I SA/Gl 231/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Asesor WSA Katarzyna Stuła – Marcela (spr.), Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz – Ziętek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2022 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 grudnia 2021 r. nr SKO.FE/41.4/142/2021/17529 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. UZASADNIENIE 1. W. S. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: organ nadzoru lub Kolegium) z 17 grudnia 2021 r. nr SKO.FE/41.4/142/2021/17529 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. 2. Stan sprawy. 2.1. Pismem z dnia 19 sierpnia 2021 r. skarżący wniósł do Prezydenta Miasta G. (dalej: organ egzekucyjny) zarzuty do tytułu wykonawczego nr SW.322.2019 z dnia 22 stycznia 2019 r. Zobowiązany zarzucił tytułowi wykonawczemu rażące naruszenie prawa i wniósł o jego uchylenie. Prezydent Miasta G. postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2021 r. oddalił zarzut zgłoszony przez zobowiązanego. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że po zbadaniu dopuszczalności egzekucji administracyjnej i weryfikacji poprawności formalnej tytułu wykonawczego, przystąpiono do egzekucji administracyjnej. Kolegium postanowieniem z dnia 19 października 2021 r. po rozpoznaniu zażalenia, uchyliło zaskarżone postanowienie z dnia 31 sierpnia 2021 r. Organ nadzoru wskazał, że w oparciu o materiał dowodowy przekazany wraz zażaleniem nie sposób było ustalić, kiedy doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w związku z czym powstała wątpliwość czy w sprawie zastosowanie mają przepisy obowiązujące do dnia 30 lipca 2020 r., czy tez obowiązujące po tej dacie. Prezydent Miasta G. kolejnym postanowieniem z dnia 28 października 2021 r. oddalił zarzut zobowiązanego. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że do nadania tytułowi wykonawczemu w oparciu, o który prowadzona jest egzekucja administracyjna doszło przed 30 lipca 2020 r. W tym stanie rzeczy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy w brzmieniu dotychczasowych - sprzed wejścia w życie noweli do ustawy egzekucyjnej. Prezydent Miasta G. ocenił zasadność zarzutu pod kątem podstawy jego wniesienia określonej w art. 33 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie - t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm. - u.p.e.a.) tj. niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Organ egzekucyjny stwierdził, że tytuł odpowiada wzorowi przewidzianemu w przepisach oraz zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 27 u.p.e.a. 2.2. Skarżący wniósł w piśmie z dnia 19 listopada 2021 r. zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta G. z dnia 28 października 2021 r., w którym zarzucił wydanie postanowienia z rażącym naruszeniem prawa. 2.3. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, Kolegium utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że Prezydent Miasta K. wystawił przeciw skarżącemu tytuł wykonawczy opiewający na należności pieniężne stanowiące nieuiszczony w terminie podatek od nieruchomości. W tytule wykonawczym, wskazano, że dochodzony obowiązek wynika z orzeczenia, a to decyzji nr [...] z dnia 18 stycznia 2018 r. Klauzulę o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji nadano w dniu 23 stycznia 2019 r. Dalej podano, że w myśl art. 13 § 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie noweli do ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 29 wspomnianej noweli z 11 września 2019 r. zmienione przepisy weszły w życie po upływie 9 miesięcy od jej publikacji w Dzienniku Ustaw, to jest z dniem 30 lipca 2020 r. Do postępowań egzekucyjnych wszczętych po tej ostatniej dacie, zastosowanie znajduje nowa regulacja. Dla pełnego wyjaśnienia kwestii jakie brzmienie przepisów u.p.e.a. ma zastosowanie w danej sprawie (dotychczasowe czy nowe) istotne jest ustalenie znaczenia momentu wszczęcia egzekucji. W tym celu posłużyć się można natomiast treścią art. 26 § 5 u.p.e.a., w którym wskazano że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Kolegium podkreśliło w tym miejscu, że pojęcie postępowania egzekucyjnego oraz egzekucji administracyjnej nie są tożsame. Art. 26 § 1 oraz 26 § 3a u.p.e.a., w wersji obowiązującej od dnia 20 lutego 2021 r., a wprowadzonej ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, ostatecznie usankcjonował akcentowane w orzecznictwie i nauce rozdzielenie pojęć "postępowania egzekucyjnego" oraz "egzekucji administracyjnej". Po myśli art. 26 § 3a pkt 2 u.p.e.a. za moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego uważa się, nadanie tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Regulacja ta stanowi wyniesienie do rangi przepisu prawa, poglądów prezentowanych w literaturze i orzecznictwie, co do okoliczności uważanych za wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie wobec wszczęcia postępowania egzekucyjnego przed 30 lipca 2020 r. znajdują zastosowanie przepisy obowiązujące do tej daty. Wynika to z art. 13 ust. 1 ustawy dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070), który stanowi że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj. u.p.e.a.