II FSK 1487/06

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędziowie NSA Włodzimierz Kubiak (sprawozdawca), Jan Grzęda, Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt I SA/Ke 158/06 w sprawie ze skargi K. O. i D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 18 kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, 1) zasądza od K. O. i D. O. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. kwotę 145 (sto czterdzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt I SA/Ke 158/06, w sprawie ze skargi K. i D. O., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 18 kwietnia 2006 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że decyzją z dnia 18 kwietnia 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania skarżących, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy I. z dnia 8 lutego 2006 r., ustalającą K. O. podatek od nieruchomości za 2006 r., z uwzględnieniem stawki podatkowej w wysokości 0,15 zł za 1 m² powierzchni. Organ pierwszej instancji, powołując art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), wyjaśnił, że podstawę wymiaru podatku stanowiły dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W skardze do sądu administracyjnego D. i K. O. wywodzili, że przyjęta stawka podatku od nieruchomości jest wielokrotnie wyższa od stawki zeszłorocznej, a ponadto nieadekwatna do stawek stosowanych w innych gminach. W motywach rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zwrócił uwagę, że z akt sprawy wynika, iż Wójt Gminy I. wydał trzy decyzje, z których dwie adresowane były do małżonków O. (decyzja nr [..X..] ustalająca podatek od nieruchomości i decyzja nr [..Y..] ustalająca podatek leśny), a jedna kierowana była wyłącznie do K. O. (decyzja nr [..Z..] ustalająca podatek od nieruchomości). W toku postępowania podatkowego, skarżący na wezwanie organu drugiej instancji sprecyzowali wniesione odwołanie wskazując, że przedmiotem zaskarżenia jest ostatnia z wymienionych decyzji o nr [..Z..]. Uwzględniając powyższe okoliczności, Sąd podniósł, że w przypadku, gdy wnoszący odwołanie twierdzi, że jest stroną, a nie był adresatem decyzji, organ odwoławczy – stosownie do art. 228 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) – powinien badać istnienie interesu prawnego w postępowaniu podatkowym, a w razie stwierdzenia jego braku postępowanie umorzyć (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98, publ. ONSA 1999, nr 4, poz. 119). Zdaniem składu orzekającego, mimo że D. O. nie była w niniejszej sprawie adresatem decyzji Wójta Gminy I., to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. potraktowało ją w postępowaniu odwoławczym jako stronę. Świadczy o tym fakt wyznaczenia skarżącej siedmiodniowego terminu do pisemnego wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, jak również rozpoznanie złożonego przez nią odwołania. D. O. nie została jednak doręczona decyzja organu drugiej instancji. Choć decyzja ta – wbrew art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej – nie zawierała oznaczenia strony, to z rozdzielnika korespondencji wynika, że adresatem rozstrzygnięcia był wyłącznie K. O. i tylko jemu zostało ono doręczone. W ocenie Sądu, uchybienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. doprowadziło do naruszenia obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 123 Ordynacji podatkowej) i jako kwalifikowana wada procesowa mogłoby skutkować możliwością wznowienia postępowania w oparciu o art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Sąd zaakcentował, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ drugiej instancji powinien rozważyć istnienie interesu prawnego D. O. do wniesienia odwołania i przeprowadzić postępowanie odwoławcze zapewniając stronom czynny udział we wszystkich jego stadiach. W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, to jest: - obrazę art. 210 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej polegającą na błędnym przyjęciu, że decyzja organu odwoławczego nie zawiera oznaczenia strony; - obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez uchylenie decyzji samorządowego kolegium odwoławczego, mimo że w postępowaniu przed organem drugiej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 123 Ordynacji podatkowej, mogących skutkować możliwością wznowienia postępowania; - obrazę art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na nieoddalenie skargi wniesionej przez osobę nieposiadającą interesu prawnego, a w konsekwencji statusu strony. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nie mogła zostać doręczona D. O., bowiem bezsprzecznie nie była ona stroną postępowania odwoławczego w sprawie dotyczącej decyzji Wójta Gminy I. o nr [..Z..]