II OW 193/13

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski, sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.), , Protokolant : starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J.R., A. M. oraz M. B. z dnia 16 stycznia 2014 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Małopolskim Komisarzem Wyborczym a Wojewodą Małopolskim przez wskazanie organu właściwego do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie wygaśnięcia mandatu radnych: J. R., A. M. oraz M. B. postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Pismem z dnia 10 grudnia 2013 r. (data stempla pocztowego) J. R., A. M. i M. B. zwrócili się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Komisarzem Wyborczym a Wojewodą Małopolskim w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnych. We wniosku wskazano, że pismem z dnia 9 września 2013 r. Wojewoda Małopolski, kierując się treścią art. 98a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, wezwał Radę Miejską w K. do podjęcia uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnych Rady Miejskiej w K.: J. R., A.M. i M. B., w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania. Jednocześnie Wojewoda stanął na stanowisku, że bezskuteczność wezwania do podjęcia uchwały skutkować będzie wydaniem przez organ nadzoru zarządzenia zastępczego, stwierdzającego wygaśnięcie mandatu ww. radnych. Prezentując swoje stanowisko, Wojewoda stwierdził, że w obecnej kadencji samorządowych organów (2010-2014) stwierdzaniem wygaśnięcia mandatu radnego zajmuje się właściwa rada. Konsekwencją jej bierności jest rozstrzygnięcie nadzorcze. Co prawda, jak podniesiono, stanowisko takie może znajdować oparcie w poglądach Państwowej Komisji Wyborczej, która wywodzi ów pogląd z redakcji art. 16 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 113 ze zm.). Niemniej jednak, zdaniem wnioskodawców, wykładnia taka jest wadliwa. Wskazano zatem, że wątpliwości budzi zgodność z Konstytucją art. 16 ust. 2a ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę Kodeks wyborczy. Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy art. 16 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, które to regulacje w zasadzie pokrywają się z aktualnym brzmieniem art. 16 ust. 2a ww. ustawy. Nadto, co istotne, ten ostatni przepis wszedł w życie w dniu 27 grudnia 2012 r., a zatem w czasie kiedy Wojewoda Małopolski od kilku miesięcy prowadził postępowanie w przedmiocie wygaśnięcia mandatów radnych. Sygnalizowane powyżej zagadnienie, w ocenie wnioskodawców, ma niewątpliwie charakter prejudycjalny, którego rozstrzygnięcie przez Trybunał Konstytucyjny winno poprzedzać orzeczenie o kompetencjach organów do rozstrzygania w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego. Wobec powyższego wniesiono o wskazanie Komisarza Wyborczego jako organu właściwego do podjęcia ewentualnego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnych. W odpowiedzi na powyższy wniosek Wojewoda Małopolski, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o odrzucenie tego wniosku i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że wskutek wystąpienia radnych Rady Miejskiej w K. z dnia [...] lipca 2012 r. zostało wszczęte postępowanie nadzorcze mające na celu ustalenie, czy ww. radni (J. R., A. M. i M. B.) naruszyli dyspozycję zawartą w normach art. 24f ust. 1 i 1a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Wojewoda wywodzi swoje uprawnienie do działania z art. 190 ustawy z dnia 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 ze zm.). Przytacza również brzmienie art. 98a ustawy o samorządzie gminnym. Podkreśla, iż przepisy ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin (...) zostały uchylone z dniem 1 sierpnia 2011 r. Należy jednak zauważyć, że przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Kodeks wyborczy oraz ustawy z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 217, poz. 112 ze zm.), stanowią, iż do kadencji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, w czasie której weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy, która w niektórych sytuacjach wprowadza zmiany w zakresie określenia właściwego organu, który stwierdza wygaśnięcie mandatu radnego w przypadku bezczynności rady gminy, mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, czyli przepisy m.in. ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw. Z powyżej przytoczonych norm jednoznacznie wynika, że to Wojewoda jest organem, który jest kompetentny do podejmowania działań zmierzających do wygaszania mandatów radnych w przypadku bezczynności rady gminy, o ile radni naruszą określone w przepisach prawnych zakazy łączenia mandatu z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Powyższe przepisy nie przyznają Komisarzowi Wyborczemu takich kompetencji. Uznając swoją kompetencję w tym zakresie Wojewoda wezwał Radę Miejską w K. do podjęcia stosownych uchwał i wobec bezczynności Rady, po uprzednim poinformowaniu Ministra Administracji i Cyfryzacji o zaistniałej sytuacji, wydał trzy zarządzenia zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatów radnych. Uzasadniając wniosek o odrzucenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Wojewoda wskazał, że w niniejszej sprawie w ogóle nie zachodzi spór kompetencyjny, gdyż przepisy prawne jednoznacznie określają, że to wojewoda a nie komisarz wyborczy jest właściwy do podejmowania działań nadzorczych w sprawach wygaśnięcia mandatu radnego. Ponadto, w ocenie Wojewody, rozstrzyganie ewentualnych sporów kompetencyjnych pomiędzy wojewodą a komisarzem wyborczym nie należy do kognicji sądów administracyjnych. W piśmie z dnia 3 marca 2014 r. Komisarz Wyborczy w Krakowie przedstawił swoje stanowisko w sprawie wskazując, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, by istniał spór kompetencyjny w przedmiocie wygaszenia mandatów radnych Rady Miejskiej w K. Stwierdził zatem, że obecnie trwającej kadencji we wszystkich przypadkach, kiedy zachodzi potrzeba wygaszenia mandatu radnego, organem właściwym jest rada, której członkiem jest zainteresowany radny. W sytuacji, gdy rada obowiązku tego nie wypełnia, mandat wygasza wojewoda jako organ nadzorczy. Komisarz wyborczy w żadnym przypadku nie ma kompetencji do wygaszania mandatu radnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Spór kompetencyjny powstaje w związku z odmienną oceną zakresu kompetencji organów. Spór taki można określić jako obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie z wnioskiem o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego wystąpili J. R., A. M. i M. B., co jest dopuszczalne w trybie art. 22 § 3 pkt 1 k.p.a. Wnioskodawcy, będący radnymi Rady Miejskiej w K., domagają się rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego pomiędzy Komisarzem Wyborczym a Wojewodą Małopolskim w sprawie wygaśnięcia mandatu radnych. Wywodzą, że to Komisarz Wyborczy jest organem właściwym do podjęcia ewentualnego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnych w przypadku braku podjęcia stosownej uchwały przez Radę Miejską w K. Wnioskodawcy powzięli wątpliwość co do właściwości wskazanych organów po zapoznaniu się z pismem z dnia [...] września 2013 r., jakie Wojewoda Małopolski skierował do Rady Miejskiej w K. wzywając ten organ do podjęcia uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu wskazanych radnych. W piśmie tym wskazano, że bezskuteczność wezwania skutkować będzie wydaniem przez organ nadzoru zarządzeń zastępczych w tym przedmiocie. Jak wynika z akt sprawy, z uwagi na niepodjęcie przez Radę Miejską w K. stosownych uchwał, Wojewoda Małopolski – stosownie do pouczenia - zarządzeniami zastępczymi z dnia [...] stycznia 2014 r. stwierdził wygaśnięcie mandatu radnych J. R., A. M. oraz M. B. Powyższe niezbicie dowodzi, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z jakimkolwiek sporem kompetencyjnym uzasadniającym ingerencję Naczelnego Sądu Administracyjnego, albowiem organy administracji wskazane przez wnioskodawcę nie pozostają ze sobą w sporze co do swej kompetencji. Skoro jak wynika z przedstawionych rozważań Wojewoda Małopolski uznał się właściwym do rozpatrzenia sprawy, to brak jest podstaw do kwestionowania tego stanowiska w ramach niniejszego postępowania tym bardziej, że nie można mówić w tej sprawie o istnieniu sporu kompetencyjnego. Kwestionowanie zaś uprawnienia do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie przez Wojewodę nie uzasadnia formułowania tezy o zaistnieniu sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą Małopolskim a Komisarzem Wyborczym w Krakowie. Brak zaistnienia takiego sporu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na zajęcie stanowiska w sprawie, a w konsekwencji złożony wniosek o rozstrzygnięcie sporu, który nie istnieje, podlega oddaleniu. Na marginesie jedynie zauważyć należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, iż w kadencji organów samorządu terytorialnego rozpoczętej w 2010 r. do wygaśnięcia mandatów radnych oraz wójtów, burmistrzów, prezydentów mają zastosowanie przepisy Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (patrz wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 1305/12 oraz wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 111/13). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 i art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), postanowił jak w sentencji.