I SPP/Go 83/20

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków L.K. i W.K. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi L.K. i W.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne p o s t a n a w i a: odmówić zmiany postanowienia z 8 września 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 81/20. UZASADNIENIE L. i W.K., przed wniesieniem skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2020 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, złożyli do tut. Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Z ich oświadczeń wynikało, że są małżeństwem, mieszkają razem i wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Oboje są osobami niepełnosprawnymi. Posiadają dom mieszkalny o powierzchni 98m² i samochód osobowy marki [...]. Utrzymują się z wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego przez skarżącą w kwocie 1.338,47 zł, umowy zlecenia w kwocie 1.462,88 zł, zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 215,84 zł, a także renty skarżącego w wysokości 1.432,96 zł. Jako stałe wydatki i zobowiązania miesięczne skarżący wskazali: spłatę kredytu hipotecznego w wysokości - ok. 66 USD, spłatę kredytu gotówkowego - 1.000 zł, spłatę kredytu na zakup samochodu - 485 zł, spłatę kredytu na zakup komputera - 280 zł, koszty ubezpieczenia na życie ok. 68 zł, opłaty za gaz 460 zł, za prąd ok. 350 zł, za wodę 200 zł, telefon i internet ok. 110 zł. Dodatkowo ponoszą znaczne wydatki związane z wizytami u lekarza, zakupem leków i rehabilitacją, a także dojazdem skarżącej do pracy. Małżonkowie oświadczyli także, że od maja 2020 r. mają zablokowane konto i pomniejszone wynagrodzenie skarżącej w związku z zajęciem komorniczym z tytułu zwrotu odprawy. Postanowieniem z 8 września 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 81/20 Referendarz sądowy zwolnił skarżących od kosztów sądowych (pkt 1), a w pozostałym zakresie - wniosek oddalił (pkt 2). W uzasadnieniu wskazał, że aktualna sytuacja finansowa i majątkowa skarżących nie pozwala im na poniesienie kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Natomiast odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika uzasadnił brakiem tzw. "przymusu adwokackiego" na obecnym etapie postępowania, przy jednoczesnym prawidłowym i samodzielnym podejmowaniu czynności w postępowaniu przez samych skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z 13 października 2020 r., po rozpoznaniu sprzeciwu złożonego przez skarżących, utrzymał w mocy postanowienie Referendarza sądowego z 8 września 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 81/20. W dniu 18 września 2020 r. do Sądu wpłynęła skarga na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2020 r. wraz z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z powodu bardzo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. W nadesłanych w dniu 22 października 2020 r. (data wpływu do Sądu) formularzach PPF skarżący rozszerzyli zakres wniosków dodatkowo o ustanowienie doradcy podatkowego. Podobnie, jak w poprzednich wnioskach małżonkowie oświadczyli, że posiadają dom mieszkalny o powierzchni 98m², a skarżąca jest właścicielem samochodu osobowego marki [...]. Powtórzyli, że nie zgromadzili żadnych oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych czy wierzytelności. Utrzymują się z wynagrodzenia za pracę skarżącej w kwocie 3.498,77 zł, zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 215,84 zł, a także renty skarżącego wraz ze świadczeniem wyrównawczym i dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 1.754,91 zł. Jako stałe wydatki i zobowiązania miesięczne skarżący wskazali: spłatę kredytu hipotecznego w wysokości - ok. 66 USD, spłatę kredytu gotówkowego - 1.000 zł, kredytu na zakup przez skarżącą komputera - 280 zł oraz kredytu na zakup samochodu, koszty ubezpieczenia na życie ok. 68 zł, opłaty za gaz 460 zł, za prąd ponad 320 zł, za wodę 220 zł, telefon i internet ok. 110 zł, dojazdy do pracy ponad 1.200 zł, koszty leczenia ok. 800 zł (zależne od stanu zdrowia i sytuacji ekonomicznej), zakup buta ortopedycznego ponad 600 zł i zakup opału 500 zł. Dodatkowo ponoszą znaczne wydatki związane z wizytami u lekarza i rehabilitacją. Rozpoznając wnioski skarżących z [...] października 2020 r. zauważyć przede wszystkim należy, że są one kolejnymi wnioskami małżonków K. w przedmiotowej sprawie. Tak jak już wskazano, postanowieniem z 8 września 2020 r. Referendarz sądowy uwzględnił wnioski skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznał prawo pomocy w tym zakresie. W zakresie zaś ustanowienia doradcy podatkowego - wnioski oddalił. W takiej sytuacji kolejne wnioski strony w takim samym zakresie, jak określony w pierwszych wnioskach (obejmujących zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego) należy traktować jako wnioski o zmianę postanowienia z 8 września 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 81/20, w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postanowienia w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęte jest, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 P.p.s.a., należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Podkreśla się także, że wniosek o zmianę postanowienia musi wprowadzać element nowości do sprawy, tj. wskazywać na nowe okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (postanowienie NSA z 7 grudnia 2010 r. sygn. akt I OZ 1067/10 - wszystkie dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku wniosku o prawo pomocy nowe okoliczności należy rozumieć jako dane dotyczące sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy, przy czym nie chodzi o jakiekolwiek zmiany w sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej wnioskodawcy, ale o wskazanie okoliczności o istotnym znaczeniu dla rozpatrywanej kwestii (postanowienie NSA z 18 lutego 2011 r. sygn. akt I FZ 33/11). Przy rozpoznaniu nowego wniosku należy zatem zbadać, czy nie nastąpiły zmiany okoliczności faktycznych stanowiących przesłanki pierwotnie wydanego rozstrzygnięcia i poczynione przy uwzględnieniu tego kryterium ustalenia odnieść do ustawowych przesłanek prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., stronie będącej osobą fizyczną można przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego bądź doradcy podatkowego), gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), w zakresie zaś częściowym (obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika w sprawie) - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W aktualnie rozpatrywanych wnioskach, tak jak w poprzednich, wnioskodawcy wskazali taki sam stan posiadania (dom i samochód). Powtórzyli, że utrzymują się z wynagrodzenia za pracę skarżącej oraz renty i zasiłków pielęgnacyjnych skarżącego, które w całości przeznaczają na sfinansowanie bieżących wydatków. Skarżący wykazali wprawdzie wyższe dochody skarżącej ze stosunku pracy, wskazując jednocześnie wydatki związane z dojazdem skarżącej do pracy (sam zakup paliwa, według oświadczenia, to koszt ok. 1200 zł miesięcznie) i wyższe wydatki na leczenie. W konsekwencji, nadal aktualna pozostaje ocena dokonana w prawomocnym postanowieniu z dnia 8 września 2020 r., że sytuacja materialna skarżących nie pozwala im na poniesienie pełnych kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawi, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny. Ponadto skarżący nadal nie wykazali, by mimo gwarancji procesowych zapewnianych im przez sąd I instancji, niezbędna w niniejszej sprawie jest potrzeba działania fachowego pełnomocnika. Analiza akt sprawy wskazuje wręcz, że skarżący potrafią samodzielnie podejmować czynności w postępowaniu, o czym świadczy prawidłowe złożenie skargi oraz pism w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy. Ponadto, korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania przed sądem administracyjnym nie ma charakteru obligatoryjnego. Zatem, jego udział w postępowaniu przed Sądem I instancji nie zwiększy gwarancji dostępu strony skarżącej do Sądu, ani nie jest warunkiem dostępu do Sądu. Mając powyższe na uwadze stwierdzić zatem należy brak podstaw do zmiany prawomocnego postanowienia Referendarza sądowego z dnia 8 września 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 81/20. Tym samym, na podstawie art. 165 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.