II SAB/Rz 122/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w K. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. stwierdza, że Wójt Gminy [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Fundacji [...] z siedzibą w K. z dnia 26 stycznia 2022 r. o udzielenie informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz strony skarżącej Fundacji [...] z siedzibą w [...] kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE II SAB/Rz 122/22 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi Fundacji [...] z siedzibą w K. jest bezczynność Wójta Gminy [...] w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Fundacja – wnioskiem złożonym 26 stycznia 2022 r. drogą elektroniczną na adres: [...] – zwróciła się do Wójta Gminy [...] o udzielenie w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.) następujących informacji: 1. Czy organ oferował szczególne formy udzielania pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność na podległym mu terenie, a jeśli tak to jakie, 2. Ile wniosków o udzielenie takiej pomocy wpłynęło w 2020 oraz 2021 r., 3. W jakiej wysokości organ zabezpieczył budżet na podobne działania w 2022 r. Wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargą (nadaną jako przesyłka polecona 19 maja 2022 r.) reprezentujący Fundację pełnomocnik (adwokat) zaskarżył bezczynność Wójta Gminy [...] w zakresie rozpatrzenia wniosku z 26 stycznia 2022 r., zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu podał, że jednym z głównych celów statutowych Fundacji jest pomoc przedsiębiorcom oraz osobom ubiegającym się o taki status. W tym celu m.in. buduje bazę danych mającą służyć analizie dotychczasowych problemów i rozwiązań związanych z pomocą tymże podmiotom. Jeden z projektów obejmuje badanie wpływu epidemii Covid-19 na trudności związane z zakładaniem i prowadzeniem działalności gospodarczej, stąd wniosek o udzielenie informacji w sprawie pomocy dla przedsiębiorców w związku z COVID-19 wraz z pytaniem o środki zabezpieczone na ten cel na 2022 r. Termin na realizację wniosku został określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i wynosi 14 dni. Tymczasem skarżący w ustawowo określonym terminie nie został powiadomiony zarówno o powodach opóźnienia, terminie w jakim organ udostępni informacje, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Skarżący podkreślił, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej (w tym filtrów antyspamowych) oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań. Skutki zaś błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów) Zatem nieodebranie czy też nieodczytanie przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku nie może obciążać wnioskodawcy. W odpowiedzi na skargę z 6 czerwca 2022r. Wójt Gminy [...] wniósł o jej oddalenie w całości oraz przyznanie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w przypadku gdy dojdzie do rozprawy. W związku z żądaniem udostępnienia przez skarżącego informacji przetworzonej oraz mając na uwadze fakt, że treść uchwały budżetowej na 2022 r. jest publikowana na BIP, wniósł o uznanie skargi za oczywiście bezzasadnej. W ocenie organu, skarżący powinien rozważyć cofnięcie skargi przed rozprawą, co nie będzie pociągało konieczności korzystania z zastępstwa procesowego i ponoszenia kosztów przez skarżącego. Wójt podniósł, iż 30 maja 2022 r. udzielił odpowiedzi drogą e-mail zgodnie z wnioskiem w oparciu o treść dokumentów sprawozdawczych przygotowywanych do tego dnia, zatem Sąd nie może nakazać mu ponownego wykonania tego obowiązku. Wg tej odpowiedzi: ad. 1. Gmina [...] udzieliła pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą na terenie Gminy [...], których dotknęła epidemia COVID – 19, na indywidualny ich wniosek w formie umorzenia podatku od nieruchomości, ad. 2. W 2020 r. do Gminy wpłynęło 27 wniosków dotyczących udzielenia pomocy związanych z epidemią COVID – 19 , natomiast w 2021 r. – 2 wnioski, ad. 3 Gmina [...] w budżecie na 2022 r. zabezpieczyła kwotę w wysokości 130 000 zł z przeznaczeniem na zarządzanie kryzysowe, które może być przeznaczone na pomoc w razie pandemii. Wójt wywiódł, że zgodnie z art. 3 ust. 