I SA/Op 226/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia NSA Gerard Czech (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2020 r. sprawy ze skargi J. W. i T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2008 r. oddala skargę. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi wniesionej przez J. W. i T. W. (dalej jako: skarżący, podatnicy) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 marca 2020 r., którą organ ten, działając na podstawie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; dalej: O.p.), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 15 października 2019 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Olesna z dnia 11 lutego 2008 r. ustalającej podatnikom wysokość podatku od nieruchomości na 2008 r. w kwocie 868,00 zł. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia 15 października 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (dalej też jako: organ II instancji), po rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Olesna ustalających wysokość podatku od nieruchomości na lata 2004 - 2013, odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Olesna z dnia 11 lutego 2008 r. ustalającej skarżącym wysokość podatku od nieruchomości na 2008 r. W uzasadnieniu, organ przywołując regulacje zawarte w art. 247 § 1, 248 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 249 § 1 O.p. stwierdził, iż nie jest możliwe wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji ostatecznej Burmistrza Olesna w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości na 2008 r., dotyczącej działki zabudowanej położonej w miejscowości [...], ul. [...], z uwagi na fakt zaistnienia przesłanki odmowy wszczęcia tego postępowania nadzwyczajnego, określonej w art. 249 § 1 pkt 1 O.p., tj. przedmiotowe żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji. W tym zakresie, na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów oraz braku zwrotnego potwierdzenia doręczenia ww. decyzji Burmistrza Olesna z dnia 11 lutego 2008 r. stwierdzono, że skoro pierwsza rata podatku od nieruchomości za 2008 r. została zapłacona w dniu 17 marca 2008 r., to najpóźniej w tej dacie nastąpiło doręczenie ww. decyzji wymiarowej, z której uregulowane zobowiązanie podatkowe wynikało. W odwołaniu od tej decyzji podniesiono m.in., że wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji był oparty na przepisie art. 156 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, który odmiennie precyzuje terminy przedawnienia. Ponadto, powołując się na przepis art. 61 § 1 ww. ustawy wskazano, iż postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia tego żądania urzędowi (art. 61 § 3 tej ustawy). Rozpatrując odwołanie podatników organ II instancji wskazał, że wniosek o stwierdzenie nieważności spornej decyzji z dnia 12 kwietnia 2019 r. (przekazany do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w dniu 6 maja 2019 r.), został wniesiony po upływie terminu zakreślonego w ww. art. 249 § 1 pkt 1 O.p. A zatem stwierdzono, iż zasadnie skład orzekający Kolegium, rozpatrujący przedmiotowy wniosek, zaskarżoną decyzją odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Olesna z dnia 11 lutego 2008 r. nr [...], wydanej w przedmiocie ustalenia skarżącym wysokości podatku od nieruchomości za 2008 r. Odnosząc się zaś do stanowiska odwołania, że podstawą złożonego wniosku był przepis art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ wskazał, że stanowisko to jest bezpodstawne. Powyższe, zdaniem organu, wynika z faktu, iż decyzja, której dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności, była wynikiem przeprowadzonego przez Burmistrza Olesna postępowania podatkowego prowadzonego w oparciu o przepisy O.p. Nie budziło zatem wątpliwości organu, że zastosowanie w tej sprawie, jak i w sprawie dotyczącej trybów nadzwyczajnych, w tym wniosku o stwierdzenie nieważności, znajdowały i znajdują wyłącznie przepisy tej ustawy, a nie przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania. We wniesionej skardze skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania: - art. 122 O.p. polegające na braku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i błędną kwalifikację żądania strony, podczas gdy celem wniosku inicjującego postępowania było w istocie wznowienie postępowania podatkowego i uchylenie decyzji podatkowej poprzez obniżenie zobowiązania podatkowego zgodnie ze stanem rzeczywistym; - art. 122 w związku z art. 235 O.p. w związku z art. 3 ust 