I C 59/24

Sądy powszechne2025-07-03

Sygnatura

I C 59/24

Data orzeczenia

2025-07-03

Rodzaj

REGULATION

Treść orzeczenia

Sygn. akt: I C 59/24 <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> wyroku z dnia 10 czerwca 2025 r. Pozwem z dnia 7 lutego 2024 r. (data nadania przesyłki pocztowej do Sądu) powód (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W., wniósł o zasądzenie od pozwanego A. B. kwoty 58.748,54 zł wraz z odsetkami umownymi naliczanymi od dnia 19 sierpnia 2023 r. do dnia zapłaty od należności głównej, która na dzień sporządzenia wyciągu z ksiąg bankowych wynosiła 55.622,90 zł, według zmiennej stopy procentowej odpowiadającej aktualnej wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie, wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, równej dwukrotności sumy stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych, która na dzień wystawienia niniejszego wyciągu wynosiła 24,50 % w stosunku rocznym, a nadto powód zażądał zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania sądowego w wysokości faktycznie uiszczonej przez powoda. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż udzielił pozwanemu pożyczki nr (...) z dnia 2 czerwca 2021 r. w kwocie 59.501,65 zł, na którą składały się: kwota 55.622,90 zł z tytułu niespłaconej należności głównej oraz kwota 3.878,75 zł z tytułu odsetek umownych, naliczonych łącznie za okres od dnia 2 czerwca 2023 r. do dnia 18 sierpnia 2023 r. według stopy 24,50 %. Powód wskazał, iż dalsze odsetki od dnia 19 sierpnia 2023 r. do dnia zapłaty naliczane są od należności głównej, która na dzień sporządzenia wyciągu z ksiąg bankowych wynosiła 55.622,90 zł. Wedle treści pozwu pozwany dokonał wpłat, tytułem spłaty występującego po jego stronie zadłużenia, w łącznej kwocie 7.439,59 zł, która została zaksięgowana na poczet spłaty części roszczenia odsetkowego. W związku z tym przedmiotowym pozwem powód dochodzi od pozwanego roszczenia w wysokości 58.748,54 zł, na które składa się: kwota 55.622,90 zł z tytułu niespłaconej należności głównej oraz kwota 3.125,64 zł z tytułu odsetek umownych, naliczonych łącznie za okres od dnia 3 czerwca 2023 r. do dnia 5 lutego 2024 r. Powód wskazał ponadto, że pozwany nie wywiązał się z warunków łączącej strony umowy, wobec czego powód wezwał pozwanego do zapłaty, zaś następnie wypowiedział umowę. (pozew, k. 3-8) Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej z dnia 20 lutego 2024 r. orzeczono w całości zgodnie z żądaniem pozwu i zasądzono od pozwanego na rzecz powoda dochodzoną pozwem kwotę wraz z odsetkami oraz kosztami postępowania.  (nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, k. 46) W ustawowym terminie pozwany A. B. wniósł sprzeciw od przedmiotowego nakazu zapłaty. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu sprzeciwu pozwany podniósł, że doszło do popełnienia na szkodę pozwanego przestępstwa oszustwa, w wyniku czego pozwany utracił kwotę 93.500 zł i wskazał, że żądanie powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Pozwany załączył do sprzeciwu m.in. kserokopię potwierdzenia złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oraz zawiadomienia o wszczęciu dochodzenia w sprawie o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a>  (sprzeciw od nakazu zapłaty, k. 54-54v) Żądanie przedstawione przez powoda w treści pozwu było przedmiotem elektronicznego postępowania upominawczego. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2023 r. postępowanie to zostało umorzone wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu i utraty mocy nakazu zapłaty z dnia 27 września 2023 r. (wyciąg akt z elektronicznego postępowania upominawczego, k. 38-41; pismo z dnia 11 października 2023 r., k. 37) W dalszym toku postępowania strony w całości podtrzymały swoje stanowiska w sprawie. (pismo przygotowawcze strony powodowej, k. 75-79; pismo strony pozwanej z dnia 23 października 2024 r., k. 151-152)  Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 2 czerwca 2021 r. wygenerowany został dokument zatytułowany „Umowa pożyczki nr (...) (zawarta elektronicznie)”. Jako strony przedmiotowej umowy wskazano po stronie pożyczkodawcy (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W., zaś po stronie pożyczkobiorcy – A. B.. Zgodnie z treścią dokumentu pożyczka miała być zawarta przy pomocy środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Wedle treści wydruku umowy (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. miała udzielić pożyczkobiorcy pożyczki w kwocie 71.300,00 zł na czas 60 miesięcy. Całkowita kwota pożyczki została określona na kwotę 62.751,13 zł, całkowity koszt pożyczki na kwotę 22.373,77 zł, całkowita kwota do zapłaty na kwotę 85.124,90 zł, zaś rzeczywista roczna stopa oprocentowania została określona na poziomie 13,48 %. W treści dokumentu umowy wskazano również na prowizję w kwocie 8.548,87 zł. Pierwsza rata w wysokości 1.418,83 zł miała zostać spłacona w dniu 2 lipca 2021 r., druga i kolejne raty w wysokości 1.418,83 zł miały być spłacane do 2-go dnia każdego kolejnego miesiąca, zaś ostatnia rata w wysokości 1.413,93 zł – do dnia 2 czerwca 2026 r. (dowód: umowa pożyczki wraz załącznikami, k. 12-27) W tym samym dniu (tj. 2 czerwca 2021 r.) na konto bankowe, którego współwłaścicielem jest pozwany A. B., została przelana przez (...) Bank (...) S.A. kwota 71.300,00 zł i również tego samego dnia rachunek bankowy pozwanego A. B. został obciążony na kwotę 8.548,87 zł, zaś środki te zostały przelane na rachunek (...) Bank (...) S.A. Następnie, z rachunku bankowego A. B., prowadzonego przez (...) Bank (...) S.A., dokonano trzech przelewów zagranicznych: w dniu 4 czerwca 2021 r. na kwotę 63.000,00 zł, oraz w dniu 8 czerwca 2021 r. na kwotę 5.000,00 zł i na kwotę 2.900,00 zł na rachunek bankowy (...), który to rachunek jest prowadzony przez jeden z banków znajdujących się na terenie Litwy. (dowód: harmonogram spłaty kredytu, k. 110-112; notatka urzędowa, k. 113; historia rachunku i potwierdzenia przelewów, k. 114-119) Pozwany A. B. dokonał częściowej spłaty z tytułu umowy pożyczki nr (...) z dnia 2 czerwca 2021 r. (dowód: historia operacji na kontrakcie kredytowym, k. 35-36; zeznania A. B. w charakterze strony, e-protokół rozprawy z dnia 17 października 2024 r. 00:04:09-00:21:50, k. 145-145v) Z początkiem miesiąca czerwca 2021 r. A. B., przeglądając stronę internetową, zauważył reklamę strony internetowej oferującej inwestycję w kryptowalutę. A. B. zarejestrował się na tej stronie – podał swoje dane takie jak: imię, nazwisko, adres e-mailowy, numer telefonu, jak również zapłacił opłatę wstępną w kwocie 850 zł. Kilka godzin po rejestracji do A. B. zadzwoniła osoba podająca się za analityka finansowego, której A. B. podał wszelkie hasła niezbędne do logowania się do aplikacji bankowych. Osoba z którą rozmawiał A. B. zapewniała go o powodzeniu inwestycji, zaś A. B. podawał jej żądane przez nią kolejne dane. Na polecenie tej osoby A. B. zainstalował także aplikację (...), zaś login i hasło do aplikacji również podał osobie podającej się za analityka finansowego. A. B. zauważył, że na jego rachunku bankowym, prowadzonym przez (...) Bank (...) S.A., pojawiła się kwota pieniężna w wysokości 71.000,00 zł, zaś następnie kwota pieniężna w wysokości 18.000,00 zł. Myślał, że środki te przez cały czas są przeznaczane na powiększanie zysków z inwestycji w kryptowalutę. A. B. nie mógł wypłacić środków pieniężnych, o których myślał, że stanowią one jego zysk. W celu uzyskania pieniędzy wypłacił ze swojego rachunku bankowego dodatkowo również kwotę 10.000 zł, gdyż osoba podająca się za analityka finansowego poinformowała go, że takiej kwoty brakuje do możliwości wypłaty środków. Wówczas A. B. zorientował się, że został oszukany. Nigdy nie otrzymał pieniędzy, o których myślał, że stanowią one jego zysk z tytułu zainwestowania w kryptowalutę. (dowód: notatka urzędowa, k. 105, protokół, k. 106-109; zeznania A. B. w charakterze strony, e-protokół rozprawy z dnia 17 października 2024 r. 00:04:09-00:21:50, k. 145-145v) W dniu 7 lutego 2022 r., w wyniku zawiadomienia A. B. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, postanowiono o wszczęciu dochodzenia w sprawie doprowadzenia w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 30 grudnia 2021 r. ze skutkiem w R. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem A. B. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w kwocie 93.500 zł poprzez wprowadzenie w błąd co do możliwości inwestowania pieniędzy w kryptowalutę tj. o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> Dochodzenie pod sygn. 4200-0.Ds.119.2022 było nadzorowane przez Prokuraturę Rejonową w Rawie Mazowieckiej i w ramach tego dochodzenia został wydany europejski nakaz dochodzeniowy dotyczący wykonania ściśle określonych w nim czynności dowodowych na terenie Królestwa Niderlandów. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2024 r. postępowanie w sprawie sygn. 4200-0.Ds.119.2022 zostało umorzone z uwagi na niewykrycie sprawcy przestępstwa. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Rawie Mazowieckiej II Wydział Karny postanowił utrzymać w mocy przedmiotowe postanowienie o umorzeniu postępowania. Postanowienie to jest prawomocne od dnia 4 kwietnia 2025 r. (dowód: kserokopia potwierdzenia złożenia zawiadomienia i zawiadomienia o wszczęciu dochodzenia, k. 58-59; kserokopia pisma z dnia 18 marca 2024 r., k. 67; postanowienie o wszczęciu dochodzenia, k. 123; europejski nakaz dochodzeniowy, k. 183-200, postanowienie o zawieszeniu postępowania, k. 201; pisma Prokuratury Rejonowej w Rawie Mazowieckiej, k. 160, 163 i 168, postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia 23 grudnia 2024 r., k. 164-165; postanowienie Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej z dnia 4 kwietnia 2025 r., k. 172-172v) Pozwany A. B. zwracał się do (...) Banku (...) S.A. drogą e-mailową, informując o tym, że złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na swoją szkodę i wnosząc m.in. o wstrzymanie obowiązku spłat ustalonych rat pożyczkowych na czas prowadzenia dochodzenia w sprawie sygn. 4200-0.Ds.119.2022. Pozwany A. B. składał również reklamację do Banku, ale nie została ona uwzględniona. W dniu 31 grudnia 2021 r. został zawarty aneks do umowy pożyczki, dotyczący zawieszenia spłaty rat. A. B. spłacał pożyczkę do momentu, do którego wystarczało mu na to pieniędzy, po czym zaprzestał spłaty. (dowód: korespondencja e-mailowa, k. 60-66; wniosek o zawieszenie spłaty, k. 80; aneks do umowy, k. 81-82; szczegółowe warunki usług bankowości elektronicznej, k. 83-90; pismo (...) S.A., k. 120-122; zeznania A. B. w charakterze strony, e-protokół rozprawy z dnia 17 października 2024 r. 00:04:09-00:21:50, k. 145-145v) Pismem z dnia 4 stycznia 2023 r. powód (...) Bank (...) S.A. wystosował do pozwanego A. B. wezwanie do spłaty zadłużenia w kwocie łącznej 4.380,09 zł w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania. Bank poinformował pozwanego o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Pismo to zostało odebrane przez pozwanego A. B. w dniu 12 stycznia 2023 r. (dowód: wezwanie do zapłaty wraz z dowodem doręczenia, k. 28-29) Z uwagi na nieuregulowanie zaległości przez pozwanego, Bank pismem z dnia 8 maja 2023 r., wypowiedział pozwanemu umowę z zachowaniem 30 – dniowego okresu wypowiedzenia. Pismo to zostało odebrane przez pozwanego A. B. w dniu 26 maja 2023 r. (dowód: wypowiedzenie umowy wraz z dowodem doręczenia, k. 30-31; pełnomocnictwo, k. 32) W dniu 18 sierpnia 2023 r. Bank wystawił wyciąg z ksiąg bankowych, z którego wynikało, iż na ten dzień wysokość wymagalnego zobowiązania pozwanego A. B. z tytułu przedmiotowej umowy pożyczki wynosi 55.622,90 zł tytułem należności głównej oraz odsetki umowne za okres od 2 czerwca 2023 r. do 18 sierpnia 2023 r. w kwocie 3.878,75 zł. (dowód: wyciąg z ksiąg bankowych, k. 33) Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na ocenę aspektów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Podstawą ustalenia stanu faktycznego są przywołane powyżej dowody z dokumentów, jak również dowód z przesłuchania pozwanego A. B.. Sąd w całości dał wiarę zeznaniom pozwanego, albowiem zeznania te były w większości logiczne i znajdowały potwierdzenie w dokumentach przedłożonych do akt niniejszej sprawy, jak również w dokumentach toczącego się postępowania przygotowawczego. Za w pełni wiarygodne uznano również zgromadzone w sprawie dokumenty, gdyż były jasne i kompletne. Ponadto ich prawdziwość nie została zakwestionowana przez strony, a i Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania ich prawdziwości z urzędu. Tak zgromadzony materiał dowodowy okazał się być wystarczający dla wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.  