I OZ 467/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 13 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1267/21 o odrzuceniu skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 marca 2021 r. nr KOC/1330/Sr/21 w przedmiocie ustalenia specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Pismem nadanym w placówce pocztowej 14 maja 2021 r. S. Z. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 22 marca 2021 r. Wraz ze skargą złożony został wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, w którym wskazała na zły stan zdrowia, tj. katar i stan gorączkowy, mogące świadczyć o zarażeniu koronawirusem, przez co żaden z jej znajomych nie zgodził się odebrać od niej pisma. Postanowieniem z 13 października 2021 r., I SA/Wa 1267/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu stwierdzając, że okoliczności powołane przez skarżącą nie stanowią podstawy do przywrócenia terminu, a skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających jej stan zdrowia w omawianym czasie i związaną z tym realną niemożność dotrzymania terminu w niniejszej sprawie. Postanowieniem z 7 czerwca 2022 r., I OZ 211/22, Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Postanowieniem z 21 czerwca 2022 r., I SA/Wa 1367/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej 12 kwietnia 2021 r. Termin na wniesienie skargi upływał z dniem 12 maja 2021 r. Skarga została nadana w placówce pocztowej 14 maja 2021 r., a zatem z uchybieniem terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów udzielonej skarżącej pomocy z urzędu, w tym za postępowanie zażaleniowe wskazując, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości ani w części. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3 i art. 83 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona nie uchybiła ustawowemu terminowi, gdyż skarżąca w trakcie trwania na terytorium RP stanu epidemii złożyła skargę z nieznacznym uchybieniem terminu, niezwłocznie po ustąpieniu objawów chorobowych, które dawały u niej uzasadnione podejrzenie wystąpienia u niej choroby Covid-19, co skutkowało odrzuceniem skargi mimo, że przy takim stanie faktycznym uznać należy, że skarżąca złożyła skargę w terminie. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, co oznacza, że musi uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 284). Odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy bowiem przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. wyrok NSA z 20 września 2018 r., II OSK 2369/16). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że z uwagi na obowiązujący stan na terytorium RP obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (rozporządzenie Ministra Zdrowia z 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego – Dz.U. z 2020 r. poz. 433), natomiast od 20 marca 2020 r. obowiązywał stan epidemii (rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii – Dz. U. z 2020 r. poz. 490) nie sposób uznać, że skarżąca w okolicznościach niniejszej sprawy zawiniła uchybieniu terminu do złożenia skargi. Skarżąca uprawdopodobniła swój brak winy oraz szczegółowo opisała przyczyny jakie spowodowały że nie mogła złożyć skargi w terminie. Natomiast Sąd nie wyjaśnił w sposób wystarczający stanu faktycznego niniejszej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Skarga wniesiona po upływie tego terminu podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest fakt uchybienia przez skarżącą terminowi do wniesienia skargi. Będącą przedmiotem zaskarżenia decyzję doręczono skarżącej 12 kwietnia 2021 r., a zatem termin do wniesienia na nią skargi upływał 12 maja 2021 r. Skarga została natomiast nadana 14 maja 2021 r. Skarżąca chcąc uniknąć negatywnych skutków wniesienia skargi po terminie skorzystała z instytucji przywrócenia terminu do jej wniesienia, jednakże postanowieniem Sądu z 13 października 2021 r. wniosek ten został rozpoznany odmownie. Postanowienie to zostało zaskarżone przez skarżącą do NSA, który postanowieniem z 7 czerwca 2022 r., I OZ 211/22, oddalił wniesione zażalenie, uznając wydane rozstrzygnięcie za prawidłowe. Postanowienie to prawomocnie przesądziło zatem, że w okolicznościach niniejszej sprawy termin do złożenia skargi nie może zostać przywrócony. W tym stanie prawnym Sąd I instancji dokonał oceny dopuszczalności wniesionej skargi i na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skargę odrzucił. Skoro zatem w sprawie prawomocnie odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia skargi, to zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu wynikającym z art. 53 § 1 p.p.s.a. Z tych też względów Sąd zobligowany był do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że wydane przez Sąd I instancji rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Podkreślić przy tym należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany swoim postanowieniem z 7 czerwca 2022 r., w którym prawomocnie rozstrzygnął kwestię przywrócenia terminu do wniesienia skargi i wobec obowiązywania tego postanowienia brak jest podstaw do przyjęcia, że odrzucenie skargi narusza prawo. Podniesione natomiast w zażaleniu argumenty stanowią de facto uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Pozostają zatem bez wpływu na ocenę zasadności zastosowania art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wyjaśnić bowiem należy, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie o odrzuceniu skargi, w której Naczelny Sąd Administracyjny bada jedynie, czy przepisy, na podstawie których oparto to rozstrzygnięcie zostały prawidłowo zastosowane w stanie faktycznym sprawy. Kwestia przywrócenia terminu do złożenia skargi została już prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 czerwca 2022 r., I OZ 211/22. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej przez pełnomocnika ustanowionego dla skarżącej w ramach prawa pomocy. Wynagrodzenie bowiem dla pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa w oparciu o art. 250 p.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.