3 ustawy o opłatach i podatkach lokalnych poprzez przyjęcie, iż brak jest ustalonego zobowiązania dla T. W., podczas gdy skarżący jest również stroną postępowania jako współwłaściciel nieruchomości; - art. 245 § 1 pkt 3 O.p. w związku z art. 240 § 1 O.p. i art. 68 w związku z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. polegające na niezastosowaniu przepisów o wznowieniu postępowania i błędnym uznaniu, że nie jest możliwa korekta decyzji ustalającej wymiar podatku po upływie okresu 5 lat od doręczenia decyzji Burmistrza Olesna. Mając na uwadze powyższe, skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz orzeczeń ją poprzedzających i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Burmistrzowi Olesna celem wszczęcia postępowania wznowieniowego i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty oraz o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżących kosztów postępowania wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję co do jej legalności nie stwierdził, aby organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa. Kontroli Sądu poddana została kwestia zasadności odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, a więc w sprawie dotyczącej jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania podatkowego. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 249 § 1 O.p. zgodnie, z którym organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności: 1) żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub 2) sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4. Na wstępie należy wyjaśnić, że tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji, stanowiącym odstępstwo od określonej w art. 128 O.p. zasady trwałości decyzji. Stwierdzenie ich nieważności może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w rozdziale 18 Działu IV O.p. Z uwagi na szczególny charakter instytucji stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej niedopuszczalne jest stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów określających zastosowanie tego nadzwyczajnego środka (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2011 r., II FSK 1051/10). Należy podkreślić, że tryb stwierdzenia nieważności decyzji, jako tryb nadzwyczajny, może być uruchomiony tylko w sytuacji, gdy istnieje już decyzja ostateczna i obejmuje jedynie ustalenie, czy zachodzą lub nie, wyszczególnione w art. 247 § 1 O.p. wady tej decyzji. Zatem celem tego postępowania jest ustalenie, czy decyzja ta nie została dotknięta jedną z wad wymienionych w powyższym przepisie. Aby jednak decyzję ostateczną poddać takiej ocenie, niezbędne jest zbadanie sprawy pod kątem ewentualnego wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki obligującej organ podatkowy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Przesłanki te zostały przykładowo wymienione w art. 249 § 1 O.p., o czym świadczy użyty, w tym przepisie zwrot "w szczególności". W art. 249 § 1 pkt 1 O.p. ustawodawca jako przesłankę wspomnianej odmowy wskazał wniesienie żądania stwierdzenia nieważności po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji, a w pkt 2 - oddalenie skargi na tę decyzję przez sąd administracyjny, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 O.p. Z art. 249 § 1 pkt 1 O.p. wynika zatem, że uwzględnienie żądania strony i wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zostało uzależnione od jego wniesienia w terminie. Zgodnie z art. 12 § 4 O.p. termin taki jest liczony od dnia doręczenia decyzji ostatecznej i wynosi 5 lat (jest to także maksymalny termin przedawnienia zobowiązań podatkowych). Wyżej wskazany termin jest terminem prawa materialnego, gdyż jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do zgłoszenia żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to termin, który nie podlega przywróceniu (por. wyrok WSA w Łodzi z 10 listopada 2015 r., I SA/Łd 1221/14, LEX nr 1944656; wyrok WSA w Poznaniu z 12 stycznia 2017 r., ISA/Po 1241/16, LEX nr 2198126, wyrok WSA w Lublinie z 9 stycznia 2019 r., I SA/Lu644/18, LEX nr 2626524). Nie można zatem skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji. W omawianej sprawie decyzją, której stwierdzenia nieważności domagają się skarżący, jest decyzja Burmistrza Olesna z dnia 11 lutego 2008 r. nr [...], ustalająca J. i T. W. wysokość podatku od nieruchomości na 2008 r. Wobec braku zwrotnego potwierdzenia doręczenia ww. decyzji Burmistrza Olesna z dnia 11 lutego 2008 r. organ zasadnie stwierdził, że skoro pierwsza rata podatku od nieruchomości za 2008 r. została zapłacona w dniu 17 marca 2008 r., to najpóźniej w tej dacie nastąpiło doręczenie ww. decyzji wymiarowej. Mając na uwadze fakt, iż wniosek o stwierdzenie nieważności z dnia 12 kwietnia 2019 r. (przekazany do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w dniu 6 maja 2019 r.) został wniesiony niewątpliwie po upływie terminu zakreślonego w ww. art. 249 § 1 pkt 1 O.p., zasadnie skład orzekający Kolegium, rozpoznający przedmiotowy wniosek, zaskarżoną decyzją odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Olesna z dnia 11 lutego 2008 r. nr [...]