. Ustaleniu tej okoliczności miało właśnie służyć wezwanie skarżących do sprecyzowania odwołania poprzez wskazanie, która z decyzji jest przedmiotem zaskarżenia. Organ podatkowy wywodził, że wyznaczenie D. O. siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego nie przesądziło o uznaniu jej za stronę postępowania. Pismo kierowane w tym zakresie do małżonków O. zostało wysłane automatycznie przed sprecyzowaniem przez nich swojego żądania. Ustosunkowując się do stwierdzenia Sądu jakoby w decyzji organu odwoławczego nie oznaczono strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. przywołało wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 1996 r. sygn. akt SA/Gd 1193/95 (publ. Monitor Podatkowy 1997, nr 5, str. 148) wywodząc, że z uzasadnienia tej decyzji jednoznacznie wynika, iż stroną postępowania jest K. O. będący obowiązanym do zapłaty podatku od nieruchomości za 2006 r. W dalszej części rozważań autor skargi kasacyjnej przyznał, że organ odwoławczy powinien był umorzyć postępowanie w zakresie dotyczącym skarżącej. Brak takiego rozstrzygnięcia nie wpływa jednak – zdaniem Kolegium – na prawidłowość uchylonej przez Sąd decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., uwzględniając treść art. 50 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zakwestionowało również interes prawny D. O. do wniesienia skargi. W przekonaniu organu podatkowego, złożony przez nią do sądu administracyjnego środek zaskarżenia powinien zostać oddalony, z uwagi na brak legitymacji procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Sąd pierwszej instancji uchylając zaskarżoną w sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. powołał jako podstawę prawną swego działania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że sąd uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji ustalił, że decyzja organu odwoławczego została doręczona jedynie K. O. Natomiast nie uczyniono tego w stosunku do D. O. mimo tego, że jak Sąd zauważył, wyznaczono jej siedmiodniowy termin do pisemnego wypowiedzenia się w przedmiocie zebranego materiału dowodowego. Okoliczność ta stanowiła podstawę do uznania, że D. O. nie brała czynnego udziału w postępowaniu, co naruszało obowiązek organu wynikający z art. 123 Ordynacji podatkowej. Wskazane wyżej ustalenia Sądu pierwszej instancji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zapadły z naruszeniem powołanych w skardze przepisów postępowania. Przede wszystkim wskazać trzeba, że Sąd w zaskarżonym wyroku nie stwierdził jednoznacznie zaistnienia w sprawie przesłanki wznowienia postępowania lecz jedynie możliwość jego wznowienia, jak to trafnie podnosi się w skardze kasacyjnej z powołaniem się na stanowisko zaprezentowane przez wskazanych w niej komentatorów przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tymczasem dopiero takie stwierdzenie daje podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji w świetle brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także stanowiska Sądu pierwszej instancji co do naruszenia w sprawie art. 123 Ordynacji podatkowej. Przepis ten adresowany jest do stron postępowania podatkowego, a więc osób, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego. Takim przymiotem dysponuje niewątpliwie podatnik. W sprawie niniejszej jest nim K. O., jako właściciel nieruchomości, od której należny jest podatek od nieruchomości. Ta okoliczność wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku. W oparciu o akta sprawy brak jest natomiast podstaw do przyjęcia, że to D. O. jest stroną postępowania tylko z tego powodu, że organ odwoławczy omyłkowo wyznaczył jej siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Adresatem decyzji organu pierwszej instancji był wszak tylko K. O. W tej sytuacji niewątpliwie konieczne będzie odniesienie się przez Sąd pierwszej instancji do kwestii prawnej możliwości wniesienia przez D. O. skargi do sądu administracyjnego w sprawie podatku od nieruchomości za 2006 r. w świetle regulacji zawartej w art. 50 Prawa o postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej został wadliwie sformułowany. Wskazanie bowiem w skardze kasacyjnej jedynie przepisu Ordynacji podatkowej, bez wsparcia tego zarzutu jakimkolwiek przepisem postępowania sądowoadministracyjnego, jest niewystarczające, gdyż przepisów Ordynacji podatkowej Sąd pierwszej instancji nie stosuje. Przedmiotem kontroli sądu kasacyjnego jest bowiem postępowanie przed tym Sądem, które regulowane jest przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, w oparciu o przepisy art. 185 § 1 i art. 203 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. .