Sąd Rejonowy zważył, co następuje: W ocenie Sądu powództwo podlegało oddaleniu w całości. Rozważania w niniejszej sprawie rozpocząć należy od przypomnienia, że w myśl przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>, ciężar udowodnienia twierdzenia faktycznego spoczywa na tej stronie, która z tego twierdzenia wywodzi skutki prawne. Reguła ta znajduje również swój procesowy odpowiednik w treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a>, w świetle którego to strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Oznacza to, że obecnie Sąd nie jest odpowiedzialny za wynik postępowania dowodowego, a ryzyko nieudowodnienia podstawy faktycznej żądania ponosi powód. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że powód, jako strona inicjująca proces, jest obowiązany do udowodnienia wszystkich twierdzeń pozwu, w oparciu o które sformułował swe roszczenie. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, zadaniem sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie, ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok SN z dnia 17 grudnia 1996 roku, I CKU 45/96, OSNC 1997/ 6-7/76). Podkreślić jednak należy, że dowodzenie własnych twierdzeń nie jest obowiązkiem strony ani materialnoprawnym, ani procesowym, a tylko spoczywającym na niej ciężarem procesowym i w konsekwencji sąd nie może nakazać, czy zobowiązać do przeprowadzenia dowodu i tylko od woli strony zależy, jakie dowody sąd będzie prowadził. Materialnoprawnej podstawy dochodzonego przez powoda roszczenia należy upatrywać w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111260715" title="Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim - Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715 (art. 3;art. 3 ust. 1;art. 3 ust. 2;art. 3 ust. 2 pkt. 1)">art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim</a> (Dz. U. 2024, poz. 1497), zgodnie z którym to przepisem przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, przy czym za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki. Z kolei jak stanowi przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 720;art. 720 § 1)">art. 720 § 1 k.c.</a> – przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. W niniejszej sprawie powodowy Bank przedłożył dokumenty, które miały wskazywać na zawarcie pomiędzy stronami umowy pożyczki oraz zaprzestanie regulowania wynikających z niej zobowiązań przez pozwanego A. B.. Z kolei pozwany A. B. powoływał się w niniejszym postępowaniu na to, iż do zawarcia przedmiotowej umowy doszło w wyniku popełnienia na jego szkodę, przez nieustalone bliżej osoby, przestępstwa oszustwa. W tym miejscu należy wskazać, iż stosownie do treści przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 60)">art. 60 k.c.</a> z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Zgodnie zaś z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 61)">art. 61 k.c.</a> oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej jest złożone innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, iż „złożenie oświadczenia może być zarówno jednostkową czynnością, jak i całym procesem zachowań podmiotu składającego to oświadczenie, o ile w oparciu o całokształt okoliczności można podmiotowi składającemu oświadczenie przypisać zamiar wywołania określonych skutków prawnych, czyli gdy zachowanie to niesie za sobą określony komunikat mający wywołać skutki prawne” (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2017 r., IV CSK 179/16 wraz z powołanym w uzasadnieniu orzecznictwem). Tym samym, aby można było stwierdzić, iż doszło do dokonania czynności prawnej konieczne jest ustalenie, że doszło do złożenia dwóch zgodnych i skutecznych oświadczeń woli przez konkretne podmioty stosunku cywilnoprawnego. W ocenie Sądu materiał dowodowy sprawy nie dawał podstaw do przyjęcia, aby to właśnie pozwany A. B. złożył oświadczenie woli, skutkujące zaciągnięciem przez