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych. Informacja której dotyczył wniosek nie istniała w chwili jego składania. Organ nie prowadził wówczas statystyk pomocy przedsiębiorcom w 2021 r., gdyż informacja zbiorcza w tym zakresie stanowi element sprawozdania z wykonania budżetu, które w styczniu 2022 r. jeszcze nie istniało. Wnioskodawca domagał się podania informacji przetworzonej, która w tym czasie nie była dostępna oraz pytał o treść uchwały budżetowej na 2022 r., która jest publikowana na BIP, co z kolei - zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. - wyklucza udzielenie informacji publicznej. Organ administracji publicznej do którego skierowany był wniosek zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, która została ujawniona w BIP lub centralnym repozytorium. W przypadku informacji udostępnionej w BIP organ nie ma więc obowiązku dokonywania wydruków z BIP i przesyłania ich żądającemu. Niezasadnym byłoby bowiem ponowne udostępnianie informacji publicznej udostępnionej już w BIP, skoro możliwe jest kopiowanie tej informacji, jej wydruk, przesłanie oraz przeniesienie na odpowiedni powszechnie stosowany nośnik informacji (art. 12 ust. 2 u.d.i.p.). Skoro zatem w niniejszej sprawie żądana przez stronę skarżącą informacja publiczna została udostępniona w BIP, to nie mógł mieć zastosowania przepis art. 14 u.d.i.p., stanowiący, iż udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem. Wskazanie podmiotowi żądającemu udzielenia informacji publicznej strony BIP jako jej źródła stanowi prawidłowe załatwienie wniosku tylko i wyłącznie w przypadku, gdy informacje tam zawarte odnoszą się bezpośrednio (wprost) i konkretnie do meritum żądania, bezpośrednio zawierają dane istotne z punktu widzenia pytającego, a ich uzyskanie nie wymaga przedsięwzięcia dodatkowych czynności (informacja prosta). W dalszej części odpowiedzi na skargę Wójt naprowadził, iż skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść do czasu załatwienia przez właściwy organ sprawy przez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcia czynności. W przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona po przeszło 2 miesiącach od uzyskania przez skarżącego odpowiedzi na wniosek. Jeżeli organ udzielił odpowiedzi lub wydał decyzję o odmowie jej udzielenia przed wniesieniem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, oznacza to, iż brak jest podstaw do uznania, że organ pozostaje w bezczynności. Dlatego też aktualnie sąd może oddalić skargę na bezczynność jedynie w przypadku stwierdzenia, że na dzień wniesienia skargi organ nie pozostaje w bezczynności. Z kolei instytucja wymierzenia grzywny określona w art. 149 § 2 P.p.s.a. jest dodatkowym środkiem dyscyplinująco - represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Z uwagi na dokonanie czynności przez organ - w momencie gdy już dysponował danymi sprawia, iż nie zachodzą przesłanki do wymierzenia grzywny lub przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej w celu zwalczania stanu bezczynności i doprowadzenia do jego zakończenia. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Dla oceny, czy w sprawie wystąpiła kwalifikowana forma bezczynności nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, musi być ono znaczne bądź też przejawiać się w braku jakiejkolwiek reakcji organu na wniosek strony. Zgodnie z orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 14 marca 2018 r. II SAB/Łd 11/18 (Legalis nr 1742092), w szczególności charakteru takiego nie ma naruszenie nieznaczne, tj. takie, które nie przekroczyło maksymalnego terminu określonego w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Brak jest więc również podstaw do uznania rażącego naruszenia prawa przez organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola sądu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Kwestię dostępu do informacji publicznej w sposób kompleksowy reguluje u.d.i.p., określając zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, a także tryb udostępniania tej informacji. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie w niej określonym. