II AKa 178/25

<p>Sygnatura akt II AKa 178/25</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 12 czerwca 2025 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:</strong> </p> <p>Przewodniczący SSA Piotr Kaczmarek (spr.)</p> <p>Sędziowie: SA Janusz Godzwon</p> <p>SA Artur Tomaszewski</p> <p>Protokolant: Katarzyna Szypuła</p> <p> <strong> <!-- --> przy udziale Tomasza Krzesiewicza prokuratora <span class="anon-block">(...)</span> Prokuratury <span class="anon-block">(...)</span> we <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z wniosku <span class="anon-block">P. R.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o zadośćuczynienie i odszkodowanie</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 18 marca 2025 r. sygn. akt III Ko 579/24</strong> </p> <p>I.  <strong> <!-- -->określając, iż dotyczy on Skarbu Państwa - Prokuratury <span class="anon-block">(...)</span> utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy;</strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->zasądza od Skarbu Państwa na rzecz <span class="anon-block">P. R.</span> 240 zł, tytułem zwrotu wydatków na ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym; </strong> </p> <p>III.  <strong> <!-- -->stwierdza, że wydatki za postępowanie odwoławcze ponosi Skarb Państwa. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Do Sądu Okręgowego we Wrocławiu wpłynął wniosek <span class="anon-block">P. R.</span> o zadośćuczynienie i odszkodowanie za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie w okresie od 12 września 2023 r. godz. 06.05 do 13 września 2023 r. w sprawie <span class="anon-block">(...)</span>Prokuratury <span class="anon-block">(...)</span>we <span class="anon-block">W.</span> sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> (poprzednia sygn. <span class="anon-block">(...)</span>), obejmujący , po sprecyzowaniu , żądanie zasądzenia 30000zł tytułem odszkodowania oraz 70000zł tytułem zadośćuczynienia .</p> <p>Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z Dnia 18 marca 2025 roku</p> <p>Sygn. akt III Ko 579/24</p> <p>I.na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy <span class="anon-block">P. R.</span>:</p> <p>- zadośćuczynienie w kwocie 3 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,</p> <p>- odszkodowanie w kwocie 342,86 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;</p> <p>II. oddalił dalej idące żądanie wnioskodawcy;</p> <p>III.zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy kwotę 240 zł, tytułem poniesionych kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru;</p> <p>IV.  na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 554;art. 554 § 4)">art. 554 § 4 k.p.k.</a> kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.</p> <p>Apelację od tego wyroku wniósł reprezentujący Skarb Państwa prokurator, na niekorzyść wnioskodawcy <span class="anon-block">P. R.</span>, w części dotyczącej zasądzonego zadośćuczynienia w kwocie 3.000 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty oraz odszkodowania w kwocie 342,86 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.</p> <p>Apelujący zaskarżonemu wyrokowi zarzucił :</p> <p>1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, poprzez nieprawidłowe przyjęcie i ustalenie, że zatrzymanie <span class="anon-block">P. R.</span> w śledztwie <span class="anon-block">(...)</span>Prokuratury <span class="anon-block">(...)</span>we <span class="anon-block">W.</span> o sygnaturze <span class="anon-block">(...)