, bez znaczenia z punktu widzenia oceny przewlekłości podawany jest argument oczekiwania przez organ na to, czy Sąd podniesie jeszcze inne kwestie wymagające wyjaśnienia, bowiem SKO w wydanych rozstrzygnięciach przedstawiało argumentację podważającą zasadność działań w przedmiocie wznawiania postępowań podatkowych na podstawie rzekomo zaistniałej przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej; - po drugie uznał za bez znaczenia to co strona podała w informacji podatkowej w grudniu 2017 r., bowiem była to informacja aktualna na grudzień 2017 r., ponownie zwrócił uwagę, iż organ procedował w toku nadzwyczajnego postępowania administracyjnego i najpierw musi wykazać istnienie przesłanki wznowieniowej, czego nie udało się wykazać; - po trzecie dowolne są supozycje organu dotyczące kwestii związanej z postanowieniem z dnia [...] Sądu Rejonowego w R., sygn. akt [...] i związanej z tym kwestii istnienia po stronie przymiotu samoistnego posiadacza nieruchomości. Z pozyskanych informacji wynika, że postępowanie o zasiedzenie miało bardzo precedensowy charakter, bowiem strona powoływała się w nim na okres posiadania samoistnego swojego poprzednika prawnego, z którym od wielu już lat nie miała kontaktu i który przekazał jej swoje posiadanie nad przedmiotową nieruchomością wiele lat temu, przez co nie miała ona praktycznie żadnej wiedzy co do charakteru posiadania swojego poprzednika prawnego, a ustalenia faktyczne, które dopiero miał w przyszłości poczynić Sąd i ich ocena była okolicznością przyszłą i bardzo niepewną i nie wprowadzała organu w błąd. Pełnomocnik przypomniał, że decyzje za lata 2011-2013 zostały unieważnione. Ponadto podtrzymał żądania skargi, bowiem strona przez bardzo długi okres czasu pozostawała z wyłącznej winy organu w niepewności co do zagrożenia obciążenia jej w jednym momencie podatkiem od nieruchomości za lata 2009-2014, jej argumenty odrzucał, po czym wydawał, jak się później okazało, rażąco naruszające prawo, decyzje zmieniające o ponad 300% wymiar podatku na przestrzeni lat 2009-2014. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej P.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przed tut. Sądem zawisły sprawy ze skargi tej samej strony dotyczące przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawach dotyczących wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2009-2014, pod sygn. akt I SAB/Gl 9-14/20. Rozpatrywania sprawa dotyczy roku 2013, zaś jej argumentacja, zaprezentowania poniżej, jest zbieżna ze sprawą o sygn. I SAB/Gl 9/20. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przypomnieć trzeba, że bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia, w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie, sprawy co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym. Z kolei przewlekłość postępowania organu zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. W tej sprawie skarga strony dotyczy przewlekłości postępowania Prezydenta Miasta R. w sprawie wznowionej postanowieniem z [...] w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości na 2013 r. To oznacza, że jej celem określonym w art. 149 P.p.s.a. jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań, polegających w szczególności na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, bądź też do zobowiązania organu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, a nadto do stwierdzenia, że organ ewentualnie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Z powyższego wynika, że możliwość wniesienia skargi na przewlekłość postępowania jest w istocie czasowo ograniczona, a mianowicie skarga może zostać złożona jedynie w czasie trwania niepożądanego stanu przewlekłości. Innymi słowy, można ją złożyć do czasu wydania decyzji, postanowienia czy załatwienia sprawy w inny prawem przewidziany sposób. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze (zob. uchwała NSA z 22 czerwca 2020 r. sygn. II OPS 5/19; postanowienie NSA z 9 września 2020 r. sygn. II OSK 3732/18). Zapatrywanie to wynika wprost z treści przywołanego wyżej art. 149 § 1 P.p.s.a. Dodać trzeba, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem kontroli sądowej nie jest objęty określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie (wydać rozstrzygnięcie kończące postępowanie), w określonym przez prawo terminie. Rozpoznawana sprawa dotyczy skargi na przewlekłe postępowanie organu w sprawie wznowionej postanowieniem z [...] w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości na 2013 r., a zatem – jak to już nadmieniono – dotyczy sytuacji, gdy w prawnie ustalonym terminie organ wprawdzie prowadził postępowanie w w/w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go – jak twierdzi skarżąca – wydaniem w terminie stosownej decyzji, czy postanowienia. Zatem istota i skutek skargi w tym zakresie, jak tego domaga się skarżąca, polega na tym, że sąd uwzględniając taką skargę, zobligowany jest zobowiązać organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu administracyjnego wynikającego z przepisów prawa oraz stwierdzenia, że organ dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu. Skarga na przewlekłość postępowania, ze swej istoty, ma bowiem na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednakże w tej sprawie – co należy podkreślić – skarga na przewlekłość została wniesiona 16 kwietnia 2020 r., zaś organ I instancji wydał decyzję [...] (a nie jak podano w skardze [...]). Oznacza to, że skarga na przewlekłość postępowania została wniesiona już po zakończeniu postępowania administracyjnego i po wydaniu oraz doręczeniu decyzji stronie. W tym stanie rzeczy nie jest możliwe uwzględnienie przez Sąd skargi na przewlekłość postępowania, skoro akt lub czynność, do których dokonania Sąd mógłby zobowiązać organ administracji, został już wydany. W takim przypadku niewątpliwie brak jest podstaw do dyscyplinowania organu poprzez zakreślenie terminu do dokonania czynności bądź wydania aktu, gdyż – jak zaakcentowano wyżej – skarga na przewlekłość postępowania może być złożona dopóty, dopóki toczy się jeszcze postępowanie administracyjne. W tej sytuacji skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania wniesiona do Sądu już po zakończeniu postępowania administracyjnego nie mogła osiągnąć zamierzonego skutku, nie mogła zostać uwzględniona (zob.: M.Jagielska, J.Jagielski, R.Stankiewicz, M.Grzywacz w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, wyd. 5, 2017 r. komentarz do art. 149). Odnośnie żądania skarżącej zasądzenia od organu na jej rzecz odpowiedniej sumy pieniężnej, wskazać należy, że zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., Sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Suma pieniężna przyznawana na rzecz strony skarżącej ma niewątpliwie charakter kompensacyjny, jednakże ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się przewlekłości, jak i tego czy istnieje konieczność zrekompensowania takiego faktu stronie skarżącej, oczekującej na wydanie rozstrzygnięcia w jej sprawie. W tej sprawie opisane wyżej okoliczności nie przemawiają za koniecznością zrekompensowania oczekiwania na orzeczenie organu, gdyż przed wniesieniem skargi do Sądu organ wydał już stosowną decyzję ([...]). Niezależnie od powyższych rozważań dodać należy, że rację ma organ, iż ostatecznie zobowiązania skarżącej dotyczące wymiaru podatku od nieruchomości za lata podatkowe 2012-2013 zakończyły się stwierdzeniem nieważności przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji organu I instancji dotyczących ustalenia ich wysokości w wyniku dokonanego wznowienia postępowania za te lata, z powodu przedawnienia zobowiązań podatkowych (decyzje SKO z [...]). Zatem podatniczka zobowiązania jest do zapłaty podatku od nieruchomości w pierwotnie określonej przez organ wysokości, natomiast dodatkowy wymiar podatku od nieruchomości dotyczy jedynie roku podatkowego 2014. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.