niego jakichkolwiek zobowiązań wobec powoda (...) Banku (...) S.A. z siedzibą w W.. Z ustalonych w niniejszej sprawie okoliczności faktycznych wynika, że doszło do oszustwa na szkodę pozwanego w ten sposób, że bliżej nieustalone osoby, poprzez wprowadzenie pozwanego w błąd, uzyskały dostęp do wszelkich loginów i haseł niezbędnych do zalogowania się do aplikacji bankowych pozwanego, po czym złożyły wniosek o pożyczkę, a następnie, po przekazaniu kwoty pożyczki na rachunek bankowy pozwanego, dokonały przelania środków z tej kwoty na inny rachunek bankowy – w celu rzekomego zainwestowania tych środków w kryptowalutę. W wyniku tego procederu pozwany nigdy de facto nie otrzymał do własnej dyspozycji kwoty pieniężnej, na którą opiewała umowa pożyczki (mimo iż początkowo kwota ta była przelana na rachunek bankowy, którego współwłaścicielem jest pozwany). Pozwany po zorientowaniu się, iż padł ofiarą oszustwa, złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, zaś z załączonych do akt niniejszej sprawy dokumentów toczącego się postępowania karnego przygotowawczego wprost wynika, że przedmiotowa umowa pożyczki stanowiła jedną z umów, których dotyczyło owo postępowanie. W toku postępowania karnego potwierdziły się okoliczności, na które powoływał się pozwany A. B. w niniejszej sprawie, które to okoliczności wskazują na to, że w istocie nie on był stroną kilku zawartych z różnymi pożyczkodawcami umów – w tym umowy z dnia 2 czerwca 2021 r. zawartej z (...) Bankiem (...) S.A. z siedzibą w W.. Umowa ta została bowiem w rzeczywistości zawarta przez osoby, które wprowadzając pozwanego w błąd, posłużyły się jego danymi osobowymi. W tym miejscu należy również wskazać, iż co prawda toczące się postępowanie karne zostało umorzone wobec niemożności ustalenia sprawców przestępstwa, jednakże ustalenie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaciągnięte zobowiązanie nie było konieczne dla rozstrzygnięcia w tego rodzaju sprawie. Kwestią istotną jest bowiem to, czy to pozwany zaciągnął zobowiązanie z tytułu przedmiotowej umowy pożyczki, czy też zobowiązanie takie zostało zaciągnięte przez inne osoby. Wymaga bowiem zauważenia, iż jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie – co do zasady – umorzenie postępowania ze względu na niewykrycie sprawcy możliwe jest wyłącznie w przypadku stwierdzenia wszystkich elementów struktury przestępstwa i niewątpliwym stwierdzeniu, że do zdarzenia w ogóle doszło (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie z dnia 29 kwietnia 2021 r., III C 1562/20). Powyższe nie oznacza również, że Sąd cywilny faktu zaistnienia przestępstwa na szkodę pozwanego nie mógł ustalić samodzielnie na potrzeby niniejszego postępowania. Taki wniosek potwierdza także judykatura wskazując, że co prawda w sprawie nie wszczęto postępowania karnego przeciwko sprawcy, niemniej nie stoi to na przeszkodzie ustaleniu we własnym zakresie przez sąd cywilny, że zachowanie sprawcy czynu niedozwolonego stanowi zarazem wypełnienie znamion przestępstwa w rozumieniu przepisów prawa karnego ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2023 r., I ACa 182/21, L. ). W przypadku badanej umowy pożyczki należało zatem uznać, że dopuszczono się czynu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a>, polegającego m.in. na wykorzystaniu danych osobowych pozwanego A. B. i wprowadzeniu (...) Banku (...) S.A. w błąd co do tożsamości osoby zawierającej umowę. Powołując się zaś na treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286)">art. 286 k.k.</a> należy podkreślić, że prawo zakazuje podejmowania takich czynności, w efekcie których ktokolwiek uzyskuje korzyść majątkową poprzez doprowadzenie innej osoby do rozporządzenia mieniem za pomocą wprowadzenia w błąd albo wyzyskania błędu. A zatem naruszenie norm prawa karnego wywiera wpływ na ważność czynności prawnych. Spójność całego systemu prawnego nakazuje bowiem przyjąć, że dyspozycja <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a>, w szczególności zaś przesłanka sprzeczności z prawem czy też obejścia prawa, nie odnosi się wyłącznie do wskazanych konkretnych norm prawa cywilnego, ale także do norm prawa karnego, które penalizuje zachowania bezprawne. Sąd podziela przy tym stanowisko, zgodnie z którym nieważność wynikająca ze sprzeczności z ustawą, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a> polega na tym, aby zapobiegać powstawaniu stosunków prawnych przez system prawny zakazanych, co może mieć źródło w każdej z gałęzi prawa, w tym prawa karnego. Ukształtowanie oszustwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> jako czynu zabronionego pod groźbą kary kwalifikuje czynność prawną będącą konsekwencją tego przestępstwa jako podlegającą rygorom sprzeczności z ustawą. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a> powinien więc mieć co do takiej czynności prawnej zastosowanie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2005 r., II CK 174/05, OSNC z 2006 r., nr 9, poz. 149; wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 17 listopada 2016 r., I ACa 728/16, LEX). Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie umowa pożyczki została zawarta z jednej strony przez nieustaloną osobę posługującą się danymi osobowymi pozwanego, działającą w celu przestępczym (co wynika z akt prowadzonego postępowania karnego), zachodzi skutek w postaci nieważności czynności jako sprzecznej z prawem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2005 r., II CK 174/05). Fakt, iż określona osoba zawarła umowę pożyczki posługując się danymi pozwanego prowadzi jednocześnie do wniosku, iż nie działała ona w celu zaciągnięcia jakiegokolwiek zobowiązania we własnym imieniu i realizacji umowy, lecz wyłącznie w celu doprowadzenia pozwanego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci środków pieniężnych, które w ten sposób znalazły się na rachunku bankowym pozwanego. Co istotne i co wymaga podkreślenia, z przedłożonych do akt sprawy dokumentów wynika, iż nie jest to również sytuacja, w której osoba trzecia za pomocą przestępstwa wywarła wyłącznie wpływ na sferę motywacyjną jednej ze stron w taki sposób, że zawarła ona z drugą stroną umowę pożyczki (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2024 r., (...)), co nie pozwalałoby na wniosek o nieważności umowy. Z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu karnym wynika bowiem, iż to nie pozwany A. B. bezpośrednio zawierał umowę pożyczki. Taki stan rzeczy uniemożliwia zaś uznanie umowy za ważną nawet w sytuacji, w której pozwany dowiedział się w późniejszym czasie o zawarciu umowy (albowiem zauważył środki na rachunku bankowym), a nawet dokonał częściowej spłaty zobowiązania. Tym samym czynność prawna podjęta w celu przestępczym jest nieważna (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a>). Powyższe prowadziło zatem Sąd cywilny do ustalenia nieważności czynności prawnej, a to z racji zawarcia umowy cywilnoprawnej w sposób przestępczy. Jednocześnie fakt braku ważności czynności prawnej powoda implikował w tym przypadku istotne następstwa prawne dla bytu tej umowy cywilnoprawnej, a tym samym dla zasadności wynikających z niej roszczeń pieniężnych. Podsumowując, Sąd doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie nie można było uznać, iż pomiędzy stronami doszło do ważnego i skutecznego zawarcia umowy pożyczki (złożenia oświadczenia woli przez obie strony umowy). Najistotniejsze w sprawie jest bowiem to, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, to nie pozwany bezpośrednio zawarł z powodem umowę pożyczki. W rezultacie powyższych rozważań Sąd doszedł w niniejszej sprawie do wniosku o nieważności czynności prawnej w postaci zawarcia umowy pożyczki, co już czyniło powództwo pożyczkodawcy a limine niezasadnym. W konsekwencji powództwo podlegało w całości oddalaniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a> oraz na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 720;art. 720 § 1)">art. 720 § 1 k.c.</a> a contrario. Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku z dnia 10 czerwca 2025 r. asesor sądowy Aleksandra Nowacka </div> <div> <h2>ZARZĄDZENIE</h2> 1. odpis wyroku wraz z odpisem uzasadnienia doręczyć pełnomocnikowi strony powodowej (przez Portal Informacyjny) R. (...), dnia 3 lipca 2025 r. asesor sądowy Aleksandra Nowacka </div>