III OZ 692/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1247/22 o odrzuceniu skargi W.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 czerwca 2022 r. znak: 992700/620/292/2022-SWO w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE W.K. w piśmie z dnia 12 czerwca 2022 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 czerwca 2022 r. znak: 992700/620/292/2022-SWO w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Sąd pierwszej instancji pismem z dnia 4 sierpnia 2022 r. wezwał skarżącą, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, do uzupełnienia braku formalnego skargi, przez podanie numeru PESEL. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie, po dwukrotnym jej awizowaniu w dniu 8 i 17 sierpnia 2022 r., została włączona do akt sprawy ze skutkiem doręczenia W.K. z dniem 22 sierpnia 2022 r. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi ze strony skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 września 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1247/22 odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia podał, że stosownie do treści art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym, wraz z możliwością jego odbioru w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w w/w terminie siedmiu dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości jego odbioru w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia w/w okresu, tj. z upływem czternastego dnia. W niniejszej sprawie skarżąca nie odebrała przesyłki zawierającej zobowiązanie do podania numeru PESEL, mimo jej dwukrotnego, prawidłowego, awizowania przez Pocztę Polską, tj. w dniu 8 i 17 sierpnia 2022 r. W konsekwencji skuteczne doręczenie wezwania Sądu do usunięcia braku formalnego skargi nastąpiło w dniu 22 sierpnia 2022 r., a zatem siedmiodniowy termin do usunięcia braku formalnego upływał w dniu 29 sierpnia 2022 r. Tymczasem skarżąca do dnia wydania niniejszego postanowienia nie nadesłała żądanego numeru PESEL. W tym stanie rzeczy, wobec nieusunięcia przez skarżącą braku formalnego skargi, zachodzi konieczność jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia W.K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziła niezadowolenie ze stanowiska zajętego w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Stwierdziła, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy oraz samodzielnej egzystencji, praktycznie niewidzącą. W dacie doręczenia korespondencji od Sądu przebywała przez okres 3 tygodni poza miejscem zamieszkania, natomiast w jej mieszkaniu pozostał syn, który sprawuje nad nią opiekę, jednak nie przekazał on jej informacji o przedmiotowej przesyłce, zaś sam nie był uprawniony do jej odbioru. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji zasadnie wezwał skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez podanie numeru PESEL. Z treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wynika, że jeśli pismo strony będącej osobą fizyczną jest pierwszym pismem w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (a tak było w niniejszej sprawie), to powinno zawierać numer PESEL. Przy tym bez znaczenia jest to, czy numer PESEL strony skarżącej znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, gdyż postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne są postępowaniami odrębnymi, prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów i w formie osobnych akt sprawy. Jednocześnie ustawodawca wyraźnie zastrzegł konieczność wskazania numeru PESEL osoby fizycznej przy pierwszej czynności w sprawie. Z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmu VIII kadencji nr 3260) wynika, że obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania wnoszącej pismo procesowe do sądu jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania. Z kolei art. 74a p.p.s.a. stanowi, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Korzystanie albo niekorzystanie ze środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest zatem ciągłe w toku całego postępowania. Uzasadnia to stwierdzenie, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny w celu nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony. W związku z tym, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu, zrozumiałe jest, że ustawodawca uznał, iż strona postępowania powinna ten numer podać w pierwszym piśmie procesowym, niezależnie od tego, czy już zdecydowała się na doręczanie pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego. Ponadto zaznaczyć należy, iż także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc już po zwrocie organowi akt administracyjnych, może powstać obowiązek doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. Okoliczność ewentualnego znajdowania się numeru PESEL w aktach administracyjnych nie ma zatem przesądzającego znaczenia, gdyż – jak już wskazano – wszystkie dane powinny znajdować się w aktach sądowych. Następnie należało ocenić, czy przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi została skarżącej doręczona skutecznie oraz czy w wyznaczonym terminie wykonała ona wezwanie Sądu pierwszej instancji. Przepis art. 73 p.p.s.a. wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych na kopercie, w której wezwanie Sądu zostało przesłane skarżącej na wskazany przez nią adres wynika, że przesyłka została prawidłowo dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizowanie miało miejsce w dniu 8 sierpnia 2022 r., zaś ponowne – w dniu 17 sierpnia 2022 r. Przesyłkę – jako niepodjętą w terminie – zwrócono do nadawcy w dniu 25 sierpnia 2022 r. Z koperty wynika również, iż w dniu 8 sierpnia 2022 r. umieszczono zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu pisma we wskazanym urzędzie pocztowym, które umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał w/w przesyłkę za skutecznie doręczoną skarżącej z dniem 22 sierpnia 2022 r. na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, iż domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone jedynie wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością, co w tej sprawie nie miało miejsca, gdyż świadectwo faktu i daty awizowanej przesyłki nie zostało skutecznie obalone ani w toku postępowania sądowoadministracyjnego, ani w wyniku np. reklamacji usług pocztowych. W rozpoznawanej sprawie fakt nieuzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez podanie numeru PESEL, jest bezsporny i nie jest przez skarżącą kwestionowany. Skarżąca nie kwestionuje także faktu otrzymania awiza, wskazując jedynie na swój zły stan zdrowia oraz okoliczność, że w dacie doręczenia korespondencji od Sądu przebywała przez okres 3 tygodni poza miejscem zamieszkania, natomiast w jej mieszkaniu pozostał syn, który sprawuje nad nią opiekę, jednak nie przekazał on jej informacji o przedmiotowej przesyłce, zaś sam nie był uprawniony do jej odbioru. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Skoro zatem, pomimo prawidłowo doręczonego skarżącej w dniu 22 sierpnia 2022 r. (w trybie zastępczym) wezwania Sądu do uzupełnienia braku formalnego skargi, wraz z pouczeniem o skutkach niewykonania tego wezwania, nie zostało ono przez W.K. wykonane, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo odrzucił skargę jako niedopuszczalną. Dodatkowo wyjaśnić należy, iż podnoszone przez skarżącą w uzasadnieniu zażalenia okoliczności nie mają wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Mogłyby być one rozważane przy rozpoznawaniu ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, a nie w niniejszym postępowaniu, dotyczącym odrzucenia skargi z powodu bezsprzecznego uchybienia terminu do jej wniesienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.