IV Nkd 53/25

<p>Sygn. akt IV Nkd 53/25</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->o zastosowaniu wobec nieletniego środka tymczasowego</strong> </p> <p>Dnia 27 czerwca 2025r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Wieliczce Wydział IV Rodzinnym i Nieletnich</p> <p>w składzie sędzia Paweł Styrna</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025r.</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy nieletniego</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">S. G.</span> s. <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">D.</span> </strong> </p> <p> <span class="anon-block">ur. (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>zam. <span class="anon-block">ul. (...) (...)-(...) W.</span> </p> <p>1.  na podstawie art. 44 pkt 5 u o w. i r. n. zastosować wobec nieletniego środek tymczasowy w postaci <strong> <!-- -->umieszczenia w młodzieżowym ośrodku wychowawczym</strong>, na okres nie dłuższy niż 3 (trzy) miesiące;</p> <p>3  na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 u.o w.i r n. wyznaczyć nieletniemu obrońcę w osobie adw. <span class="anon-block">J. M.</span> wykonującej zawód w Kancelarii Adwokackiej <span class="anon-block">ul. (...) (...)-(...) K.</span>;</p> <p> <em> <!-- -->sędzia Paweł Styrna</em> </p> <p>Sygnatura akt IV NKd 53/25</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="underline"> <!-- -->postanowienia z dnia 27 czerwca 2025r.</span> </p> <p>Postanowieniem z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt IV Nkd 53/25, Sąd Rejonowy w Wieliczce, IV Wydział Rodzinny i Nieletnich, wszczął postępowanie w sprawie nieletniego <span class="anon-block">S. G.</span>, syna <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">D.</span>, <span class="anon-block">ur. (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span>, zamieszkałego w <span class="anon-block">W.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, celem ustalenia, czy nieletni dopuścił się czynu karalnego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19710120114" title="Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń - Dz. U. z 1971 r. Nr 12, poz. 114 (art. 124)">art. 124 kodeksu wykroczeń</a>. Z materiałów zgromadzonych w aktach wynika bowiem, że w dniu 7 stycznia 2025 r. w <span class="anon-block">W.</span>, na terenie <span class="anon-block"> (...)</span>, działając umyślnie i wspólnie z innym nieletnim, dokonał uszkodzenia mienia stanowiącego własność Miasta i Gminy <span class="anon-block">W.</span> poprzez podpalenie stołu znajdującego się na terenie wskazanego obiektu. Czyn ten, choć formalnie zakwalifikowany jako wykroczenie, stanowi także przejaw narastającej demoralizacji nieletniego, który już wcześniej przejawiał zachowania agresywne i destrukcyjne wobec otoczenia.</p> <p>Wobec niego orzeczono już wcześniej środki wychowawcze w postaci nadzoru kuratora sądowego oraz skierowania do ośrodka kuratorskiego<strong> <!-- -->.</strong> Środki te zostały zastosowane na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Wieliczce z dnia 8 maja 2024 r. w związku z ustaleniem, że nieletni przejawia cechy demoralizacji polegające na lekceważeniu obowiązków szkolnych, notorycznym przychodzeniu nieprzygotowanym na lekcje, negowaniu sensu nauki, przeszkadzaniu w prowadzeniu zajęć i okazywaniu braku szacunku wobec nauczycieli.</p> <p>Jak wynika ze sprawozdań kuratora oraz dokumentacji ośrodka kuratorskiego, zastosowane wówczas środki nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Kurator w marcu 2025 r. złożył wniosek o zmianę środka, wskazując, że w czasie sprawowania nadzoru nieletni nadal dopuszczał się zachowań świadczących o postępującej demoralizacji. Kierownik ośrodka kuratorskiego, po siedmiu miesiącach współpracy, wnioskował o uchylenie środka, argumentując, że <span class="anon-block">S.</span> regularnie uniemożliwiał prowadzenie zajęć, dokuczał rówieśnikom, był wulgarny i wymagał stałej, bezpośredniej kontroli, której ośrodek nie był w stanie zapewnić. Fakt ten dowodzi, że mniej dolegliwe środki wychowawcze, oparte na pracy w środowisku otwartym, okazały się nieskuteczne i nie zatrzymały procesu jego demoralizacji.</p> <p>Z opinii II Opiniodawczego <span class="anon-block"> Zespołu (...)</span> z dnia 20 czerwca 2025 r., jednoznacznie wynika, że nieletni <span class="anon-block">S. G.</span> od dłuższego czasu przejawia zachowania świadczące o poważnym stopniu demoralizacji. Nie miały one charakteru incydentalnego, lecz stanowiły powtarzający się schemat, utrwalony w jego funkcjonowaniu. Opinia <span class="anon-block"> (...)</span> wskazuje, że nieletni nie ma zinternalizowanych norm społecznych, działa impulsywnie, pod wpływem chwili, często ulegając presji rówieśników i podejmując zachowania ryzykowne w celu zaimponowania otoczeniu. Nie posiada głębszej refleksji nad własnym postępowaniem ani poczucia winy za wyrządzone szkody. Jest mało krytyczny wobec siebie, bagatelizuje wagę własnych czynów, a podejmowane z nim rozmowy wychowawcze nie przynoszą trwałych efektów. W szkole, mimo propozycji zajęć wyrównawczych, uczestniczył w nich sporadycznie, notorycznie przeszkadzał w prowadzeniu lekcji, zastraszał młodszych uczniów i łamał obowiązujące zasady.</p> <p>Analiza środowiska rodzinnego wskazuje na bezradność rodziców wobec problemów wychowawczych syna. Matka, mimo deklarowanej troski, nie potrafiła konsekwentnie egzekwować zasad, a ojciec, z uwagi na charakter pracy, praktycznie nie uczestniczył w procesie wychowania. <span class="anon-block"> (...)</span> podkreślił, że rodzina utraciła realny wpływ na zachowanie nieletniego, a dotychczasowe oddziaływania wychowawcze były chaotyczne i nieskuteczne. Nieletni nie ponosił w domu konsekwencji za swoje patologiczne postawy, co wzmocniło w nim poczucie bezkarności i przyczyniło się do dalszej eskalacji demoralizacji.</p> <p>W świetle powyższego sąd uznał, że pozostawienie nieletniego w dotychczasowym środowisku rodzinnym i szkolnym nie tylko nie doprowadzi do poprawy jego zachowania, ale będzie skutkować dalszym pogłębianiem się jego demoralizacji oraz zagrożeniem dla bezpieczeństwa innych uczniów i nauczycieli. Nieletni wymaga natychmiastowych, intensywnych i specjalistycznych oddziaływań resocjalizacyjnych, które możliwe są do zrealizowania jedynie w warunkach placówki zapewniającej całodobowy nadzór pedagogiczny oraz program terapeutyczny i wychowawczy dostosowany do jego potrzeb.</p> <p>Podstawę prawną zastosowanego środka stanowi art. 44 pkt 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, który przewiduje możliwość tymczasowego umieszczenia nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym. Środki tymczasowe służą zabezpieczeniu prawidłowego toku postępowania, przeciwdziałaniu dalszej demoralizacji oraz umożliwieniu szybkiego rozpoczęcia oddziaływań wychowawczych, resocjalizacyjnych i terapeutycznych. Są to środki stosowane na krótki okres, maksymalnie trzech miesięcy, i wybierane w zależności od stopnia demoralizacji oraz skuteczności dotychczasowych oddziaływań. Sąd wyczerpał możliwość stosowania wobec nieletniego <span class="anon-block">S. G.</span> środków mniej ingerujących w środowisko wychowawcze nieletniego, dla tego sięgnął po środek bardziej izolacyjny, uznając go za konieczny i proporcjonalny do sytuacji.</p> <p>Tymczasowe umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym jest środkiem adekwatnym, ponieważ umożliwi odizolowanie nieletniego od destrukcyjnych wpływów środowiska rówieśniczego, zabezpieczy jego otoczenie przed kolejnymi aktami agresji i przemocy oraz pozwoli na wdrożenie indywidualnego planu oddziaływań resocjalizacyjnych. Środek ten chroni również interes samego nieletniego, dając mu szansę na rozpoczęcie procesu wychowawczego i terapeutycznego w warunkach zapewniających stałą kontrolę, której brakowało dotychczas w środowisku rodzinnym i szkolnym.