I SA/Ke 185/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości za odpady komunalne za lata 2018 r. i 2019 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium) decyzją z [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy (dalej: Burmistrz) z [...] nr [...] odmawiającą H.K. umorzenia zaległości za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2018 - 2019. H.K. zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o umorzenie zaległości za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Burmistrz ww. decyzją odmówił umorzenia zaległości. Po wniesieniu odwołania, Kolegium, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, powołało przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Wyjaśniło, że H.K. zwrócił się o umorzenie opłaty za odpady, wskazując, że nie jest mieszkańcem gminy i nie posiada na terenie gminy żadnego pola. Postanowieniem z 16 grudnia 2019 r. organ wezwał stronę do sprecyzowania powyższego żądania poprzez podanie kwoty, jakiej dotyczy wniosek, terminu od kiedy wnioskuje o umorzenie oraz przedstawienie aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej. Wnioskodawca nie sprecyzował swego żądania ani nie przedstawił żadnych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej czy finansowej. Przedstawił jedynie zaświadczenie lekarskie z 7 lutego 2020 r. z Ośrodka Zdrowia, że pozostaje w stałym leczeniu. Organ załączył do akt postępowania m.in. kopię prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 9 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Ke 677/16 oddalającego skargę H.K. na decyzję Kolegium z [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz kopię prawomocnego wyroku WSA w Kielcach z 29 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 349/18 oddalającego skargę H.K. na decyzję Kolegium z [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności płatniczych za lata 2013-2017. Odrębną decyzją z [...] nr [...] Burmistrz umorzył w części jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wydania decyzji o umorzeniu zaległości za odpady komunalne za lata 2013-2017. Kolegium wyjaśniło, że wezwanie podatnika do złożenia dokumentów poświadczających jego sytuację rodzinną i majątkową było niezbędne dla wykazania po stronie odwołującego istnienia ważnego interesu lub interesu publicznego. W tym celu konieczne było udokumentowanie uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych wydatków oraz oświadczenia o sytuacji majątkowej zobowiązanego. Jednocześnie organ ustalił, że podatnik posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 1,355 ha oaz emeryturę w wysokości 825 zł. Skarżący, mimo wezwania organu, wykazał się całkowitą biernością i zaniechał przedstawienia żądanych dowodów. Na podstawie tak ograniczonego materiału dowodowego organ doszedł do przekonania, że w sytuacji podatnika nie istnieje ważny interes, o którym mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Interesu podatnika nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Przeświadczenie podatnika o niezasadności naliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami nie zostało poparte żadnymi dowodami. Wobec tego brak jest w sprawie uzasadnionych wątpliwości co do nieistnienia spornych zaległości podatkowych, zresztą określonych decyzją ostateczną. Organ oparł się na sytuacji majątkowej wnioskodawcy, ustalonej na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w ramach przeprowadzonego postępowania, tzn., że posiada gospodarstwo rolne. H.K. nie wyjaśnił zaś dokładnie całej swojej sytuacji finansowej. Wprawdzie to na organie administracji spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, lecz szczegółowe informacje dotyczące sytuacji materialnej i rodzinnej osoby ubiegającej się o umorzenie zaległości finansowej posiada jedynie wnioskodawca. To właśnie strona winna szczegółowo wyjaśnić tę sytuację i wykazać, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające umorzenie jej zadłużenia, w tym przypadku określone w art, 67a § 1 Ordynacji podatkowej. W interesie podatnika leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach. Podatnik powinien współprzyczyniać się do gromadzenia dowodów i nie może czuć się zwolniony od współdziałania z organem podatkowym. Wnioskodawca, pomimo wezwań organu, nie przedstawił dokumentów wskazujących na jego sytuację majątkową i finansową. Nie przedstawił również dokumentów potwierdzających wystąpienie u niego nadzwyczajnych losowych przypadków uzasadniających niemożliwość uregulowania zaległości. W związku z powyższym organ orzekł na podstawie zgromadzonego przez niego materiału dowodowego, który w takiej postaci dał mu podstawę do odmowy umorzenia zaległości. Na decyzję Kolegium H. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wynika z niej, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem decyzji. Zdaniem skarżącego, organy błędnie uważają, że jest mieszkańcem Gminy S.i że wytwarza na jej terenie odpady. Wskazał, że opłaty z tego tytułu ponosi na terenie Gminy P., której jest mieszkańcem. Wskazał również, że nie jest właścicielem działki i nie jest zdolny do pracy W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.– Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - "P.p.s.a." Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest ocena zgodności z obowiązującymi przepisami prawa decyzji Kolegium z [...] r. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza z [...] odmawiającą H. K. umorzenia zaległości za odpady komunalne za lata 2018 i 2019. Rozstrzygnięcie to zostało podjęte na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z jego treścią organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe i odsetki za zwłokę. Należy zauważyć, że w swoim piśmie – podaniu w rozumieniu art. 168 § 1 Ordynacji podatkowej, podatnik wniósł o umorzenie ,,opłat" za odpady. Nie wymienił przestrzeni czasu jakim objęte są wnioskowane o umorzenie opłaty, jak również ich wysokości. W ocenie Sądu, istotnym elementem stanu faktycznego sprawy jest prawidłowe określenie przedmiotu sprawy. W art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej, ustawodawca stanowi o obowiązku wnoszącego podanie (składającego wniosek) określenia treści żądania i na tym poprzestaje. W tej sytuacji skarżący wystarczająco sprecyzował organowi żądanie objęte jego wnioskiem. Uczynił to nawiązując do rodzaju zaległości, jakim są opłaty za odpady komunalne. Należy zauważyć, że - obiektywnie rzecz biorąc – organ był w stanie zindywidualizować przedmiot wniosku co do innych elementów, takich jak za jaki okres i w jakiej wysokości podatnik żąda umorzenia opłat. Organ dysponuje bowiem rozliczeniem zaległości jakie widnieją na koncie podatnika zarówno co do okresu jak i wysokości. W tej sprawie organ nie wykazał dlaczego nie mógłby tego uczynić, jakie zaistniały obiektywne przeszkody. Organ nie przedstawił żadnego argumentu, żadnej okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że znając podatnika i co do zasady przedmiot żądania, mimo tego obiektywnie nie jest w stanie samodzielnie ustalić precyzyjnie przedmiotu sprawy. Być może organowi byłoby łatwiej, gdyby podatnik sam określił wysokość i czasookres zaległości, występując z wnioskiem o umorzenie. Jednak kierując się rozwiązaniem przyjętym przez ustawodawcę w treści art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej, zagadnieniem drugoplanowym jest czy podatnik sfomułował treść żądania w sposób prostszy, z punktu widzenia oczekiwań organu, czy też uczynił to w sposób wymagający zastosowania dodatkowego uszczegółowienia preferowanego przez organ. Natomiast rozstrzygające znaczenie ma to czy da się odczytać treść żądania podatnika. W świetle powyższego, zdaniem Sądu, organ w swojej argumentacji dokonał nadinterpretacji art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej. Dopatrzył się bowiem w tej regulacji wymagań, których ustawodawca nie sformułował. Przepis ten, zgodnie z jego brzmieniem, wymaga od podatnika określenia treści żądania, bez precyzowania jakie konkretne informacje są konieczne, aby żądanie spełniało warunki formalne, a więc było wystarczająco zindywidualizowane, skonkretyzowane. W następstwie organ dowolnie zindywidualizował przedmiot żądania do umorzenia zaległości za lata 2018 i 2019. Takie działanie organów jest tym bardziej niezrozumiałe, że podatnik mimo wezwania organu pismem z 16 grudnia 2019 r. nie wskazał, że chodzi mu o umorzenie zaległości podatkowych za lata 2018 - 2019, w konkretnie określonych kwotach i nie uczynił to też w odwołaniu. Analiza treści zaskarżonej decyzji oraz czynności podejmowanych przez organ I instancji na podstawie art. 155 § 1 w związku z art. 217 Ordynacji podatkowej, pozwala Sądowi ustalić, co skłoniło Burmistrza, a następnie - podczas rozpatrywania odwołania - organ II instancji do przyjęcia, że przedmiotem wniosku skarżącego jest zaległość w opłatach za odpady komunalne za lata 2018 i 2019. W przekonaniu Sądu nie usprawiedliwia błędnego rozstrzygnięcia organów do ograniczenia zaległości w opłatach tylko do tych lat, z tego względu, że kwestia umorzenia istniejących zaległości za lata 2013 – 2017 była przedmiotem prawomocnego wyroku WSA w Kielcach z 29 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 349/18 oddalającego skargę H. K. na decyzję Kolegium z [...] nr [...] o odmowie umorzenia należności płatniczych za lata 2013-2017, jak i przedmiotem odrębnej decyzji z [...] nr [...] , którą Burmistrz umorzył w części jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wydania decyzji o umorzeniu zaległości za odpady komunalne za lata 2013-2017. Należy bowiem stwierdzić, że ostateczne i prawomocne wyżej wymienione decyzje istnieją w obrocie prawnym i mimo, że rozstrzygnęły wniosek strony o umorzenie zaległości w opłatach za odpady za lata 2013 – 2017, to nie tworzą powagi rzeczy osądzonej w odniesieniu do sprawy niniejszej. Z uwagi na tożsamość przedmiotową tych spraw, po stronie podatnika istnieje uprawnienie do wnoszenia kolejnych wniosków o umorzenie zaległości w sytuacji zmiany jego sytuacji materialnej i osobistej. Strona, nie ograniczyła swojego żądania do lat 2018 i 2019, jak i do konkretnej wysokości, to należało uznać, że domaga się umorzenia wszystkich istniejących zaległości w opłatach za odpady komunalne. Punktem odniesienia dla ustaleń czynionych przez organy podatkowe obydwu instancji był ten właśnie wniosek. Tym samym, nie było podstaw ani do zawężania przestrzeni dla rozstrzygania przez organy do lat 2018 i 2019, ani do wyodrębniania kwestii umorzenia zaległości za lata 2013 - 2017 i przyjmowania, że była ona już przedmiotem wcześniejszego osobnego jej badania. W konsekwencji, błędne było przyjęcie, że ponieważ wobec strony wydano rozstrzygnięcia obejmujące lata 2013 – 2017, to należało odmówić umorzenia zaległości za odpady komunalne za kolejne lata 2018 i 2019. Ponownie orzekając w sprawie organy powinny uwzględnić przedstawione wcześniej zapatrywanie Sądu na treść wniosku podatnika o umorzenie jego zaległości w opłatach za odpady komunalne i dopiero w tym kontekście formułować swoje oceny co do istnienia przesłanek umorzenia z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Z wszystkich przedstawionych względów, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a.