II OSK 1968/06

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia NSA Jerzy Bujko /spr./ Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 11 września 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S., K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1203/06 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE M. S. i K. G. wniosły skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1203/06 uchylającego decyzję Wojewody [...] z dnia [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] uchylającą czynność materialno-techniczną zameldowania A. P. w lokalu nr [...] przy ul. L. w W. Do wydania tych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: A. P. w dniu 3 czerwca 2003 r. został zameldowany na pobyt stały w mieszkaniu wynajmowanym przez jego rodziców przy ul. L. w W. Współwłaścicielki części budynku, w którym znajduje się sporny lokal, K. G. i M. S. wystąpiły o uchylenie czynności materialno-technicznej organu w postaci tego zameldowania twierdząc, że zameldowany w lokalu tym nie mieszka i nie mieszkał w dacie 3 czerwca 2003 r., od rodziców wyprowadził się przed dwudziestoma laty i od wielu lat mieszka z żoną i dwojgiem dzieci w mieszkaniu swojej teściowej przy ul. B. w W. Po dwukrotnym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta W., decyzją z dnia [...] uwzględnił wniosek i uchylił czynność w postaci zameldowania A. P. pod adresem L. w W. Od tej decyzji A. P. wniósł odwołanie podając, iż ze względu na fakt pobytu w mieszkaniu przy ul. B. chorej siostry żony, ułomność swego dziecka oraz brak zgody teściowej na jego zamieszkiwanie w tym lokalu musiał zamieszkać w lokalu wynajmowanym przy ul. L. Wojewoda [...] nie dał wiary tym wyjaśnieniom, odwołanie uznał za nieuzasadnione i decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...]. W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że skarżący ani w dacie zameldowania, ani później nie zamieszkał na stałe w mieszkaniu zajmowanym przez rodziców. Organ dał wiarę tym świadkom, którzy zaprzeczyli wyjaśnieniom strony a odmówił wiary zeznaniom świadków potwierdzających te wyjaśnienia, wskazując przy tym przyczyny takiej oceny tych dowodów. Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda [...] stwierdził, iż ze względu na doświadczenie życiowe trudno przyjąć, że skarżący w lokalu, w którym mieszka jego żona i dzieci, przebywa tylko w dzień, natomiast na noc wraca do spornego lokalu. Podkreślił, iż nie zgadza się ze stwierdzeniem A. P., że świadkowie zeznający na jego niekorzyść nie widują go ze względu na charakter jego pracy jako kierowcy autobusu miejskiego. Organ podniósł, iż brak spełnienia warunku zamieszkania w lokalu w dacie dokonania czynności zameldowania czyni ją wadliwą. Funkcją ewidencji ludności jest rejestracja danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, wymagająca zgodności pomiędzy zapisami w ewidencji a stanem faktycznym. Skoro skarżący w lokalu nr [...] przy ul. L. w W. nie zamieszkał, to należało uchylić czynność materialno-techniczną zameldowania jego w tym lokalu zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc zarzut rażącego naruszenia prawa, gdyż wbrew ewidentnym dowodom przyjęto, iż w dacie zameldowania w lokalu nr [...] przy ul. L. w W. nie zamieszkiwał. Skarżący podniósł, iż ze względu na charakter jego pracy świadkowie mogli istotnie widywać go sporadycznie, lub w ogóle go nie widywać. Jego zdaniem bezzasadnie organ dał wiarę świadkom jednej strony – żywotnie zainteresowanej unieważnieniem jego zameldowania, a nie dał wiary świadkom drugiej strony, uznając je za mało wiarygodne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymienionym na wstępie wyrokiem z dnia 20 września 2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję a także utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji oraz zasądził na rzecz skarżącego 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że zgodnie z obowiązującym stanem prawnym do zameldowania osoby na pobyt stały konieczne jest spełnienie przesłanki określonej w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), czyli warunku faktycznego zamieszkiwania w lokalu, w którym osoba chce się zameldować. W