</span> było oczywiście niesłuszne , co stanowiło podstawę zasądzenia na jego rzecz od Skarbu Państwa zadośćuczynienia oraz odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, w sytuacji, gdy prawidłowa i kompleksowa ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym fakt, że:</p> <p>- zatrzymanie wymienionego nastąpiło w wyniku realizacji postanowienia prokuratora wydanego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 247;art. 247 § 1;art. 247 § 1 pkt. 2;art. 247 § 2)">art. 247 § 1 pkt 2 i § 2 kpk</a>, a zatem z uwagi na realną obawę bezprawnego utrudniania postępowania przez podejrzanego (poprzez możliwość nakłaniania do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień innych osób albo kontaktowanie się z innymi osobami), a także potrzebę niezwłocznego zastosowania środka zapobiegawczego,</p> <p>- po zatrzymaniu postanowieniem Sądu Rejonowego dla Wrocławia- Śródmieścia we</p> <p>Wrocławiu z dnia 13 września 2023 roku zastosowano wobec podejrzanego środki zapobiegawcze w postaci poręczenia majątkowego w kwocie 30.000 złotych, dozoru policji polegającego na obowiązku stawiennictwa 1 raz w tygodniu w Komisariacie Policji właściwym ze względu na miejsce zamieszkania połączonego z zakazem kontaktowania z innymi osobami oraz zakaz opuszczania kraju połączony z zatrzymaniem paszportu,</p> <p>zatrzymanie wnioskodawcy przebiegało zgodnie z przyjętymi procedurami, w tym zapewniono mu kontakt z obrońcą, poddano badaniu przez lekarza celem ustalenia, czy jego aktualny stan zdrowia pozwala na jego izolację, a bezpośrednio po posiedzeniu w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania zwolniono,</p> <p>wnioskodawca oraz jego obrońca nie złożyli skarg ani zastrzeżeń w trakcie zatrzymania, jak też zażaleń na zatrzymanie oraz zastosowanie środków zapobiegawczych,</p> <p>prowadzi do zasadnego wniosku, iż pomimo wydania w dniu 29 kwietnia 2024 roku postanowienia o umorzeniu śledztwa przeciwko <span class="anon-block">P. R.</span>, zatrzymanie wymienionego w toku śledztwa w dniach 12-13 września 2023 roku nie było oczywiście niesłuszne w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 kpk</a>, albowiem było ono zasadne, legalne i prawidłowe, a wynikało z potrzeby zabezpieczenia prawidłowego toku śledztwa i służyło realizacji celów postępowania przygotowawczego określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 297)">art. 297 kpk</a> </p> <p>2) obrazę przepisów prawa procesowego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 kpk</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 kpk</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 kc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 kpc</a>, mającą wpływ na jego treść orzeczenia, poprzez dowolne, sprzeczne z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczania życiowego, a także niepoparte żadnym dowodem, przyjęcie i ustalenie, iż w wyniku zatrzymania w śledztwie <span class="anon-block">(...)</span> Prokuratury <span class="anon-block">(...)</span>we <span class="anon-block">W.</span> o sygnaturze <span class="anon-block">(...)</span> w dniach 12-13 września 2023 roku <span class="anon-block">P. R.</span> doznał rzeczywistej szkody majątkowej oraz krzywdy, co znalazło wyraz w</p> <p>szczególności w hipotetycznym określeniu wysokości szkody poprzez odwołanie się do kwoty minimalnego wynagrodzenia, w sytuacji, gdy wnioskodawca, na którym spoczywał ciężar udowodnienia powyższych faktów, w tym kwot żądanych roszczeń, nie wykazał i nie udowodnił, że w wyniku ocenianego zatrzymania doznał realnej szkody w postaci utracenia zarobków, jak również, że doznał pozostających w bezpośrednim związku przyczynowym z zatrzymaniem cierpień fizycznych i psychicznych świadczących o krzywdzie, co in extenso prowadzi do zasadnego wniosku, iż leżące u podstaw zasądzonych na rzecz wnioskodawcy kwot odszkodowania i zadośćuczynienia ustalenia były dowolne, opierały się na domniemaniach, a tym samym nie spełniały kryteriów, które uzasadniałyby ich ochronę przez dyspozycję <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 kpk</a>, pozostając także w sprzeczności z dyrektywą <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 kpk</a>,</p> <p>Podnosząc te zarzuty prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie w całości wniosku <span class="anon-block">P. R.