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1) u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Udostępnienie informacji może zatem nastąpić tylko wówczas, gdy podmiot do którego został skierowany wniosek należy do katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej oraz gdy jest on w posiadaniu informacji mającej charakter publiczny. Na podstawie art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są bowiem podmioty o których mowa w ust. 1 i 2 tego artykułu, będące w posiadaniu takich informacji. Zakres przedmiotowy informacji publicznej określa art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wymieniając rodzaje spraw, jakich może ona dotyczyć (nie jest to wyliczenie wyczerpujące, o czym świadczy zwrot "w szczególności"). Obejmują one m.in. informację o przedmiocie działalności i kompetencjach podmiotów o których mowa w art. 4 ust. 1 (pkt 2 c), a także informację o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych (pkt 4 a) oraz informację o majątku publicznym, w tym o pomocy publicznej (pkt 5 g). W doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjmuje się przy tym szerokie rozumienie pojęcia "informacji publicznej", za którą uznaje się każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszoną do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszoną do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. W kontekście przytoczonych wyżej regulacji nie ulega wątpliwości, że Wójt Gminy [...] jest podmiotem na którym ciąży obowiązek udostępniania będącej w jego posiadaniu informacji publicznej oraz że taki charakter miały informacje żądane przez skarżącą Fundację. Kwestie te nie są zresztą przedmiotem sporu między stronami. Uznając w niniejszej sprawie dopuszczalność skargi i skuteczność jej wniesienia należy wskazać, że w myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2). Co do zasady, udostępnianie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 14 u.d.i.p.). Pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej oznacza niepodjęcie - w terminie wskazanym w art. 13 ustawy - stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, bądź też niewydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1) lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1); na równi z niepodjęciem tego rodzaju czynności orzecznictwo sądowoadministracyjne traktuje przedstawienie informacji innej niż ta której oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub nieadekwatnej do treści wniosku (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2021 r. III OSK 1092/21 - LEX nr 3245934). W rozpoznawanej sprawie – wobec złożenia przez Fundację wniosku o udostępnienie informacji publicznej 26 stycznia 2022 r., odpowiedź na niego została udzielona 30 maja 2022 r., a więc po terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl § 1a tego artykułu, sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W zaistniałym w niniejszej sprawie stanie faktycznym nie budzi wątpliwości, że do udostępnienia Fundacji wnioskowanej informacji publicznej doszło dopiero 30 maja 2022 r. W ocenie Sądu, odpowiedź ta jawi się jako kompletna i stanowi prawidłowe załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 26 stycznia 2022 r. Z powyższego wynika, że Wójt będący dysponentem żądanej informacji publicznej, w ustawowym 14-dniowym terminie od dnia złożenia wniosku (który upływał 9 lutego 2022 r.) informacji tej nie udzielił. Koniec okresu bezczynności należy upatrywać dopiero w prawidłowym przekazaniu przez Wójta wnioskowanej informacji publicznej już po otrzymaniu (złożonej za jego pośrednictwem) skargi w tym przedmiocie Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności i uregulowania Sąd stwierdził, że Wójt dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej Fundacji o udostępnienie informacji publicznej (pkt I sentencji wyroku). Ponieważ po wniesieniu skargi żądana informacja została Fundacji udzielona, oznacza to, że Wójt w dacie orzekania przez Sąd nie pozostawał już w stanie bezczynności i w związku z tym brak było podstaw do zobowiązywania go do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Udzielenie informacji przed rozpoznaniem przez sąd skargi na bezczynność nie powoduje jednak bezprzedmiotowości stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takie uznaje się działanie /bezczynność organu o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, nacechowane złą wolą lub ignorancją wnioskodawcy, co zachodzi w razie oczywistego lekceważenia jego wniosków, jawnego braku woli załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa lub ich naruszenia, skutkujące długotrwałym prowadzeniem postępowania. Zestawienie tego z długim okresem na załatwienie wniosku które nastąpiło dopiro po wniesieniu skargi doprowadziło Sąd do uznania, iż bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku. O należnych skarżącej Fundacji kosztach postępowania (obejmujących opłacony od skargi wpis -100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17 zł) orzeczono w pkt III sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.