I SA/Go 275/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Asesor WSA Damian Bronowicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi M.A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę w całości. UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. M.A. (dalej jako: "Skarżący") wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej jako: "organ II instancji", "DIAS") z dnia [...] maja 2022 r. nr [...], odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] stwierdzających zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r., od stycznia do sierpnia 2014 r. Z akt organu podatkowego wynika następujący stan sprawy. W dniu [...] września 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję, która określała M.A. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2013 r. do sierpnia 2014 r., w łącznej wysokości 1.493.830,00 zł. Postanowieniem z [...] listopada 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o nadaniu ww. nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności i [...] listopada 2021 r. wystawił tytuły wykonawcze nr [...]. Pismem z [...] lutego 2022 r. Strona skarżąca złożyła zarzuty na egzekucję prowadzoną na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. stwierdził niedopuszczalność wniesionych zarzutów. Postanowienie zostało doręczone Skarżącemu 14 marca 2022 r. M.A., reprezentowany przez pełnomocnika W.A. (ojciec), pismem nadanym 22 marca 2022 r. (jeden dzień po terminie) wniósł zażalenie na ww. postanowienie. Zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i uznania za uzasadnione wszystkich zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od grudzień 2013 r. do sierpnia 2014 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, na podstawie art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.), pismem z [...] kwietnia 2022 r. zawiadomił Skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Pismem z [...] maja 2022 r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] marca 2022 r. wraz z zażaleniem. W uzasadnieniu wskazał, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez winy wnioskodawcy, na skutek nieprawidłowych doręczeń korespondencji. Wyjaśnił, iż syn przez dłuższy okres czasu był tymczasowo aresztowany i przebywał w Zakładzie Karnym. Adres ul. [...] był niewłaściwy zarówno w okresie tymczasowego aresztowania, jak również obecnie. Adresem do doręczeń M.A. w okresie tymczasowego aresztowania był adres osadzenia, a obecnie jest adres wynikający z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, tj.: [...]. Ponadto wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego był wielokrotnie informowany o adresie do doręczeń zobowiązanego, w szczególności w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r., w którym zawiadomił o tymczasowym aresztowaniu M.A. i miejscu jego pobytu. Postanowieniem z [...] maja 2022 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] marca 2022 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż przedmiotowe postanowienie zostało skierowane na aktualny adres do doręczeń pełnomocnika – W.A. i skutecznie doręczone zobowiązanemu. Zdaniem organu Skarżący nie uprawdopodobnił, że wystąpił niezawiniony brak możliwości terminowego wniesienia zażalenia. M.A. nie zgodził się z postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i wniósł skargę do tutejszego sądu. Pełnomocnik Skarżącego zarzucił organowi naruszenia przepisów: 1. art. 15 zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U., poz. 1842 z późn. zmian.) w związku z art. 58 § 1 i § 2 zd. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021., poz. 1427 ze zm., dalej jako: k.p.a.) - w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 1438 z późn. zm.), 2. art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Ponadto pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2022 oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowa argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie przypomnieć należy, że na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z zm., dalej jako: P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Należy wskazać, iż niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 P.p.s.a. Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęte było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2022 r. odmawiające M.A. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2022 r. Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowi treść art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych działaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 poz. 1842 ze zm., dalej jako: ustawa covidowa) w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1). W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Wskazany przepis wprowadził zatem szczególny tryb przywrócenia terminu, mający na celu stworzenie dodatkowej ochrony prawnej dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa, zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii. Analiza treści tego przepisu niewątpliwie wskazuje, iż sam stan epidemii nie oznacza, iż w każdym przypadku organ zobowiązany jest przywrócić termin. Choć ustawodawca nie wskazuje wprost w w/w przepisie, to jego interpretacja prowadzi do wniosku, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym przeprowadzone powinno być przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a., z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15 zzzzzn2 ustawy covidowej w zakresie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Przepis art. 15 zzzzzn2 nie funkcjonuje bowiem samodzielnie, i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Zatem przepis art. 15 zzzzzn2 określa obowiązek organu w zakresie poinformowania o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale samo rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o przesłanki określające podstawę do przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a. Z kolei art. 58 k.p.a. przewiduje możliwość przywrócenia terminu, w tym terminu do wniesienia zażalenia. Przepis ten stanowi bowiem, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu (zob. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 4. Wydanie, Warszawa 2011, str. 411). Należy wskazać, iż co do zasady z brakiem winy mamy do czynienia wtedy, gdy strona wykaże, że dołożyła wszelkiej należytej staranności w dochowaniu terminu, a przyczyna która była powodem nie zachowania terminu była obiektywnie nie do przezwyciężenia. To na osobie, która wnosi o przywrócenie terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia tych okoliczności. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą lub obłożną chorobę zainteresowanego, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z 19 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 1072/2000 – powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie wskazuje się również, że organ administracji, analizując przesłankę braku winy w uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej, powinien kierować się okolicznościami sprawy w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, oraz brać pod uwagę uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu nie jest wprawdzie równoznaczne z udowodnieniem tej okoliczność, niemniej jednak wymaga wiarygodnej argumentacji wskazującej na fakt istnienia niedającej się usunąć przeszkody w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej (por. postanowienia NSA z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I GZ 173/11). Podkreślić przy tym trzeba, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (por. wyrok NSA z 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1806/06). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, nie ulega wątpliwości, iż organ zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r. poinformował Skarżącego, że jego zażalenie zostało złożone z uchybieniem terminu, a także wyznaczył 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W piśmie z dnia [...] maja 2022 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie. Wskazał, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło na skutek nieprawidłowych doręczeń korespondencji oraz podkreślił, iż właściwym adresem do doręczeń jest adres wynikający z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, tj. [...]. Co istotne, z akt sprawy wynika, iż postanowienie z [...] marca 2022 r. zostało skierowane do Skarżącego na podany w piśmie z dnia [...] lutego 2022 r. (k. 74, 59, 44, 29, t. I akt administracyjnych) adres (tj. [...]) i skutecznie doręczone w dniu 14 marca 2022 r. Zatem zostało ono prawidłowo doręczone i nie można uznać, że doręczenie to ma jakikolwiek wpływ na możliwość strony w zachowaniu terminu do wniesienia na nie zażalenia. Przyjąć zatem należy, że pełnomocnik Skarżącego nie wskazał okoliczności uniemożliwiających mu wniesienie zażalenia na ww. postanowienie w zakreślonym terminie. Tym samym brak jest podstaw aby uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Skarżącego. W ocenie Sądu, organ prawidłowo dokonał rozpoznanie wniosku Skarżącego w oparciu o przesłanki określające podstawę do przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a.. Właściwie przeanalizował przyczyny uchybienia terminu podane przez pełnomocnika Skarżącego i zasadnie ocenił je jako nieuprawdopodabniające braku winy w złożeniu zażalenia po terminie. Niezasadne są również zarzuty naruszenia przepisów art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarga nie zawiera uzasadnienia na czym polegało naruszenie, a Sąd działając z urzędu nie dostrzegł uchybień organu w tym zakresie. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Niniejsza sprawa dotyczy wyłącznie możliwości przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] marca 2022 r. Zatem pozostałe podniesione w skardze kwestie, takie jak brak prawomocności decyzji dotyczących podatku akcyzowego, opłaty paliwowej i podatku od towarów i usług, są poza granicami sprawy i nie podlegają kontroli w niniejszym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.