III SA/Po 512/20

SENTENCJA Dnia 08 grudnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Szymon Widłak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 08 grudnia 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi G. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. z dnia [...] maja 2020 roku nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek od marca do maja 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. (dalej: "ZUS") decyzją z [...] maja 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"), odmówił G. S. (dalej: "strona") prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, za okres od marca do maja 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że zadłużenie strony na 31 grudnia 2019 r. przewyższało przypis składek za cały 2019 r. Powyższe oznacza, w ocenie organu, że strona znajdowała się w trudnej sytuacji, wobec czego organ nie może zwolnić jej z opłacenia należności z tytułu składek. W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją podnosząc, że pomimo ciężkiej sytuacji w jakiej według organu się znalazł, nadal prowadzi działalność. Skarżący nie zamierza jej zamykać, wręcz zamierza ją rozwijać. Jednocześnie skarżący wskazał na działania jakie podjął celem wyjaśnienia kwestii powstałych zaległości. ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. W piśmie procesowym z [...] września 2020 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, czemu organ rentowy się nie sprzeciwił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym, wobec zaistnienia przesłanki z art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oznacza, że sąd nie przeprowadza rozprawy, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 w zw. z art. 90 § 1 P.p.s.a. Przewidujący wyjątek od tej zasady art. 120 P.p.s.a. stanowi bowiem, że w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zaskarżona decyzja ZUS z [...] maja 2020 r., nr [...], wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oznacza konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Jak stanowi art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne, ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od 1 marca do 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowych od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1 ustawy, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zgodnie z art. 15 zzzh ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19 wsparcie, o którym mowa w art. 31zo tej ustawy zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji -Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE Seria C (l) z 2020 r. Nr 91, s. 1, dalej: "komunikat COVID-19") stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. W sekcji 3 pt. "Tymczasowe środki pomocy państwa" pkt 22 komunikatu COVID-19 stwierdzono, że komisja uzna taką pomoc państwa za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b TFUE, o ile spełnione zostaną wszystkie wymienione poniżej warunki (przepisy szczegółowe dotyczące produkcji podstawowej produktów rolnych oraz sektorów rybołówstwa i akwakultury określono w pkt 23), w tym (lit. c) warunek, zgodnie z którym pomoc nie może być przyznana przedsiębiorstwom, które 31 grudnia 2019 r. znajdowały się już w trudnej sytuacji (w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych). W art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE Seria L z 2014 r. Nr 187, s. 1 ze zm., dalej: "rozporządzenie 651/2014") "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" zdefiniowano, jako przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności: a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż małe i średnie przedsiębiorstwo "MŚP", które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE (w przypadku Polskie jest to spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółka komandytowo-akcyjna – przyp. tut. Sądu), a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosowanych przypadkach, wszelkie premie emisyjne; b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE (w przypadku Polski jest to spółka jawna oraz spółka komandytowa – przyp. tut. Sądu); c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli; d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzację i nadal podlega planowaniu restrukturyzacyjnemu; e) w przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0. Mając na względzie przywołane powyżej regulacje przyjęcie, że przedsiębiorstwo skarżącego znajdowało się w trudnej sytuacji i z tego powodu odmowa skarżącemu przyznania wnioskowanego wsparcia, nie mogło być dowolne. Organ rentowy zobowiązany był w tym względzie zgodnie z komunikatem COVID-19 do przyjęcia definicji obowiązującej na gruncie art. 2 pkt 18 rozporządzenia 651/2014 i uwzględniając tę definicję przeprowadzić ustalenia faktyczne, jakie wskazywałyby na to, czy przedsiębiorstwo skarżącego spełniało na dzień 31 grudnia 2019 r., którąś z przewidzianych tam przesłanek, pozwalających uznać je, jako znajdujące się na ten dzień w trudnej sytuacji. Nie dokonanie tych czynności, jak w kontrolowanej sprawie, prowadzi do istotnego naruszenia przez organ rentowy art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.). W realiach rozpoznawanej sprawy organ ten zupełni pominął bowiem rzeczoną definicję, przyjmując na potrzeby jej rozpoznania własne rozumienie pojęcia "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji". Takie postępowanie organu, jako całkowicie arbitralne, nie zasługuje na aprobatę. Podkreślenia przy tym wymaga, że w świetle motywu 14 rozporządzenia 651/2014, aby zagwarantować pewność prawa, należy ustanowić jasne kryteria, które nie wymagają przeprowadzania oceny wszystkich szczegółowych aspektów sytuacji przedsiębiorstwa w celu określenia, czy dane przedsiębiorstwo należy uznać za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji do celów niniejszego rozporządzenia. Dokonując oceny prawnej w całkowitym oderwaniu od rzeczonych motywów organ rentowy dopuścił się zatem także naruszenia pewności prawa, która powinna być przez ten organ chroniona w świetle art. 6 K.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ rentowy uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niego wskazania, co do dalszego postępowania. Wobec powyższego działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku.