II SA/Po 311/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska–Tylewicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2020 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Rektora [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę. UZASADNIENIE W dniu [...] października 2019 r. A. F. (zwana dalej: skarżąca, studentka) została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia jej z listy studentów Uniwersytetu [...] im. [...] w [...] (zwanego dalej: UM). Następnie, pismem z dnia [...] października 2019 r., studentkę zawiadomiono o zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie. Ustosunkowując się do powyższego A. F., pismem z dnia [...] listopada 2019 r., odniosła się do postanowienia Kolegium Dziekańskiego Wydziału Lekarskiego z dnia [...] października 2019 r. (zwanego dalej: postanowienie Kolegium) oraz akt sprawy. W ocenie skarżącej postanowienie Kolegium, stwierdzające brak możliwości powtarzania roku i warunkowego wpisu na VI rok, jest niezgodne z § 29 Regulaminu Studiów UM, który przewiduje taką możliwość. Zarzuciła brak odniesienia się do pisma skarżącej z dnia [...] września 2019 r. w przedmiocie jej zastrzeżeń dotyczących zaliczenia komisyjnego oraz wcześniejszych zaliczeń z przedmiotu Ginekologia i Położnictwo. Studentka wskazała także, że powtórzenie przez nią II roku studiów wynikało z niezaliczenia egzaminu z przedmiotu patofizjologia, do którego również zgłaszała zastrzeżenia. W ocenie skarżącej przekazanie informacji o decyzji Kolegium odbyło się w bardzo niestosowny sposób, który opisała. Wskazała również na szereg osób działających na jej szkodę oraz sfałszowane podpisy w dokumentach z dnia [...] października 2013 r., [...] października 2013 r., [...] października 2013 r. oraz [...] października 2013 r., które nie należały ani do skarżącej, ani do jej pełnomocnika. Według skarżącej, jej matka A. M. działa na jej niekorzyść kontaktując się z uczelnią bez jej zgody. Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], na podstawie art. 108 ust. 2 pkt. 3 oraz ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1668 z późn.zm., zwanej dalej: Psw; ustawa) oraz art. 104 i 107 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, zwanego dalej: Kpa) oraz § 56 Regulaminu Studiów stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] im. [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. (zwane dalej odpowiednio: Regulamin; Statut) Rektor UM skreślił A. F. z listy studentów V roku UM, Wydział Lekarski, kierunek lekarski, tryb stacjonarny, w roku akademickim [...], z powodu nieuzyskania zaliczenia roku w określonym terminie. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że studentka w ramach studiów na V roku, w roku akademickim [...] winna uzyskać zaliczenia zajęć, zdać egzaminy przewidziane w Ramowym Programie Nauczania oraz złożyć kartę okresowych osiągnięć studenta w Dziekanacie do dnia [...] września 2019 roku. Tymczasem z akt studentki wynika, że w dniu [...] września 2019 r. nie uzyskała zaliczenia z kolokwium komisyjnego z przedmiotu Ginekologia i położnictwo. Dnia [...] września 2019 studentka złożyła wniosek w Dziekanacie Wydziału Lekarskiego I o warunkowy wpis na VI rok. W ocenie Rektora podniesione przez skarżącą w toku postępowania okoliczności sprowadzają się do zarzutu bezpodstawnego niezaliczenia jej prawidłowych odpowiedzi na pytania w trakcie kolokwium komisyjnego z przedmiotu Ginekologia i Położnictwo. Zdaniem organu nie ma jednak żadnych podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzenia i oceny zainteresowanej w trakcie komisyjnego kolokwium z przedmiotu Ginekologia i Położnictwo. Jednocześnie niezaliczenie roku, zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt. 3 Psw, stanowi przesłankę do skreślenia z listy studentów. Z uwagi na powyższe, wobec zaistnienia przesłanki określonej w art. 108 ust. 2 pkt 3 oraz ust. 3 Psw oraz § 56 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 Regulaminu, orzeczono o skreśleniu skarżącej z listy studentów. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zatytułowany "odwołanie" złożyła A. F., podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W szczególności studentka zarzuciła, że wybór składu komisji przeprowadzającej komisyjne kolokwium oraz sposób przeprowadzenia kolokwium miały na celu wprowadzanie jej w błąd, manipulację sytuacją i jej upokarzanie. Według skarżącej w obliczu wielu innych jeszcze nadużyć ze strony pracowników UM, które również zgłaszała we wcześniejszych pismach, istnieją podstawy do kwestionowania prawidłowości przeprowadzenia i oceny kolokwium komisyjnego, jak i wcześniejszych kolokwiów zaliczeniowych z przedmiotu Ginekologia i Położnictwo. Sposób w jaki została potraktowana w czasie kolokwiów z przedmiotu Ginekologia i Położnictwo oraz innych przedmiotów w trakcie studiów i nadużycia jakim została poddana były inicjowane i wspierane przez osoby z jej bliskiego otoczenia, w tym: B. B., J. T., M. N., M. M., P. M., L. F., A. M., M. F., I. K., M. G., S. W., K. C., M. W.. Skarżąca wywodziła, że osoby te, w przebiegu ich wieloletniej znajomości ze skarżącą, wiele razy przejawiały patologiczne zachowania wobec niej, również takie, które stanowiły zagrożenia dla jej życia i zdrowia, prowokując sytuacje, które miały na celu jej upokarzanie, ośmieszanie, deprecjonowanie i nękanie, wykazując chorobliwą zazdrość i chęć patologicznej kontroli nad nią, związane z własnymi chorymi fantazjami i brakiem spełnienia i osiągnięć we własnym życiu, czy niszcząc jej mienie. W ocenie skarżącej skreślenie z listy studentów nie było związane z rzeczywistymi uchybieniami z jej strony. Organ zaś nie odniósł się do podniesionych przez skarżącą, w piśmie z dnia [...] listopada 2019 r. zastrzeżeń. Ponadto opinia Kolegium była, zdaniem skarżącej, niezgodna z § 29 Regulaminu. Uznana zaś za nieistotną okoliczność zarzucanego sfałszowania podpisów pod dokumentacją z 2013 r., ma znaczenie w sprawie, albowiem świadczy o ingerencji nieuprawnionych osób trzecich w przebieg studiów skarżącej oraz o manipulacjach mających na celu utrudnianie jej studiowania, czego kulminacją było skreślenie jej z listy studentów. Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], Rektor UM, na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 oraz 23 ust. 4 Psw oraz art. 138 § 1 pkt. 1 Kpa oraz § 5 ust. 5 Regulaminu utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2019 r. Zdaniem organu w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie może budzić wątpliwości, że skład komisji został ustalony zgodnie z postanowieniami § 35 ust. 6 Regulaminu, zgodnie z którym zaliczenie odbywa się przed komisją, w skład której wchodzą: kierownik właściwej jednostki organizacyjnej, osoba prowadząca dane zajęcia oraz inny specjalista z zakresu danego przedmiotu. Podkreślono, że [...]. L. P. jest kierownikiem Kliniki Niepłodności i Endokrynologii Rozrodu oraz Katedry Ginekologii, Położnictwa i Onkologii Ginekologicznej oraz "osobą zaliczającą" przedmiot Ginekologia i Położnictwo w roku akademickim [...], a pozostałe członkinie komisji były osobami prowadzącymi zajęcia na tym przedmiocie. Stąd, zdaniem organu, brak podstaw do stwierdzenia nieprawidłowości w organizacji i przebiegu kolokwium komisyjnego. Po drugie, według organu, nie ma żadnych podstaw do twierdzeń o udziale wymienionych przez zainteresowaną osób w przygotowaniu i przeprowadzeniu kolokwium komisyjnego bądź ich jakiejkolwiek ingerencji w przebieg studiów. Wskazano, że zarzut niestosownego zachowania wobec zainteresowanej jednego z pracowników Uczelni skierowany został do Komisji Dyscyplinarnej ds. nauczycieli akademickich i znajduje się w fazie procedowania. Niezależnie jednak od wyniku tego postępowania, nie będzie miał on wpływu na ostateczny wynik kolokwium komisyjnego z przedmiotu Ginekologia i Położnictwo. Wreszcie, potrzymano twierdzenie, że zarzut sfałszowania podpisów w roku 2013 w istocie nie miał wpływu na wynik kolokwium komisyjnego z przedmiotu Ginekologia i Położnictwo oraz przebieg studiów i nie był podstawą skreślenia zainteresowanej z listy studentów. Podsumowując Rektor skonstatował, że w postępowaniu dowodowym nie stwierdzono żadnych uchybień, a żadna z kwestii podniesionych przez zainteresowaną nie stanowiła podstawy skreślenia z listy studentów UM. Skreślenie zainteresowanej z listy studentów wynikało z nieuzyskania zaliczenia roku w określonym terminie i faktu, iż zainteresowana powtarzała już II rok studiów w roku akademickim [...]. Organ nie znalazł w związku z powyższym podstaw do zmiany bądź uchylenia kwestionowanej decyzji. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła A. F. domagając się uchylenia decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r. oraz stwierdzenia nieważności poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2019 r., a także przywrócenia na Uczelnię. Skarżąca zarzuciła, że zarówno w decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r., jak i w decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. zastosowano błędną podstawę prawną, wskazując w obu przypadkach wszystkie przepisy wskazane przez organy. Zdaniem skarżącej decyzja z dnia [...] listopada 2019 r. została wydana przez niewłaściwy organ, tj. przez Rektora UM, podczas gdy zgodnie z § 5 Regulaminu Studiów powinna zostać wydana przez Dziekana. Kolejno skarżąca przytoczyła fragmenty decyzji organu II instancji i ustosunkowując się do nich podtrzymała swoje wcześniejsze twierdzenia. W ocenie skarżącej postępowanie dowodowe nie zostało należycie przeprowadzone, a nieprawidłowości związane z przebiegiem studiów były rzeczywistymi błędami i uchybieniami po stronie uczelni i jej pracowników, mającymi na celu zaburzenie toku studiowania. W ocenie skarżącej organ nie odniósł się do zgłaszanych przez nią zastrzeżeń dotyczących opinii Kolegium z dnia [...] października 2019 r., tj. okoliczności, że opinia ta jest niezgodna z § 29 Regulaminu, w którym przewiduje się możliwość kontynuowania przeze studentkę studiów wraz z warunkowym wpisem na rok VI. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że zgodnie z postanowieniami art. 108 ust. 3 Psw skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Regulamin studiów UM przewiduje natomiast w § 5, że w sprawach związanych z tokiem studiów, w których, zgodnie z przepisami Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, wymagane jest wydanie decyzji administracyjnej, decyzje wydaje Dziekan, działający z upoważnienia Rektora (ust. 2) a od takich decyzji służy prawo złożenia do Rektora wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (ust. 5). Postanowienia § 56 tegoż regulaminu, podkreślają, że Dziekan działa w tym zakresie z upoważnienia Rektora. Podkreślono również, że organ orzekający nie ma żadnych podstaw do kwestionowania wiedzy członków komisji rekrutacyjnej i nie jest uprawniony do kwestionowania wydanych przez nich ocen. Zgłoszona zaś przez zainteresowaną sprawa niestosownego zachowania pracowników Uczelni wobec jej osoby, skierowana została do Rzecznika Dyscyplinarnego ds. nauczycieli akademickich, który uznał zarzuty za zupełnie bezpodstawne i odmówił wszczęcia postępowania wyjaśniającego. Organ przyznał, że wprawdzie w zaskarżonych decyzjach nie odniesiono się do zastrzeżeń skarżącej dotyczących opinii Kolegium z dnia [...] października 2019 r., to jednak, w ocenie organu, nie może budzić wątpliwości, że opinia jako taka nie wiąże organu orzekającego, a § 29 Regulaminu studiów daje jedynie możliwość zastosowania określonego tam rozwiązania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać na podstawy prawne rozstrzygnięć organów. Zgodnie z art. 23 ust. 1 i 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce do zadań rektora należą sprawy dotyczące uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni. W myśl ust. 4 tego przepisu - od decyzji administracyjnych wydawanych przez rektora służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na mocy art. 75 ustawy organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Zaś art. 108 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 student może być skreślony z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, a skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Z kolei w myśl § 5 ust. 1, 2 i 5 Regulaminu sprawy związane z tokiem studiów rozstrzyga Dziekan, z tym, że w sprawach związanych z tokiem studiów, w których, zgodnie z przepisami Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, wymagane jest wydanie decyzji administracyjnej, decyzje wydaje Dziekan działający z upoważnienia Rektora. Wreszcie w myśl § 56 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 Regulaminu Dziekan, działając z upoważnienia Rektora, może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia roku lub okresu sesji ciągłej w wyznaczonym terminie, a skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Z dokumentów zebranych w aktach sprawy wynika, że A. F. była studentką V roku studiów stacjonarnych kierunku lekarskiego. W trakcie studiów powtarzała już rok - na II roku - w roku akademickim [...]. Na V roku nie uzyskała zaliczenia z przedmiotu: Ginekologia i Położnictwo. Do testu końcowego podchodziła kilkakrotnie. Studentka zwróciła się z prośbą o warunkowy wpis na VI rok z możliwością odrobienia przedmiotu. Jednocześnie wobec studentki toczy się postępowanie dyscyplinarne. W opinii Kolegium Dziekańskiego brak jest możliwości powtarzania roku i warunkowego wpisu na VI rok studiów Przenosząc zatem rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że w myśl przywołanej regulacji art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy decyzja w przedmiocie skreślenia z powodu wskazanych w tym przepisie okoliczności – występujących w niniejszej sprawie – ma charakter uznaniowy, a nie obligatoryjny. Takie uregulowanie wynika z poszanowania przez ustawodawcę zasady autonomii uczelni. Pozostawienie tej kwestii do swobodnego uznania organów uczelni umożliwia uwzględnienie różnych nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających studentowi wywiązania się z jego podstawowych obowiązków z przyczyn od niego niezależnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się więc, że decyzja o skreśleniu z listy studentów ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ uczelni orzekając w konkretnej sprawie może, a nie musi skreślić studenta z listy studentów. Wybór taki nie może być jednakże dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy, odzwierciedlonego następnie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 376/14, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola Sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1354/10, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), czy ustalone okoliczności faktyczne zostały poddane wnikliwiej i rzetelnej ocenie. Ponadto podkreślić należy, że obowiązkiem organu odwoławczego jest zawsze ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 Kpa. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie. W kontrolowanej sprawie Sąd nie dopatrzył się cech dowolności w działaniu organu, ani też braków w zakresie postępowania dowodowego, czy uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć. Fakt niezadowolenia skarżącej z wydanych decyzji nie przesądza natomiast o ich wadliwości. Podnoszone przez skarżącą argumenty są zaś w części gołosłowne, w części nieistotne, a w części nie zasługują na uwzględnienie, co zasadnie podnosiły organy. Wobec zaistnienia przesłanek do wydania decyzji negatywnej dla skarżącej organ był uprawniony do skreślenia skarżącej z listy studentów, zaś kontrola sądowa rozstrzygnięć organów obu instancji nie pozwala na uznanie, by organy przekroczyły granice uznania administracyjnego. Sąd nie dopatrzył się również uchybień w zakresie kompetencji organów wydających decyzję. Nawiązując bowiem do zarzutów skargi w tym zakresie, wskazać należy, że – jak wyraźnie wskazują przytoczone na wstępie przepisy stanowiące podstawę prawną wydawanych decyzji - istnieje domniemanie kompetencji rektora do wydawania decyzji w sprawach dotyczących uczelni. Wyłączenie tej kompetencji obejmuje sprawy zastrzeżone przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni. Należy wskazać, że zgodnie z § 56 Regulaminu skreślając studenta z listy studentów z upoważnienia Rektora może działać Dziekan. Należy zatem stwierdzić, że organem uprawnionym do wydawania decyzji w przedmiocie skreślenia z listy studentów jest rektor, zgodnie z ustanowionym przez ustawodawcę domniemaniem kompetencji. Regulamin studiów, jako wewnętrzne źródło prawa nie może tej kompetencji Rektorowi odebrać. Co więcej, w niniejszej sprawie Regulamin ten wyraźnie wskazuje, że Rektora zastępować Dziekan jedynie może. Nie do zaakceptowania byłby zatem pogląd, że Rektor wydając decyzję o skreśleniu studenta z listy studentów, działa z naruszeniem właściwości. Umocowanie Dziekana do działania z upoważnienia Rektora takiej kompetencji Rektora nie wyłącza. Co więcej, nawet gdyby decyzję wydałby Dziekan, to i tak działałby on z upoważnienia Rektora, a nie w ramach kompetencji własnej. W opisanych okolicznościach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), orzeczono o oddaleniu skargi.