I OZ 506/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia "A" na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 914/21 w sprawie ze sprzeciwu "A" na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości gruntowej postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 914/21 (dalej postanowienie z 6 sierpnia 2021 r.) odrzucił sprzeciw "A" od decyzji Wojewody [...] (dalej Wojewoda) z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] maja 2021 r.) w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości gruntowej. Decyzją z [...] maja 2021 r. Wojewoda uchylił w całości decyzję Starosty [...] z [...] stycznia 2021 r. nr [...], zezwalającej "A" (dalej skarżąca) na czasowe zajęcie nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka numer [...], położonej w obrębie [...], gmina [...], w celu przeprowadzenia prac polegających [m.in.] na przycięciu gałęzi drzew olszyny wrastających w linie energetyczną 110 kV [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia [organowi I instancji]. W decyzji z [...] maja 2021 r. pouczono skarżącą o możliwości wniesienia skargi na decyzję w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia jej skarżącej. Decyzję doręczono skarżącej 27 maja 2021 r. Skarga do Sądu została wniesiona 21 czerwca 2021 r. (data nadania przesyłki). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zauważył, że od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej kpa) skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw (art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej ppsa). Sąd I instancji stwierdził, że środek odwoławczy wniesiony przez stronę stanowi sprzeciw od decyzji, niezależnie od zatytułowania go jako skargi, a zatem podlegał odrzuceniu z uwagi na wniesienie go po terminie. Zgodnie z art. 64c § 1 ppsa, sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji. Skoro zaskarżoną decyzję doręczono skarżącej 27 maja 2021 r., czternastodniowy termin do wniesienia sprzeciwu upłynął 10 czerwca 2021 r., natomiast sprzeciw od decyzji wniesiono dopiero 21 czerwca 2021 r., czyli po upływie terminu do jego wniesienia. Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ppsa nie stanowi inaczej (art. 64b [§ 1] ppsa). Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia (art. 58 § 1 pkt 2 ppsa). Przepis ten, w związku z tym, że ppsa nie stanowi inaczej, należy zastosować wprost do sytuacji wniesienia sprzeciwu po terminie. Oznacza to, że Sąd odrzuca sprzeciw wniesiony po upływie terminu do jego wniesienia (art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 64b [§ 1] ppsa). Skarżąca może wnieść o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, gdyż w decyzji organu odwoławczego pouczono ją jedynie o możliwości wniesienia skargi na decyzję w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia jej skarżącej. Sąd wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu można złożyć do Sądu w ciągu siedmiu dni od dnia doręczenia skarżącej niniejszego postanowienia o odrzuceniu sprzeciwu (art. 87 § 1 ppsa). Sąd I instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 64b § 1 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia (k. 16-17 akt sądowych). Zażalenie wniosła "A", reprezentowana przez r. pr. M.J., zarzucając postanowieniu z 6 sierpnia 2021 r. naruszenie art. 58 § 1 ppsa w zw. z art. 112 kpa przez wydanie zaskarżonego postanowienia na niekorzyść skarżącej wobec uznania, że uchybiła ona 14-dniowemu terminowi na wniesienie sprzeciwu, podczas gdy skarżąca zastosowała się do pouczenia zawartego w treści decyzji wydanej przez organ i wniosła środek odwoławczy w terminie tam wskazanym, a błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może zaszkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie [zwrotu] kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest postanowienie z 6 sierpnia 2021 r., mocą którego środek odwoławczy skarżącej został zakwalifikowany jako sprzeciw od decyzji (mimo określenia go w sentencji jako skarga), a następnie odrzucony, z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia (art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 64b § 1 ppsa). Trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 października 2017 r. II OZ 1206/17 (ONSAiWSA 2018/6/118), że stosownie do art. 112 kpa, błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że konsekwencje obowiązywania art. 112 kpa winny być takie, że w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania, które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ obowiązany będzie je rozpatrzyć bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2021 r., s. 728, nb 4). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skutki prawne błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia winny być jednolite zarówno na drodze postępowania administracyjnego, jak i postępowania sądowego. Odmienna wykładnia prowadzi do zbędnego formalizmu i przedłużania postępowania, bo sąd administracyjny w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu z powodu błędnego pouczenia obowiązany jest przywrócić go stronie. Wprawdzie w art. 112 kpa ustawodawca nie wskazał sprzeciwu, jednak zgodnie art. 64b § 1 ppsa, do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze. Skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 kpa w przypadku wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia do sądu, który wpłynął z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, jest obowiązek wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrzenia go bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że z pouczenia udzielonego przez organ wynikało, że skarżąca ma możliwość wniesienia skargi na decyzję z [...] maja 2021 r. w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącej decyzji II instancji. Skarżąca zastosowała się do powyższego pouczenia, tj. wniosła sprzeciw - zatytułowany jako skarga - w terminie wynikającym z pouczenia (doręczenie decyzji nastąpiło 27 maja 2021 r., sprzeciw został wniesiony 21 czerwca 2021 r.; zwrotka w błędnie nieponumerowanych aktach Wojewody; k.3, 12 akt sądowych). Skarżąca wniosła środek odwoławczy zgodnie z treścią pouczenia, a zatem nie może ponosić negatywnych skutków zastosowania się do udzielonych jej przez organ wskazówek. Sąd I instancji winien zakwalifikować wniesiony środek odwoławczy jako sprzeciw od decyzji (wobec spełnienia przesłanek z art. 64a ppsa) i stwierdzić, że jego wniesienie nastąpiło w terminie otwartym do jego wniesienia, mając na uwadze art. 112 kpa w zw. z art. 64b § 1 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wskazać należy, że nie mógł być on uwzględniony, bowiem o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 ppsa (art. 209 ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 ppsa. Brak jest w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie (uchwała NSA z 4.2.2008 r. I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008/2/23 z aprobująca glosą K. Celińskiej-Grzegorczyk, ZNSA 2008/4/145-150; M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 861, nb 8).