</span> o zadośćuczynienie i odszkodowanie za rzekome niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</p> <p>Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu opisanego w pkt. 1 apelacji prokuratora, najdalej idącym bo kwestionującym istnienie przesłanki (podstawy) zadośćuczynienia i odszkodowania − zaistnienia niewątpliwie niesłusznego zatrzymania (a którego uwzględnienie czyniłoby bezprzedmiotowym zarzut z pkt. 2 apelacji , związany z zaistnieniem, a co najmniej procesowym udowodnieniem, szkody majątkowej i niemajątkowej po stronie wnioskodawcy na skutek przedmiotowego zatrzymania) , to niezależnie od tego czy traktować go, tak jak ujmuje to prokurator jako zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, czy też, co wydaje się bardziej poprawnym modelowo , jako zarzut dotykających sfery prawa, materialnego, bo związany w istocie z oceną prawną zatrzymania wnioskodawcy, jego podstawy prawnej, faktycznej, przebiegu (czasu trwania, warunków izolacji, przemieszczania zatrzymanego) jako „niewątpliwie niesłusznego” w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> (jak przyjęto w zaskarżonym wyroku), czy też słusznego, lub przynajmniej niesłusznego ale nie w stopniu niewątpliwym, jak domaga się tego prokurator, to zarzut ten jest zdaniem Sądu Apelacyjnego jest niezasadny z następujących powodów:</p> <p>Rację na poziomie modelowym ma prokurator w takim zakresie w jakim wskazując na desygnaty pojęcia „niewątpliwie niesłusznego „ zatrzymania (tożsamo dotyczy tymczasowego aresztowania ) ,odwołując się do poglądów wyrażonych w doktrynie i orzecznictwie, podnosi ,że „<em> <!-- -->niewątpliwie niesłusznym</em>” zatrzymaniem jest – niezależnie od treści orzeczenia kończącego postępowanie w którym doszło do takiego zatrzymania – a więc także wydania wyroku skazującego za popełnienie przestępstwa - gdy zatrzymanie nastąpiło z naruszeniem prawa, przekroczony został termin dopuszczalnego pozbawienia wolności (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 28 art. 248;rozdział 28 art. 248 § 1;rozdział 28 art. 248 § 2)">art. 248 § 1 i 2</a>) czy gdy doszło do niego ponownie na podstawie tych samych faktów i dowodów (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 28 art. 248;rozdział 28 art. 248 § 3)">art. 248 § 3</a>).Wówczas wyrok skazujący taką uprzednio zatrzymaną osobę w tym postępowaniu nie czyni takiego zatrzymania słusznym, a jedynie w razie zaliczenia do na poczet orzeczonej kary jest uwzględniany przy ustalaniu wysokości odszkodowania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 553 a)">art.553a k.p.k.</a>) , analogicznie w przypadku tymczasowego aresztowania gdy było stosowane z obrazą przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 28)">rozdziału 28 Kodeksu postępowania karnego</a> ,niezależnie o rodzaju wydanego orzeczenia kończącego postępowanie, a więc z naruszeniem reguł wynikających z . <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 28 art. 249;rozdział 28 art. 250;rozdział 28 art. 253;rozdział 28 art. 257;rozdział 28 art. 258;rozdział 28 art. 259;rozdział 28 art. 260;rozdział 28 art. 263)">art. 249, 250, 253, 257–260 i 263</a>. (zatem w obu przypadkach ocena następuje na czas stosowania tych środków nie zaś z perspektywy treści orzeczenia kończącego postępowanie ) .Dla porządku , mając na uwadze twierdzenia zawarte w apelacji o znaczeniu braku zaskarżenia przez wnioskodawcę jego zatrzymania przypomnieć należy ,że warunkiem dochodzenia odszkodowania lub zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie nie jest zaskarżenie decyzji o zatrzymaniu i wydanie przez sąd odwoławczy orzeczenia stwierdzającego niezasadność czy nielegalność zatrzymania. Zatrzymany nie musi zatem uprzednio złożyć zażalenia na zatrzymanie, aby móc następnie dochodzić roszczeń odszkodowawczych (por. uzasadnienie uchwały SN z 23.05.2006 r., I KZP 5/06, OSNKW 2006/6, poz. 55, a także wyrok SA w Katowicach z 30.09.2010 r., II AKa 162/10, LEX nr 686852).