. Odnosząc się w tym miejscu do stanowiska skargi, zgodnie z którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu nie podjęło wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i dokonało błędnej kwalifikacji żądania podatników, odczytując je jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Olesna, podczas gdy celem wniosku było wznowienie postępowania podatkowego i uchylenie decyzji wymiarowej poprzez obniżenie zobowiązania podatkowego zgodnie ze stanem rzeczywistym, należy stwierdzić, że stanowisko to nie zasługuje na uwzględnienie. Niewątpliwie bowiem z treści przedmiotowego wniosku z dnia 12 kwietnia 2019 r. (zatytułowanego: "wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji") wprost wynikało, iż dotyczy on stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Olesna ustalającej m.in. wysokość podatku od nieruchomości za rok 2008. Świadczy o tym również powołana w ww. wniosku, jak i w odwołaniu z dnia 29 stycznia 2020 r. (tj. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 października 2019 r. nr [...]) podstawa prawna, tj. art. 156 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, który - jak słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji - nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem decyzja, której dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności, była wynikiem postępowania podatkowego Burmistrza Olesna, prowadzonego na podstawie przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa. W ocenie Sądu postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z treścią żądania sformułowanego w ww. wniosku z dnia 12 kwietnia 2019 r., tj. w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Olesna ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2008 r. Jednocześnie za bezpodstawną należy uznać argumentację skargi, iż ww. pismo z dnia 12 kwietnia 2019 r. było niejasne zarówno, co do treści żądania, jak i charakteru prawnego, z uwagi na fakt, iż mogło zostać uznane za zażalenie na postanowienie Burmistrza Olesna z dnia 26 marca 2019 r., względnie odwołanie od decyzji. W tym zakresie, zdaniem Sądu, nie istniały żadne wątpliwości, bowiem ww. wniosek z dnia 12 kwietnia 2019 r. został złożony po upływie terminów do wniesienia środków zaskarżenia (ze względu na brak zwrotnego potwierdzenia doręczenia decyzji ostatecznej Burmistrza Olesna z dnia 11 lutego 2008 r. nr [...], której dotyczył przedmiotowy wniosek - za datę jej doręczenia uznano 17 marca 2008 r., tj. dzień w którym skarżący dokonali zapłaty I raty podatku od nieruchomości za 2008 r.). Z uwagi na powyższe za bezpodstawne należy uznać zarzuty naruszenia art. 122 oraz art. 245 § 1 pkt 3 w zw. z art. 240 § 1 i art. 68 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. Na uwzględnienie nie zasługuje również sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 122 w zw. z art. 235 O.p. oraz w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o opłatach i podatkach lokalnych. Wbrew zarzutom skargi, w sprawie zainicjowanej wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2019 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Olesna z dnia 11 lutego 2008 r. nie przyjęto, iż T. W. nie był stroną tego postępowania. Należy zauważyć, iż w tym zakresie w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 października 2019 r. wyjaśniono, że wobec braku dowodu doręczenia decyzji Burmistrza Olesna w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2008 r. oraz wobec faktu dokonania wpłat przedmiotowego podatku w ratach zgodnych z treścią tej decyzji, w której T. W. został wskazany jako jeden ze zobowiązanych z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 r., organ przyjął, że T. W. miał legitymację do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji organu I instancji. Z powyższych względów Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.