I OSK 1643/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.), Sędzia del. WSA Stanisław Marek Pietras, Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gugała-Szczerbicka, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.M. i A.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1539/09 w sprawie ze skargi D.M. i A.M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1539/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. M. i A. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., którą utrzymana została w mocy decyzja tegoż organu Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Krakowskiego z dnia [...] sierpnia 1992 r. nr [...] w sprawie komunalizacji na rzecz gminy Kraków nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], w części dotyczącej [...] tej działki. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd wyjaśnił: D. i A. M. wnioskiem z dnia [...] stycznia 2007 r. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej w części [...], podnosząc, że decyzja przenosząca na własność Skarbu Państwa nieruchomość nr [...] okazała się nieważna, gdyż Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że została wydana z naruszeniem prawa, co do lokali nr 1, 4, 5 i 6, sprzedanych aktami notarialnymi, a w pozostałej części stwierdził jej nieważność. Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] maja 2007 r. odmówił wszczęcia postępowania nadzorczego, wskazując, iż wnioskodawcom nie służy przymiot strony. Z kolei wnioskiem z dnia [...] stycznia 2009 r. D. i A. M. wystąpili ponownie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej w [...] części. Odmawiając wszczęcia postępowania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., Minister stwierdził, że skoro co do części [...] działki nr [...] stwierdzono wydanie decyzji przenoszącej własność na Skarb Państwa z naruszeniem prawa, to nie została ona wyeliminowana z obrotu prawnego, a wobec tego wnioskodawcom nie służy przymiot strony. Utrzymując w mocy tę decyzję, decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., Minister stwierdził, iż ponowny wniosek nie wnosi żadnych nowych, istotnych dla sprawy okoliczności, a nadto sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzja ostateczną, tj. decyzją z dnia [...] maja 2007 r. odmawiającą wszczęcia postępowania. Przechodząc do rozważań, Wojewódzki Sąd stwierdził: Pomimo, iż wywłaszczenia nieruchomości dokonano w części dotyczącej [...] z naruszeniem prawa, to decyzja wywłaszczeniowa w tej części nie została wyeliminowana w obrotu prawnego, czego konsekwencją jest to, że następcom b. właścicieli nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym, a co za tym idzie i w postępowaniu nadzorczym. Nadto sprawa stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej w tej części została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną z dnia [...] maja 2007 r., wydanie zatem decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności byłoby dotknięte wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Reprezentowani przez adwokata, D. i A. M. wnieśli skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia oraz uchylenia decyzji Ministra wydanych w obu instancjach bądź, po uchyleniu, przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zarzucając: naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy przez: 1) naruszenie art. 28 k.p.a. w związku z przepisem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych – polegające na uznaniu, że skarżący nie posiadają interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej, a konsekwencji nie posiadając statusu strony postępowania nie mają legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji komunalizacyjnej chociaż decyzja ta dotyczyła nieruchomości, która nigdy nie stała się własnością państwa (wobec wadliwej decyzji wywłaszczeniowej), a zatem stwierdzenie jej nieważności bezpośrednio oddziałuje na prawa i obowiązki skarżących, 2) naruszenie art.104 § 2 k.p.a. polegające na uznaniu, że merytoryczne rozpoznanie sprawy z Ministra SWiA naruszałoby powagę rzeczy osądzonej wobec istnienia ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. odmawiającej wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej w odniesieniu do [...] części nieruchomości, mimo że nie może być tu bowiem mowy o powadze rzeczy osądzonej skoro sprawa nigdy nie została merytorycznie rozpoznana, a ponadto zaistniały nowe okoliczności sprawy w postaci wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z dnia [...] stycznia 2009 r., 3) naruszenie art.106 § 3 oraz art.133 § 1 ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na pominięciu przy rozstrzyganiu sprawy treści wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z dnia [...] stycznia 2009 r., który to wyrok ma istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego i prawnego w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi kasacyjnej nie można było uwzględnić. Sprawa stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody Krakowskiego z dnia [...] września 1992 r. dotyczącej działki nr [...] w [...] części była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ właściwy w sprawie, tj. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Minister decyzją z dnia [...] maja 2007 r. odmówił wszczęcia postępowania nadzorczego, o co wystąpili D. i A. M. wnioskiem z dnia [...] stycznia 2007 r. Ponowny wniosek w tej samej sprawie, tj. stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] września 1992 r. w części [...] D. i A. M. złożyli [...] stycznia 2009 r. Wniosek ten został zatem wniesiony w sprawie rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną. Słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że ponowne rozstrzyganie sprawy i wydanie nowej decyzji w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną powoduje, iż nowa decyzja dotknięta byłaby wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., tj. wadą nieważności. Wiedząc o takiej okoliczności, tj. istnieniu ostatecznej decyzji wydanej w tym samym przedmiocie organ nie może wydać decyzji ponownej, rozstrzygającej tę sprawę. Przeszkodą zatem do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej w [...] części, co do działki nr [...] jest istnienie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2007 r. Pozostawanie tej ostatniej decyzji w obrocie prawnym powoduje, że sprawa stwierdzenia nieważności została już rozstrzygnięta, wobec tego nie można ocenie Wojewódzkiego Sądu zarzucić błędu w uznaniu, że zaskarżone decyzje z dnia [...] sierpnia 2009 r. i [...] kwietnia 2009 r., są zgodne z prawem. Wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia z dnia [...] stycznia 2009 r. w sprawie uzgodnienia treści księgi wieczystej nie rzutuje w żaden sposób na ww. decyzje. Rozstrzygały one bowiem wniosek złożony w sprawie już raz ostatecznie rozpoznanej i zakończonej. Tylko eliminacja wcześniej wydanej decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej mogłaby otworzyć drogę do oceny tejże decyzji. W tym stanie rzeczy skargę kasacyjną należało oddalić, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).