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Następnie organ powołał treść art. 33 u.p.e.a. i podał, że Prezydent Miasta G. badał zgłoszony zarzut przez pryzmat podstawy zarzutu wymienionej w art. 33 § 1 pkt 10) u.p.e.a. to jest niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Kwalifikacja taka była uzasadniona treścią pisma zawierającego zgłoszone zarzuty, w którym zobowiązany ograniczył się do zakwestionowania tytułu wykonawczego z uwagi na rażące naruszenie prawa. Skarżący został prawidłowo pouczony o okolicznościach mogących stanowić podstawę zgłoszenia zarzutów. Zobowiązany nie wskazał innych okoliczności mogących wpisywać się w podstawę zarzutów. Uzupełniająco Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. w ramach postępowania egzekucyjnego dochodzi do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy dochodzony obowiązek został skonkretyzowany w drodze decyzji właściwego organu. Dalej organ powołując się na treść art. 27 u.p.e.a. wskazał, że tytuł wykonawszy w oparciu, o który prowadzone jest postępowanie egzekucyjne spełnia kryteria z ww. przepisu. Równocześnie Kolegium zauważyło, że w niniejszej sprawie Prezydent Miasta G. łączy w sobie role zarówno wierzyciela (przedmiotem egzekucji jest należność wobec Prezydenta Miasta G.) oraz organu egzekucyjnego. Jeżeli zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, zbędnym jest wydawanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, co do zgłoszonych zarzutów. Zaskarżone postanowienie należy wobec powyższego traktować jako rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, o którym mowa w art. 34 § 4 u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 4. Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie w sprawie uznania zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione. W tych ramach wskazać przyjdzie, że instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym służy ochronie zobowiązanego, a ta wyraża się w tym, że właściwy organ bada, czy egzekucja zasadnie jest prowadzona, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2019 r. II FSK 22/17, LEX nr 2624698). Art. 33 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r., albowiem organ zasadnie wywiódł, że w niniejszej sprawie znajdą zastosowanie przepisy obowiązujące do tej daty) stanowił, iż podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Żadne inne powody nie mogą być podstawą do wniesienia zarzutów. Z unormowania tego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok NSA z 2 lutego 2012 r., II FSK 1469/10). Natomiast kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. w ówczesnym brzmieniu, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa wart. 33 pkt 1-5 i 7 stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 5 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. W niniejszym postępowaniu organ odwoławczy słusznie zauważył, że zaszła tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, zatem brak było obowiązku uzyskania przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, gdyż postanowienie organu egzekucyjnego stanowi jednocześnie stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów. Dalej wskazać należy, że Prezydent Miasta G. badał zgłoszony zarzut przez pryzmat podstawy zarzutu wymienionej w art. 33 § 1 pkt 10) u.p.e.a. to jest niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Kwalifikacja taka była uzasadniona treścią pisma zawierającego zgłoszone zarzuty, w którym zobowiązany ograniczył się do zakwestionowania tytułu wykonawczego z uwagi na rażące naruszenie prawa. Skarżący został prawidłowo pouczony okolicznościach mogących stanowić podstawę zgłoszenia zarzutów. Nie wskazał jednak innych okoliczności mogących wpisywać się w podstawę zarzutów. Stwierdzić należy, że nie doszło do naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27. Elementy tytułu wykonawczego wymienione są w art. 27 § 1 pkt 1-14 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, tytuł wykonawczy zawiera: 1) oznaczenie wierzyciela; 1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2206); 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także NIP lub numeru PESEL, jeżeli zobowiązany taki numer posiada; 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek; 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń; 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej; 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; 7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela; 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu; 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych; 12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku; 13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a; 14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g. Tytuł wykonawczy z dnia 15 listopada 2019 r. nr SW.2774.2019 zawiera wszystkie wskazane w zacytowanym przepisie elementy tj.: w rubryce A dane zobowiązanego, w rubryce E dane dotyczące należności pieniężnych, w rubryce F oznaczenie i wniosek wierzyciela, w rubryce I oznaczenie i klauzulę organu egzekucyjnego. Zdaniem Sądu, mając na uwadze art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, ze zm. - p.p.s.a.), nie doszło również do naruszenia innych przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania zaskarżonego aktu. 5. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.