</p> <p>Uwzględniając wysoki stopień demoralizacji nieletniego, brak skuteczności dotychczasowych łagodniejszych środków wychowawczych, a także konieczność ochrony dobra społecznego oraz zabezpieczenia dalszego toku postępowania, sąd uznał, że tymczasowe umieszczenie <span class="anon-block">S. G.</span> w młodzieżowym ośrodku wychowawczym na okres trzech miesięcy jest środkiem koniecznym, celowym i proporcjonalnym do ujawnionych okoliczności.</p> <p>Wyjaśnić też należy, że Sąd, podejmując decyzję o zastosowaniu środka tymczasowego w postaci umieszczenia nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, miał na względzie nadrzędną zasadę postępowania z nieletnimi, jaką jest działanie w ich najlepiej pojętym interesie, przy jednoczesnym uwzględnieniu konieczności ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zgodnie z art. 3 Konwencji o prawach dziecka, ratyfikowanej przez Polskę i mającej zastosowanie w porządku krajowym, <em> <!-- -->„we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, bez względu na to, czy podejmowanych przez instytucje publiczne czy prywatne, pierwszorzędne znaczenie powinno mieć najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka”</em>. W realiach niniejszej sprawy pozostawienie <span class="anon-block">S.</span> w dotychczasowym środowisku rodzinnym i szkolnym prowadziłoby nie tylko do dalszego pogłębiania się jego niedostosowania społecznego, lecz także stwarzałoby realne zagrożenie dla innych osób, zarówno uczniów, jak i nauczycieli. Europejski Trybunał Praw Człowieka w orzeczeniu <span class="anon-block">B.</span> przeciwko Rosji (skarga nr <span class="anon-block"> (...)</span>) wskazał, że środki resocjalizacyjne wobec nieletnich, choć ingerują w ich wolność osobistą, mogą być zgodne z art. 5 ust. 1 lit. d Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, jeśli ich celem jest wychowanie nieletniego oraz zapobieżenie popełnianiu przez niego dalszych czynów karalnych. Trybunał podkreślił, że izolacja dziecka w placówce wychowawczej musi mieć charakter ochronny i resocjalizacyjny, a nie represyjny. W niniejszej sprawie środek tymczasowy w postaci umieszczenia w MOW spełnia właśnie funkcję wychowawczą i zabezpieczającą, nie jest karą, lecz narzędziem mającym ochronić <span class="anon-block">S.</span> przed dalszym popadaniem w konflikt z prawem, a jego otoczenie przed kolejnymi aktami przemocy i demoralizacji. Również Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach dotyczących środków ingerujących w życie dzieci i młodzieży wskazuje, że takie działania mogą być uzasadnione, jeśli są zgodne z zasadą proporcjonalności i służą nadrzędnemu interesowi dziecka (por. <span class="anon-block"> (...)</span>, sprawa C‑540/03).</p> <p>W niniejszej sprawie Sąd dochował zasady proporcjonalności przed sięgnięciem po środek bardziej dolegliwy wyczerpano wszystkie mniej restrykcyjne formy oddziaływania: nadzór kuratora sądowego oraz skierowanie do ośrodka kuratorskiego. Środki te nie przyniosły oczekiwanego efektu, co zostało jednoznacznie wykazane zarówno w sprawozdaniach kuratora, jak i w opinii <span class="anon-block"> (...)</span>. W okolicznościach niniejszej sprawy brak reakcji sądu na postępującą demoralizację dziecka, mimo ewidentnych dowodów na nieskuteczność dotychczasowych działań, mógłby prowadzić do jeszcze głębszego konfliktu z prawem i pogorszenia jego sytuacji życiowej.</p> <p>Podsumowując, środek zastosowany przez Sąd jest zgodny z prawem, proporcjonalny, uzasadniony najlepszym interesem dziecka i konieczny dla ochrony porządku publicznego. Umieszczenie <span class="anon-block">S. G.</span> w młodzieżowym ośrodku wychowawczym ma charakter wyłącznie ochronny i resocjalizacyjny, pozwala na przeprowadzenie pogłębionej diagnozy jego potrzeb, wdrożenie odpowiednich oddziaływań wychowawczych i terapeutycznych, a tym samym daje realną szansę na zahamowanie procesu jego demoralizacji i umożliwia dalszą edukację w warunkach dostosowanych do jego możliwości i deficytów.</p> <p>Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia z dnia 27 czerwca 2025r.</p> <p> <em> <!-- -->sędzia Paweł Styrna</em> </p> </div>