II FZ 1029/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Antoni Hanusz po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "V." Spółka z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Po 902/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi "V." Spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 12 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od gier losowych na automatach o niskich wygranych za miesiąc styczeń 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Po 902/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił V. Sp. z o.o. w W. (zwanej dalej: "spółką") przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 czerwca 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier losowych o niskich wygranych za miesiąc styczeń 2010 r. W uzasadnieniu sąd wskazał, że spółka w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (3.883zł), wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka podała, że w chwili obecnej pozostaje w trudnej sytuacji finansowej, poniosła stratę w wysokości 2.436.438zł. Przeciwko niej toczą się postępowania egzekucyjne na terenie całego kraju (zajęte zostały rachunki bankowe oraz udziały w innej spółce kapitałowej). Spółka podejmuje próby zrównoważenia kosztów wynikających ze zwiększonych obciążeń podatkowych. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1.117.500zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy to 14.280.340,23zł. Do wniosku skarżąca załączyła bilans i rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2011 r., wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 do 31 sierpnia 2012 r. oraz kserokopię postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od gier za wrzesień 2010 r. (na kwotę ogółem w wysokości 78.000zł). Z uzasadnienia postanowienia wynikało, że spółka na sierpień-listopad 2010 r. posiadała zaległości podatkowe na łączną kwotę 4.420.538zł. Postanowieniem z dnia 9 października 2012 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 19 października 2012 r. pełnomocnik strony skarżącej złożył sprzeciw od postanowienia referendarza. 2. Uzasadniając wydane postanowienie sąd pierwszej instancji odwołując się do treści art. 199, art. 260 oraz art. 246 §2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwana dalej: u.p.p.s.a.) wskazał, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 1.117.500zł, wartość środków trwałych to 14.280.340,23zł zaś wielkość przychodów netto ze sprzedaży za pierwsze cztery miesiące 2012 roku wyniosła ok. 42.707.599,89zł, co jednoznacznie wskazuje, że koszty sądowe niniejszego postępowania nie ograniczają realizacji prawa do sądu. Ponadto sąd wskazał, że skarżąca nie wykazała, czy zastosowane środki egzekucyjne są skuteczne i w jakim rozmiarze ograniczyły/ograniczają jej zdolności płatnicze. Złożone do akt sprawy dokumenty nie zawierały wpisów ujawniających zaległości spółki, nie wskazywały także, aby toczyło się postępowanie upadłościowe, postępowanie układowe lub postępowanie naprawcze. Skarżąca, pomimo wezwania, nie przedstawiła w tym zakresie żadnych wyjaśnień, w tym nie wykonała nałożonego na nią obowiązku udokumentowania przychodów i kosztów uzyskania przychodu za okres od dnia 1 maja 2012 roku do dnia złożenia wniosku o prawo pomocy, a nadto nie przedłożyła wyciągów z czynnych rachunków bankowych. W ocenie sądu udokumentowanie braku obrotów na jednym rachunku bankowym przez dwa wybrane miesiące 2012 roku nie prowadzi do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej strony skarżącej. Przeciwnie, z załączonych dokumentów wynikało, że przychód netto ze sprzedaży za cztery miesiące bieżącego roku przekraczał 40 milionów złotych; przychód netto ze sprzedaży za rok 2011 osiągnął poziom prawie 158 milionów złotych, a w roku 2010 wyniósł ponad 222 miliony złotych. 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia jej od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu spółka powtórzyła, że posiadany przez nią majątek nie może być spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, na które aktualnie nie ma popytu. Co więcej zbycie rzeczowych składników majątku doprowadziłoby – zdaniem strony - do niewypłacalności spółki, uniemożliwiając dalsze prowadzenie działalności, zaś sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. Skarżąca ponownie wskazała, że w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 389/11 uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 u.p.ps.a. zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. W świetle przytoczonych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności podnieść należy, że wykazana przez stronę strata nie przesądza o braku środków finansowych umożliwiających pokrycie należnych kosztów sądowych, które na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie 1.215 zł (por. podobnie postanowienia NSA: z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II FZ 493/11 i z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 666/11). Trafnie argumentował w tym zakresie wojewódzki sąd administracyjny wskazując przede wszystkim na skalę prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej, której przychody i obroty sięgały wielomilionowych kwot (przychody netto ze sprzedaży w 2011 r. – 157.898.310,21 zł, obroty za marzec i maj 2012 r. – ponad 10.000.000 zł). Natomiast ze znajdującego się w aktach sprawy bilansu na koniec kwietnia 2012 r. wynikało, że jej majątek trwały miał wartość 2.835.079,48 zł, w tym wartość środków transportu 551.800,68 zł. Z porównania bilansów za 2011 r. i do kwietnia 2012 r. wynikało, że spółka spłacała w tym okresie zobowiązania, na dzień 31 grudnia 2011 r. jej należności wynosiły 9.065.064,09 zł i wzrosły do 10.330.543,65 zł w kwietniu 2012 r., a stan środków w kasie firmy na dzień 30 kwietnia wynosił 103.879,09 zł. Ponadto w ocenie Sądu istotną dla rozstrzygnięcia pozostawała także wartość należącego do spółki majątku trwałego. Nawet jeżeliby przyjąć, że automaty do gier stanowiące znaczną część jej majątku nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, to nie można tracić z pola widzenia, że skarżąca posiada również inne składniki majątku o znacznej wartości np. środki transportowe o wartości przekraczającej milion złotych. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację strony, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku, zaś sprzedaż należących do spółki dóbr (w tym nieruchomości) groziłaby jej niewypłacalnością czy też likwidacją. Trafnie również w zaskarżonym postanowieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że spółka nie wykazała czy zastosowane środki egzekucyjne są skuteczne i w jakim rozmiarze ograniczyły (ewentualnie nadal ograniczają) jej zdolności płatnicze. Złożone do akt sprawy dokumenty nie zawierały wpisów ujawniających zaległości spółki, nie wskazują także, aby toczyło się postępowanie upadłościowe, postępowanie układowe lub postępowanie naprawcze. Spółka pomimo wezwania przez sąd pierwszej instancji, nie przedstawiła w tym zakresie żadnych wyjaśnień, w tym nie wykonała nałożonego na nią obowiązku udokumentowania przychodów i kosztów uzyskania przychodu za okres od dnia 1 maja 2012 roku do dnia złożenia wniosku o prawo pomocy, a nadto nie przedłożyła wyciągów z czynnych rachunków bankowych. W świetle opisanych okoliczności za usprawiedliwioną należało uznać argumentację Sądu pierwszej instancji, który wywodził, że dane, jakimi dysponował nie stanowiły podstawy do zwolnienia skarżącej od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. O konieczności uwzględnienia zażalenia nie przesądzał również fakt przyznania spółce prawa pomocy w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. Podstawą kontroli zaskarżonego postanowienia były bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, okoliczności. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.