związku z tym w postępowaniu o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, badaniu podlega stan faktyczny istniejący w dacie dokonania czynności rejestracyjnej. Organ bada więc czy w dniu dokonania czynności zameldowania osoba, której obowiązek meldunkowy dotyczył, zamieszkiwała w lokalu, w którym została zameldowana. Kwestią sporną i zarazem najistotniejszą dla prawidłowego rozstrzygnięcia powyższej sprawy jest ustalenie, czy A. P. faktycznie zamieszkiwał w lokalu nr [...] przy ul. L w W. w dacie zameldowania, tj. w dniu 3 czerwca 2003 r. W tym zakresie jednak sprawa nie została należycie wyjaśniona co do jej rozstrzygnięcia, chociaż w sprawie przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, które sprowadzało się do przesłuchania wielu świadków. W ocenie Sądu, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło do obiektywnego ustalenia, czy w dacie zameldowania – 3 czerwca 2003 r. mieszkał w spornym lokalu, jak też czy zamieszkał w nim później, a to dlatego, iż organ w ogóle nie podjął czynności dowodowych zmierzających do ustalenia, w którym z lokali mieszkalnych znajduje się centrum życiowe skarżącego, a mianowicie – czy w lokalu przy ul. L., czy też w lokalu przy ul. B. Sąd stwierdził, iż organy administracyjne obu instancji postępowanie dowodowe ograniczyły tylko do dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków oraz skarżącego. Natomiast nie skorzystano z innych środków dowodowych, np. z przeprowadzenia kontroli meldunkowej, czy też z oględzin obu wskazanych wyżej lokali mieszkalnych w celu ustalenia, gdzie skarżący ulokował swoje centrum życiowe. Za nieprzekonywujące uznał WSA stwierdzenia z zaskarżonej decyzji, iż niewiarygodne jest, by skarżący w dzień przebywał w lokalu, w którym mieszkają jego żona i dzieci, natomiast wracał do lokalu zajmowanego przez rodziców na noc. Wskazał, że taka sytuacja może mieć miejsce w niniejszej sprawie, gdyż skarżący oświadczył, iż ze względu na sytuację rodzinną (chorobę siostry żony, niepełnosprawność syna), jak również z uwagi na charakter pracy nie może mieszkać wraz z rodziną w lokalu przy ul. B. i dlatego jego centrum życiowe znajduje się w spornym mieszkaniu, w którym zamieszkuje wraz z rodzicami. Nie można też – zdaniem Sądu I instancji – podzielić stanowiska organu odwoławczego, że charakter pracy skarżącego, jako kierowcy autobusu miejskiego, pracującego o różnych porach dnia, nie miał wpływu na fakt widywania skarżącego w budynku przy ul. L. przez świadków, mieszkańców tego domu. W konkluzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej wniesionej w imieniu M. S. i K. G. zarzucono: I. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 75, 76, 77, 80 k.p.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. II. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 74 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 2, art. 10 i 11 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Skarżące wniosły o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając podniesione zarzuty skarżące podały, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny bez jakichkolwiek wątpliwości uznał wyjaśnienia A. P. za zasadne i wykazując nieznajomość wielu dowodów w sprawie zasugerował inny sposób oceny zebranego materiału, niż przyjęły to organy obu instancji. W rzeczywistości oprócz przesłuchania świadków organy przeprowadziły szereg innych dowodów służących wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Skarżące podniosły, iż w obszernym, spójnym i logicznym uzasadnieniu decyzji organu I instancji dokonano analizy całego materiału dowodowego, w tym istotnej dla wyniku sprawy prawomocnej decyzji Wojewody [...] z [...] o wymeldowaniu A. P. ze spornego lokalu, ze względu na stwierdzony fakt jego niezamieszkiwania na ul. L. W skardze kasacyjnej zakwestionowano celowość przeprowadzenia zasugerowanych wyrokiem z WSA dowodów, które – zdaniem skarżących – nie mogą przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Stwierdzono, iż bezzasadne są zarzuty Sądu I instancji stwierdzające, że organy nie wyjaśniły sprawy i nie rozważyły treści zebranego w niej materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo na zarzucie naruszenia przepisów o postępowaniu, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dla skutecznego podania należycie określonej podstawy kasacyjnej konieczne jest szczegółowe wskazanie naruszonego przez sąd I instancji przepisu, uzasadnienie zarzutu jego obrazy, a w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. konieczne jest też wykazanie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (por. postanowienie SN z 11 marca 1997 r. III CKN 13/97, OSNC 1997, nr 8, poz. 114 i postanowienie NSA z 8 marca 2004 r. FSK 41/04, ONSAiWSA nr 1, poz. 9). Wymogi dotyczące należytego sformułowania podstaw zaskarżenia są uzasadnione, między innymi obowiązkiem sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego. Należy też zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach kasacji i z urzędu bierze tylko pod uwagę nieważność postępowania. Związanie granicami skargi kasacyjnej pozwala Sądowi tylko na badanie czy oprócz istnienia powodów nieważności rzeczywiście doszło do naruszenia wskazanych w podstawie kasacyjnej przepisów. Sąd nie może natomiast badać, czy w postępowaniu sądowym przed WSA doszło do naruszenia innych, oprócz wskazanych w skardze kasacyjnej norm ustawowych. Sąd nie może też samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani ich uściślać czy w inny sposób korygować (por. uzasadnienie post. SN z 16 października 1997 r. II CKN 4004/97, OSNC 1997, nr 4, poz. 59). Jako jedną z podstaw kasacyjnych skarżące podały naruszenie przepisów art. 7, 75, 76, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Powołanie tych przepisów w podstawie kasacyjnej bez powiązania ich z przepisami proceduralnymi stosowanymi przez Sąd I instancji w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogło odnieść zamierzonego skutku. W obecnie obowiązującym stanie prawnym, odmiennie niż w czasie obowiązywania ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm. – p. art. 59), sądy administracyjne nie stosują w postępowaniu sądowoadministracyjnym przepisów K.p.a. Z niewielkimi wyjątkami całość przepisów proceduralnych regulujących w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2004 r. postępowanie sądowoadministracyjne jest zawarta w ustawie z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a. – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stawiając więc w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów procesowych należy wskazać konkretne przepisy regulujące postępowanie sądowoadministracyjne, a nie wyłącznie przepisy K.p.a. stosowane przez organy w postępowaniu administracyjnym. W rozpoznawanej skardze skarżące wskazały wyłącznie przepisy stosowane w postępowaniu administracyjnym, których Sąd I instancji nie stosował i – oczywiście – nie naruszył. Ze względu na związanie granicami skargi kasacyjnej NSA nie mógł samodzielnie ustalać, czy w postępowaniu przed sądem I instancji nie zostały naruszone też inne przepisy, których nie wskazano w podstawie skargi kasacyjnej. Za nieuzasadnione należy także uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego. Wskazane w skardze kasacyjnej przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych mogły być naruszone albo przez wadliwą wykładnię albo niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Żadna z takich sytuacji nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 47 wymienionej ustawy w powiązaniu z jej art. 6 i 10 oraz trafnie wskazał, że zameldowanie na pobyt stały uzasadnia zamieszkanie w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego przebywania. O tym, czy określone miejsce można uznać za miejsce stałego przebywania decydują obiektywne fakty wskazujące na to, gdzie konkretna osoba ześrodkowała centrum swoich spraw życiowych. Skarga kasacyjna nie wykazała aby takie rozumienie mających zastosowanie w sprawie przepisów było wadliwe. Nie wskazała też w ogóle na czym miałoby polegać naruszenie wymienionych w podstawie zaskarżenia przepisów art. 8, 10 i 11 omawianej ustawy, regulujących zasady i procedurę zameldowania na pobyt stały. Wobec tego skargę kasacyjną należało uznać za nieuzasadnioną, co zgodnie z art. 184 p.p.s.a. skutkuje jej oddalenie. Dlatego orzeczono jak w sentencji.