</p> <p>Nie oznacza to jednak ,iż wyłącznie w takich sytuacjach wyczerpuje się zakres znaczeniowy pojęcia „<em> <!-- -->niewątpliwie niesłusznego</em> „ zatrzymania czy tymczasowego aresztowania , bowiem jak zgodnie przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie charakter „<em> <!-- -->niewątpliwie niesłusznego</em> „mają także sytuacje gdy z oceny ex post a więc nie momentu ich stosowania (mogą więc nie naruszać w.w norm postpowania ) lecz treści orzeczenia kończącego dane postępowanie nabiera ono takiego charakteru .Chodzi tu o rozstrzygnięcia, w których oskarżonemu nie została przypisana wina, a więc gdy nie ponosi on odpowiedzialności karnej. Z tej perspektywy tymczasowe aresztowanie jawi się jako niewątpliwie niesłuszne. Dotyczy to wyroku uniewinniającego oraz orzeczenia o umorzeniu postępowania wydanego w postępowaniu przygotowawczym (jak in cpcncreto ) lub w postępowaniu sądowym. Jednocześnie zgodnie w orzecznictwie i w doktrynie przyjmuje się, że odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody określone przepisie art.552 § 4 opiera się na zasadzie ryzyka (por. m.in.: Grajewski, Paprzycki, Steinborn, <em> <!-- -->Kodeks</em>, t. 2, 2015, komentarz do art. 552; Grzegorczyk, <em> <!-- -->Kodeks</em>, 2008, s. 1171; Z. Gostyński, R.A. Stefański [w:] Stefański, Zabłocki, <em> <!-- -->Kodeks</em>, t. 3, 2004, s. 757 i n.; Hofmański, Sadzik, Zgryzek, <em> <!-- -->Kodeks</em>, t. 3, 2012, s. 483; A. Ludwiczek, <em> <!-- -->Niewątpliwa niesłuszność...</em>, s. 56 i n.; S. Stachowiak, <em> <!-- -->Odszkodowanie za niesłuszne...</em>, s. 63 i n.; J. Sobczak, <em> <!-- -->Odszkodowanie za niesłuszne...</em>, s. 43 i n.; L.K. Paprzycki, <em> <!-- -->Przesłanki orzekania...</em>, s. 44 i n.; powoływana już uchwała z 23.05.2006 r., I KZP 5/06; uchwała SN z 15.09.1999 r., I KZP 27/99, OSNKW 1999/11–12, poz. 72). Tak szerokie , w stosunku do alternatywnego powiązania z winą (w znaczeniu cywilnym) funkcjonariusza publicznego (wyrażają się np. w stosowaniu tych środków z naruszeniem w.w reguł postępowania ) zakreślenie granic odpowiedzialności Skarbu Państwa z tytułu niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania wynika z charakteru prawnego tej odpowiedzialności - zasady ryzyka - oraz z tego, czego owo ryzyko dotyczy. W tym bowiem wypadku Skarb Państwa ponosi ryzyko prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w zakresie stosowania środka zapobiegawczego związanego z pozbawieniem wolności. Jeżeli więc z punktu widzenia ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie w przedmiocie odpowiedzialności karnej oraz całokształtu okoliczności ustalonych do chwili wydania orzeczenia w przedmiocie odszkodowania okazuje się, że pozbawienie wolności, w tym trybie, nie było uzasadnione, także ze społecznego punktu widzenia, to za poniesioną szkodę i doznaną krzywdę, wynikłą ze stosowania tymczasowego aresztowania wobec osoby, której w tym okresie dotyczyło domniemanie niewinności - właśnie na zasadzie słuszności - ponosić musi Skarb Państwa (por. m.in. A. Bulsiewicz: Charakter prawny roszczeń odszkodowawczych za niesłuszne skazanie lub oczywiście bezzasadne tymczasowe aresztowanie, PiP 1965, z. 12, s. 890; M. Cieślak: Podstawa odszkodowania za oczywiście niesłuszne tymczasowe aresztowanie, Pal. 1987, z. 9, s. 91; A. Murzynowski: Istota i zasady procesu karnego, Warszawa 1994, s. 89-91; J. Panowicz-Lipska: Majątkowa ochrona dóbr osobistych, Warszawa 1975; R. Stępkowski: Odpowiedzialność Skarbu Państwa..., s. 70; A. Szpunar: Odpowiedzialność Skarbu Państwa za funkcjonariuszy, s. 283; tegoż: Zadośćuczynienie za szkodę..., s. 235 i nast.).Odpowiedzialność Skarbu Państwa nie ma przy tym charakteru automatycznej bowiem z jednej strony wskazuje na to treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 553;art. 553 § 1)">art.553 § 1 k.p.k.