I SA/Wa 1851/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, , po rozpoznaniu 14 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 83/18 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 4.000 (cztery tysięce) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz W. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z [...] lipca 2020 r. W. S. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 83/18. W skardze podniesiono, że powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącej z [...] października 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. "Kolonia G. nr [...]" w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Pomimo upływu wyznaczonego terminu organ nadal nie wydał decyzji w sprawie. Skarżąca wniosła o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w najwyższej możliwej wysokości, stwierdzenie że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o przyznanie od organu sumy pieniężnej w najwyższej możliwej wysokości. W odpowiedzi na skargę organ przedstawił stan sprawy oraz wskazał, że z akt sprawy wynika, że dawny właściciel nieruchomości zmarł w 1944 r. zaś postępowanie spadkowe przeprowadzono dopiero w 2005 r., podczas gdy w doktrynie wskazuje się, że jeżeli przed dniem [...] stycznia 1965 r. nie zostało prawomocnie ukończone postępowanie o stwierdzenia nabycia spadku w sprawie takiej jak niniejsza, spadek nabywa Skarb Państwa na zasadach określonych w kodeksie cywilnym dla dziedziczenia ustawowego. W związku z powyższym zaistniała konieczność rozważenia wystąpienia na drogę sądową z wnioskiem o zmianę postanowienia o nabyciu spadku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest częściowo uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 6 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 83/18 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie trzech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] lipca 2018 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ppsa rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on [...] października 2019 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, organ ów zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Skoro zaś organ w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z [...] kwietnia 2018 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości czterech tysięcy złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. Za takim stanowiskiem przemawia długość trwającego postępowania, które zostało zainicjowane ponad sześć lat temu, fakt, że wyznaczony przez Sąd termin na rozpatrzenie sprawy upłynął ponad dwa lata temu a także fakt, że po otrzymaniu odpisu prawomocnego wyroku z 6 kwietnia 2018 r. wraz z aktami sprawy organ nadal nie podjął skutecznych działań zmierzających do zakończenia sprawy, pierwsze czynności po tej dacie podjęte zostały po upływie ponad ośmiu miesięcy, tj. przy piśmie z [...] kwietnia 2019 r. Jednocześnie Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279). cechują się znacznym stopniem skomplikowania i rozbudowanym stanem faktycznym, zaś uzyskanie materiału dowodowego niezbędnego do rozpoznania sprawy wymaga zwracania się o dokumentację do szeregu instytucji, co może częściowo tłumaczyć przekroczenie terminu. Ponadto jako okres bezczynności organu nie może zostać uznany okres między [...] marca 2020 r. a [...] maja 2020 r. – z uwagi na brzmienie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 i 567) i ustawy ją zmieniającej z 31 marca 2020 roku (Dz. U. poz. 568) oraz art. 68 ust. 6 w zw. z art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. z 2020 poz. 875). Mając to na uwadze Sąd uznał, że w obecnym stanie sprawy wystarczającą sankcją dla organu jest grzywna a nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych byłoby w tym momencie nieuzasadnione. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2 i § 6 ppsa orzekł jak w pkt 1 - 2 sentencji, zaś w pozostałym zakresie skargę oddalił (pkt 3 sentencji). W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).