II SA/Gl 845/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski,, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. UZASADNIENIE Pismem datowanym na 4 maja 2020 r. J. W. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B. z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w Ośrodku Pomocy Dziecku i Rodzinie. Podał m. in., że czuje się pokrzywdzony działaniami organów, a rozstrzygnięcie jest wadliwe. Dlatego zwrócił się o dokonanie samokontroli. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku – Białej (dalej SKO), działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej - k.p.a.), odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji j.w. W uzasadnieniu organ podał m. in., że do organu wpłynął wniosek J. W. o stwierdzenie nieważności ww. aktu. Jako podstawę wniosku wskazano wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa oraz że została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. W okolicznościach niniejszej sprawy istotne jest wydanie przez WSA w Gliwicach wyroku z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 277/17, w którym Sąd oddalił skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] r. Sąd administracyjny kontroluje zaskarżone rozstrzygnięcie co do zasady w pełnym zakresie, nie ograniczając się przy tym wyłącznie do zarzutów sformułowanych w skardze. W szczególności sąd administracyjny bierze pod uwagę także ewentualne kwalifikowane wady decyzji wymienione enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Wyrok ten jest prawomocny, a zatem wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał lecz także inne sądy i inne organy państwowe. Skargę na powyższe postanowienie złożył J. W. Zarzucił wadliwe i stronnicze działania organów administracji. Syn był przetrzymywany w ww. ośrodku, gdyż był niewygodnym świadkiem w jednej ze spraw. W dacie zdarzenia ustawa nie przewidywała obciążania rodziców kosztami za pobyt dziecka umieszczonego na podstawie orzeczenia sądu w placówce opiekuńczej. Doszło więc do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uwzględnienie skargi, uchylenie postanowienia i stwierdzenie nieważności wcześniejszej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 61a §1 i 2 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie. Art. 61a k.p.a. został dodany do Kodeksu postępowania administracyjnego z mocą od 11 kwietnia 2011 r. na podstawie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2011 r., nr 6, poz. 18). Dokonując wykładni art. 61a § 1 k.p.a. należy stwierdzić, że ustawodawca wymienia tu dwie przesłanki dające podstawę do ewentualnej odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszą przesłanką jest złożenie żądania przez osobę, która nie jest stroną, drugą przesłanką jest z kolei zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Choć ustawodawca nie dokonał konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, to należy jednak uznać, że przepis ten odnosi się do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. np. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2014, s. 317). Z kolei według Z.R. Kmiecika "inne uzasadnione przyczyny" to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, jak np. wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych, wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją, wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji, wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (zob. Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212; A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex-el., teza 3). Ma zatem rację organ, że kwestie, o których pisze Skarżący, były już przedmiotem rozpoznania w innych postępowaniach, m. in. w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 277/17. Nie neguje tego sam Skarżący, skoro w piśmie z 4 maja 2020 r. wnosił o "ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności decyzji" przez organy. Sąd administracyjny kontroluje zaskarżone rozstrzygnięcie co do zasady w pełnym zakresie, nie ograniczając się przy tym wyłącznie do zarzutów sformułowanych w skardze. W szczególności sąd administracyjny bierze pod uwagę także ewentualne kwalifikowane wady decyzji wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Powyższy wyrok jest prawomocny, a zatem wywołuje skutki, o których mowa w treści art. 170 p.p.s.a. W myśl tego przepisu prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skoro moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 ustawy p.p.s.a. oznacza, że podmioty wymienione w tym przepisie muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w późniejszym postępowaniu ta kwestia nie może być już w ogóle badana. Zachodzi tu zatem ograniczenie dowodzenia faktów objętych orzeczeniem prejudycjalnym (B. Dauter, Komentarz do art. 170 p.p.s.a., Lex-el., teza 13). Stąd, wobec prowadzonego już uprzednio postępowania kwestie merytoryczne, z powodu przeszkód formalnych, nie mogą tu być badane. Tym samym nie mogło dojść do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 61a §1, 107 §3, 156 §1 k.p.a., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.