</a> , po wtóre może zostać jednak wyłączona, gdy okoliczności konkretnej sprawy wskazują, że co prawda z uwagi na ostateczne rozstrzygnięcie tymczasowe aresztowanie było niesłuszne, ale stosowanie tego środka zapobiegawczego było konieczne do zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Chodzi tu o ocenę zachowania się oskarżonego w toku procesu, które może świadczyć o celowym utrudnianiu jego przebiegu, np. ukrywanie się, uporczywe niestawianie się na wezwania lub utrudnianie postępowania w inny bezprawny sposób. W tych przypadkach, z perspektywy ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, tymczasowe aresztowanie było niesłuszne, ale wobec zawinionego zachowania oskarżonego, które doprowadziło do konieczności jego stosowania, nie można uznać, że było niewątpliwie niesłuszne (zob. uchwała SN z 23.05.2006 r., I KZP 5/06, OSNKW 2006/6, poz. 55, z glosą K. Sychty, WPP 2007/2, s. 151 i n.; wyroki SN: z 13.06.2002 r., V KKN 125/00, OSNKW 2002/9–10, poz. 80, oraz z 2.04.2001 r., V KKN 481/99, OSNKW 2001/7–8, poz. 66; postanowienie SN z 12.04.2010 r., V KK 308/09, LEX nr 583934). W realiach dowodowych przedmiotowego postępowania nie może budzić żadnych wątpliwości po pierwsze to ,iż wobec prawomocnego umorzenia postępowania karnego wobec wnioskodawcy (na etapie postępowania przygotowawczego) zastosowane wobec niego zatrzymanie musi zostać (i tak też zostało trafnie ocenione przez Sąd I instancji) jako niewątpliwe niesłuszne , po drugie że nie zachodzą żadne – spośród wyżej wskazanych – okoliczności wyłączające czy ograniczające odpowiedzialność Skarbu Państwa bowiem zachowanie wnioskodawcy jako – na ówczesnym etapie postępowania karnego – osoby podejrzewanej lub podejrzanego nie miało żadnych cech szeroko rozumianego utrudniania postępowania .</p> <p>Jako nietrafne należało także ocenić zarzutu kwestionujące zaistnienie lub zaistnienie w określonym rozmiarze szkody niemajątkowej (krzywdy) oraz szkody majątkowych , implikujących swym rozmiarem wysokość zadośćuczynienia i odszkodowania.</p> <p>Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii zaistnienia krzywdy i jej rozmiarów to chodzi o odpowiedz na pytanie ( wynikające z apelacji prokuratora) czy na skutek zatrzymania wnioskodawcy doszło o naruszenia jego dóbr osobistych, powodujących cierpienia fizyczne i psychiczne .Pytanie o to czy pozbawienie człowieka , którego zachowanie stanowiące przedmiot postępowania karnego, jak też zachowanie w ramach tego postępowania karnego nie cechuje się elementem bezbarwności , w szczególności na płaszczyźnie norm prawa karnego materialnego i procesowego , jednego z najcenniejszych dóbr jakim jest wolności ( niezależnie od czasu trwania takiego stanu , który może wyznaczać rozmiar krzywdy nie zaś jej zaistnienie ) jest w istocie pytaniem retorycznym , bowiem odpowiedź jest oczywista .Odnosząc się do wysokości zadośćuczynienia to zadośćuczynienie ma formę jednorazowego świadczenia pieniężnego, które pełni funkcję kompensacyjną. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a>, suma zadośćuczynienia powinna być odpowiednia, co oznacza, że powinna odzwierciedlać w pełni rozmiar doznanej krzywdy, tj. stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność, czas trwania, nieodwracalność następstw i inne okoliczności, których nie sposób wymienić wyczerpująco (por. m.in. wyroki SN: z 30.01.2004 r., I CK 131/03, OSNC 2005/2, poz. 40, oraz z 27.02.2004 r., V CK 282/03, LEX nr 183777). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że wysokość zadośćuczynienia powinna być z jednej strony odczuwalna dla poszkodowanego i przynosić mu równowagę emocjonalną, naruszoną przez doznane cierpienia psychiczne, ale z drugiej strony – utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (por. wyroki SN: z 14.02.2008 r., II CSK 536/07, LEX nr 461725, z glosą K. Ludwichowskiej, OSP 2010/5, poz. 47, s. 339; z 26.02.1962 r., IV CR 902/61, OSNCP 1963/5, poz. 107; z 24.06.1965 r., I PR 203/65, OSPiKA 1966/4, poz. 92; z 10.03.2006 r., IV CSK 80/05, OSNC 2006/10, poz. 175). Rozmiar krzywdy ustalany jest