I SA/Wa 1178/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) asesor WSA Anna Fyda-Kawula sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 marca 2022 r. nr DNI.rn.625.6.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 30 marca 2022 r. nr DNI.rn.625.6.2022 utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z 28 stycznia 2022 r. nr GZ.rn.625.372.2004 umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z 6 marca 1948 r. (znak nieczytelny) w przedmiocie reformy rolnej. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wojewoda Poznański decyzją z 6 marca 1948 r. uznał, że majątek ziemski zapisany w księgach wieczystych Sądu Grodzkiego w [...] kw tom [...] o pow. 135,4945 ha i kw tom [...] o pow. 71,1108 ha, stanowiący 1 września 1939 r. własność R. K. i J. K. - podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). W. K. (spadkobierca byłych właścicieli przejętego majątku), po śmierci zastąpiony przez A. K., wnioskiem z 2 kwietnia 2001 r. zwrócił się o stwierdzenie nieważności ww. decyzji podnosząc, że orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, gdyż udział każdego z właścicieli nie przekraczał normy obszarowej określonej w dekrecie, tj. 50 ha. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 28 stycznia 2022 r. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z 6 marca 1948 r. J. K. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając sprawę wskazał, że z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491). Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Organ zaznaczył, że nie zachowały się dokumenty potwierdzające doręczenie decyzji stanowiącej przedmiot prowadzonego postępowania, a co za tym idzie, określenie daty jego doręczenia napotkać musi trudności natury obiektywnej, jaką jest znaczny wpływ czasu. Od wydania kwestionowanej decyzji minęło ponad 74 lata. W tym czasie zaszło wiele zmian organizacyjnych, w zakresie kompetencji i struktury organizacyjnej urzędów, a także sposobu i zakresu działania archiwów państwowych. Zmianie uległ również ustrój Państwa, który pociągnął za sobą także zmiany w zakresie podziału administracyjnego kraju. Przywołane okoliczności spowodowały rozproszenie dokumentacji, która przy przenoszeniu lub przekazywaniu nierzadko tracona, czy to przez zaginięcie, czy też zniszczenie, do którego dochodziło w trakcie transportu. Co również istotne, tylko niektóre z dokumentów urzędowych przedstawiają wartość historyczną i podlegają wieczystej archiwizacji. Dokumenty, które nie mają takiej wartości, są po określonym czasie niszczone (brakowane). Zdaniem organu nadzoru pomimo tego, że nie można za pomocą dokumentów określić czasu doręczenia decyzji z 6 marca 1948 r., z dokładnością do dnia, brak jest podstaw do zanegowania faktu, że do takiego doręczenia doszło. Tym bardziej, że przedmiotowa decyzja została wykonana. Z wymienionych względów istnieją uzasadnione podstawy do tego, aby uznać, że doręczenie tego orzeczenia nastąpiło najpóźniej w kwietniu 1948 r. W tej sytuacji Minister uznał, że skoro postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z 6 marca 1948 r. zostało wszczęte na podstawie wniosku z 2 kwietnia 2001 r., który wpłynął do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi 6 kwietnia 2001 r., a więc ponad 50 lat po jej doręczeniu, to zaistniała przesłanka umorzenia postępowania prowadzonego na jego podstawie. W ocenie organu nadzoru ponadto argumenty podniesione w złożonym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie zasługują na uwzględnienie. Zarzuty dotyczące toczących się postępowań spadkowych, które były powodem niezakończenia postępowania przed wejściem w życie nowelizacji k.p.a., nie mogą być wzięte pod uwagę, gdyż art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. nie przewiduje wyjątków od wprowadzonych uregulowań prawnych. Z kolei, kwestionowanie skuteczności (obowiązywania) przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 11 sierpnia 2022 r. jest bezpodstawne, ponieważ nowelizacja weszła w życie i obowiązuje, a co za tym idzie organy administracji państwowej muszą stosować regulacje prawne nią wprowadzone. Zastosowanie tych przepisów przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyklucza wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. J. K. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, że jest ona wadliwa i bardzo krzywdząca. Skarżący zaznaczył, że majątek odebrany został bezprawnie, z rażącym naruszeniem prawa i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrot zabranego z rażącym naruszeniem prawa majątku. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze i niezależnie od zgłaszanej w niej argumentacji i wniosków. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdzić należy, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych. Sąd uwzględnił skargę ponieważ z akt sprawy nie wynika czy skarżący był w ogóle uprawniony do wszczęcia niniejszego postępowania nieważnościowego oraz jaki jest krąg uczestników tego postępowania. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza bowiem, że współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości objętej działaniem dekretu PKWN byli A. K. i R. K. A. K. zmarła [...] kwietnia 1963 r. Postanowienie potwierdzające nabycie praw do spadku po Anieli Kolan zapadło przed sądem powszechnym [...] czerwca 201 9r. i jest nieprawomocne, co wynika z treści pisma pełnomocnika skarżącego z 20 stycznia 2020 r. Zaskarżona decyzja nie zawiera żadnych ustaleń w tym przedmiocie. W szczególności organ zaniechał jednoznacznego ustalenia kręgu następców prawnych przeddekretowych właścicieli nieruchomości w celu zidentyfikowania podmiotów uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem oraz brania udziału w toczącym się postępowaniu a następnie do otrzymania i ewentualnego zaskarżenia zapadłego orzeczenia. Zważywszy na powyższe Sąd uznał, że wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak na wstępie. Stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.