I OZ 822/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.T.. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2012 r. sygn. akt VII SO/Wa 36/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE W dniu 5 kwietnia 2012 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek P.T.K. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 września 2012 r. sygn. akt VII SO/Wa 36/12 odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 dalej : P.p.s.a.) stwierdził, że przyznanie prawa pomocy nawet w takich sytuacjach, w których zachodzą ku temu przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, jest niedopuszczalne, jeżeli zachodzi oczywista bezzasadność skargi. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej "na pierwszy rzut oka" nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Przepis art. 247 P.p.s.a. znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, w których skarga kwalifikuje się do odrzucenia na postawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005), to znaczy jeżeli skarga jest niedopuszczalna. Sąd pierwszej instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż P.T.K. z siedzibą w W. nie posiada zdolności do działania w rozumieniu ustawy Prawo o stowarzyszeniach. W aktach sądowych sprawy (k. 56) znajduje się postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie, XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy, sygn. akt XXIII Ga 1022/11, którym zakazano założenia stowarzyszenia zwykłego pod nazwą P.T.K. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę m.in. wówczas jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej. Zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym mają zaś m.in. organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej, których powstanie i funkcjonowanie wyraźnie regulują przepisy prawa (art. 25 § 2 P.p.s.a.). Zdolność tę mają wszakże od momentu formalnego powstania tj. rozpoczęcia legalnego działania (por. Paweł Sarnecki Prawo o stowarzyszeniach. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2007). Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia P.T.K. z siedzibą w W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, z wnioskiem o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błędną wykładnię przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 855 ze zm.) poprzez przyjęcie, że P.T.K. z siedzibą Warszawie nie ma zdolności sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 25 § 2 P.p.s.a. zdolność sądową mają także państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej. Pojęcie organizacji społecznych nieposiadających osobowości prawnej nie zostało zdefiniowane. W piśmiennictwie podkreśla się, że przez organizację społeczną należy rozumieć wszelki trwałe zrzeszenia osób fizycznych i prawnych, powołane do wypełniania określonych, ważnych społecznie celów, mające stałą więź organizacyjną, niewchodzące w skład aparatu organów włączy publicznej zarówno rządowej, jaki i samorządowej (por. M. Romańska, w: T, Woś, NM. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz do art. 25, Warszawa 2005). W orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego, jak i Sądu Najwyższego wskazuje się również, że organizacja społeczna musi mieć ustawową podstawę do swego samodzielnego działania i musi być zarejestrowana w odpowiednim rejestrze urzędowym (por. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2003 r. II SA/Wr 1541/03 i cyt. tam orzeczenia SN). Zatem prawa strony przed sądem ma organizacja społeczna wpisana do odpowiedniego rejestru urzędowego, względnie spełniająca ustawowe warunki. Warunkiem uznania zdolności sądowej organizacji społecznej jest zatem stwierdzenie, że jej działalność znajduje oparcie w przepisach rangi ustawowej, regulujących byt prawny określonej grupy podmiotów. Stosownie do art. 25 § 2 P.p.s.a. zdolność sądową w postępowaniu przed sądem administracyjnym przysługuje m.in. stowarzyszeniom zwykłym, działającym na podstawie przepisów rozdziału 6. ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach. (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). Zgodnie z art. 40 ust. 1 cyt. ustawy - Prawo o stowarzyszeniach - uproszczoną formą stowarzyszenia jest stowarzyszenie zwykłe, nieposiadające osobowości prawnej. Osoby w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. O utworzeniu stowarzyszenia zwykłego jego założyciele informują na piśmie właściwy, ze względu na przyszłą siedzibę stowarzyszenia, organ nadzorujący, podając dane, o których mowa w ust. 2. Przepis art. 41 ust. 1. omawianej ustawy stanowi zaś, że sąd rejestrowy, na wniosek organu nadzorującego lub prokuratora, może zakazać założenia stowarzyszenia zwykłego, jeżeli nie spełnia ono warunków określonych w art. 16. Ponadto, jeżeli w ciągu 30 dni od dnia uzyskania informacji o założeniu stowarzyszenia zwykłego nie zakazano jego działalności, może ono rozpocząć działalność. W rozpoznawanej sprawie, w dniu 5 kwietnia 2012 r. P.T.K. reprezentowane przez R.U. wystąpiło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Jednakże, z akt sprawy wynika, że na skutek wniosku organu nadzorującego – Prezydenta m. st. Warszawy, Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt XXIII Ga 1022/11 zakazał założenia stowarzyszenia zwykłego pod nazwą P.T.K. Postanowienie powyższe jest prawomocne, co oznacza, że na zasadzie art. 365 § 1 K.p.c. wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W konsekwencji powyższym orzeczeniem związany jest również sąd administracyjny oceniający zdolność sadową ww. organizacji. Jeżeli zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy sąd administracyjny rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez R.U. jako przedstawiciela P.T.K. stwierdził, że działalność tej organizacji nie ma oparcia w przepisach prawa regulujących funkcjonowanie stowarzyszeń zwykłych, to trafnie uznał, że podmiot ten nie ma również zdolności sądowej w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W myśl art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy zastosował art. 247 P.p.s.a., który pozwala na odmowę przyznania prawa pomocy w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienie trafnie wywiedziono, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić m.in. w sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.