indywidualnie na podstawie rodzaju, czasu trwania cierpień fizycznych i psychicznych, ich natężenia, stopnia dolegliwości, z jaką wiązało się wykonanie środka represji, a więc przykrości natury moralnej z tego wynikających, w tym utraty dobrego imienia, ostracyzm środowiskowy, konieczność poddania się rygorom związanym ze stosowaniem tego środka, nieprzychylne reakcje po zwolnieniu z aresztu śledczego lub zakładu karnego (por. postanowienie SN z 27.07.2005 r., II KK 54/2005, LEX 152495; wyrok SN z 4.02.2008 r., III KK 349/07, LEX 395071; wyrok SA w Krakowie z 9.04.2008 r., II AKa 46/08, KZS 2008/6, poz. 48). W orzecznictwie wskazuje się także, że przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia należy mieć na uwadze przeżycia psychiczne wiążące się nie tylko z faktem pozbawienia wolności jak izolacja, dolegliwe warunki izolacji, ale też okres izolowania od społeczeństwa, wiek osoby aresztowanej, jej stan zdrowia, uprzednią karalność, wykonywany zawód, a także skutki, jakie niesłusznie stosowane tymczasowe aresztowanie wywarło na osobę uprawnioną w środowisku, w którym funkcjonuje (por. wyrok SA w Warszawie z 28.06.2013 r., II AKa 192/13, LEX nr 1342399). Orzeczone w zaskarżonym wyroku zadośćuczynienie (3000zł ) w żadnej mierze nie może być oceniono jako nieodpowiednie w znaczeniu przekroczenia rozmiarów krzywdy doznanej przez wnioskodawcę na skutek zatrzymania . Analiza treści ustaleń i ocen Sądu I instancji przekonuje Sąd Apelacyjny ,iż Sąd I instancji dokonując ich każdorazowo stosował kryteria stricte indywidualne, miał na uwadze nie tylko okres izolacji ale skutki jakie izolacja spowodowała dla dobrego imienia wnioskodawcy, jego pozycji w środowisku, uwzględniać negatywne przeżycia psychiczne, cierpienia fizyczne, czy też inne negatywne skutki dla jego zdrowia. „Zarzut niewłaściwego ustalenia kwoty zadośćuczynienia może być skuteczny tylko wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty narusza zasady ustalania tego zadośćuczynienia, tj. gdy sąd ten nie uwzględnił wszystkich okoliczności i czynników uzasadniających wyższe świadczenie albo niewłaściwie ocenił całokształt tych, należycie ustalonych i istotnych okoliczności przy czym w ramach kontroli instancyjnej nie jest możliwe wkraczanie w sferę swobodnego uznania sędziowskiego.” (wyrok SA w Szczecinie z 8.11.2018 r., II AKa 154/18, LEX nr 2668058).In concreto nie można stwierdzić, iż wypracowane przez judykaturę kryteria zostały naruszone i by na tym tle doszło do obrazy wskazanych w apelacji przepisów. Stąd też stawiane zarzuty należy uznać za nietrafione, w szczególności w odniesieniu do naruszenia reguł ustalania zadośćuczynienia za krzywdę, do jakich należy określenie jego wysokości na takim poziomie, aby przyznana kwota pełniła rzeczywistą funkcję kompensacyjną za doznane cierpienie.Nie sposób przyjąć, iż Sąd I instancji w sposób wybiórczy wskazał elementy stanu faktycznego, które powinny być wzięte pod uwagę przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia, co w konsekwencji mogłoby prowadzić do wadliwego bo zbyt wysokiego określenia rozmiaru krzywdy, czy też nie nadał właściwego znaczenia , danej relewantnej dla rozmiarów krzywdy , okoliczności.</p> <p>W orzecznictwie i doktrynie zgodnie wskazuje się, że na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 58)">rozdziału 58 Kodeksu postępowania karnego</a> pojęcie szkody jest tożsame z pojęciem, które wypracowano w prawie cywilnym. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 361;art. 361 § 2)">art. 361 § 2 k.c.</a> szkoda polega na stracie, którą poszkodowany poniósł oraz na utracie korzyści, które mógłby uzyskać, gdyby zdarzenia wywołującego szkodę nie było (wyrok SN z 15.10.2020 r., II KK 16/20, LEX nr 3097169.Szkoda na mieniu obejmuje zatem pokrycie poniesionych strat (<em> <!-- -->damnum emergens</em>) i utraconych korzyści (<em> <!-- -->lucrum cessans</em>) .<em> <!-- -->Damnum emergens</em>, czyli szkoda rzeczywista, jest to strata w mieniu poszkodowanego. Chodzi tu o zmniejszenie aktywów lub zwiększenie pasywów na skutek niesłusznego niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania lub zatrzymania. Dotyczy to przede wszystkim utraconych zarobków i wszelkich innych dochodów, jakie osoba taka mogłaby uzyskać, gdyby nie była niesłusznie represjonowana Ustalenie tego rodzaju szkody następuje przy zastosowaniu metody dyferencyjnej, za pomocą której należy zbadać różnicę w stanie majątkowym przed zastosowaniem tych środków i po uniewinnieniu, umorzeniu postępowania . Rację modelowo ma prokurator wskazując, iż w postępowaniach z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 58)">rozdziału 58 k.p.k.</a> ma zastosowanie m.in. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>, który stanowi, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne oraz będący procesową realizacją tej zasady <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 232)">art. 232 k.p.k.</a>, który głosi, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne (brak zatem normatywnych podstaw do stosowania reguły <em> <!-- -->in dubio pro reo</em> i opierać się na faktach jedynie uprawdopodobnionych i domniemaniach (por. postanowienie SN z 13.06.2012 r., V KK 6/12; wyrok SA w Gdańsku z 25.08.2015 r., II AKa 251/15, LEX nr 1923903).To zastosowanie tych reguł doprowadziło Sąd I instancji do oceny ,iż wnioskodawca nie zdołał udowodnić poniesienia szkody majątkowej w wysokości 30000zł złotych , co nie jest równoznaczne z wykluczeniem poniesienia w ogóle i koniecznego wykazania szkody majątkowej w rozmiarze przyjętych przez Sąd I Instancji .Okolicznością w istocie nie kwestionowaną jest to (znajduje to potwierdzenie w relacji wnioskodawcy i przedłożonym dowodzie z dokumentu zawierającym informacje z biura rachunkowego prowadzącego obsługę działalności gospodarczej wnioskodawcy) ,że wnioskodawca , w określonej formie prawnej , od dłuższego czasu , kliku lat ,prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług detektywistycznych , osiągając , zróżnicowane w poszczególnych latach, przychody . Działalność ta w okresie kiedy doszło do jego zatrzymania nie była zawieszona ani formalnie ani fatycznie, stąd nie było dowolne ustalenie Sądu I instancji o utracie , na skutek zatrzymania , realnych a nie jedynie hipotetycznych możliwości zarobkowych . W wypadku niemożności ustalenia wysokości żądanej sumy pieniężnej lub trudności z tym związanych sąd może stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 322)">art. 322 k.p.c.</a> zasądzić odpowiednią sumę pieniężną według swojej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy i tak też postąpił Sąd I instancji odwołując się do wskaźnika minimalnego miesięcznego wynagrodzenia (z uwzględnieniem w odpowiedniej proporcji czasu zatrzymania ).</p> <p>Rozstrzygnięcie o wydatkach postępowania odwoławczego nastąpiło na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 554;art. 554 § 4;art. 554 § 4 zd. 1)">art. 554 § 4 zdanie pierwsze k.p.k.</a> , o zwrocie na rzecz wnioskodawcy wydatków poniesionych przez niego z tytułu kosztów ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 554;art. 554 § 4;art. 554 § 4 zd. 2)">art. 554 § 4 zdanie drugie k.p.k.</a> mając na uwadze iż to, że wyłącznie ,oceniona następnie jako niezasadna, apelacja prokuratora wywołała procesowo postępowanie odwoławcze w ramach którego wnioskodawca, broniąc się przed apelacją prokuratora, poniósł koszty zastępstwa procesowego związku z udziałem pełnomocnika, przy czym z uwagi na nie wykazanie ich w wyższej wysokości przyjęto stawkę minimalną wynikającą z § 11 ust. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.z 2023r. poz. 1964 z późn.zm.).</p> <table> <colgroup> <col width="232"/> <col width="233"/> <col width="235"/> </colgroup> <tr> <td> <p> Janusz Godzwon</p> </td> <td> <p>Piotr Kaczmarek</p> </td> <td> <p>Artur Tomaszewski</p> </td> </tr> </table> </div>