III FSK 1955/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskiego z dnia 22 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Go 716/19 w sprawie ze skargi A. M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 29 sierpnia 2019 r. nr SKO-4501/758-P/19 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. M. K. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 22 stycznia 2020 r., I SA/Go 716/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę A. M. K. (dalej jako: "skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z 29 sierpnia 2019 r., nr SKO-4501/758-P/19, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Z. z 10 grudnia 2018 r. ustalającej skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2015 rok. W uzasadnieniu wyroku sąd omówił przesłanki przywrócenia terminu, wynikające z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej jako: "o.p."), a następnie stwierdził, że w tej sprawie zastosowano tzw. domniemanie doręczenia decyzji. Nie ma jednak uzasadnionych podstaw do twierdzenia, że doręczenie to nastąpiło w sposób wadliwy. Organ podatkowy prawidłowo ocenił skutek doręczenia pisma, przejmując fikcję doręczenia. Przekonują o tym zapisy poczynione przez doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki oraz zapisy na kopercie zawierającej przesyłkę. Wobec powyższego spełnione zostały wszystkie warunki dla przyjęcia doręczenia w trybie art. 150 § 4 o.p. Zdaniem sądu, skarżący nie podważył domniemania wynikającego ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji. Strona nie przedstawiła bowiem żadnych wiarygodnych dowodów, że nie doszło do awizowania przesyłki, czy też że nie wydano mu przesyłki. Samo oświadczenie, że decyzje nie zostały doręczone jest niewystarczające. Wbrew oczekiwaniu strony, przedłożone pisma Poczty z dnia 28 lutego 2019 r. i 12 kwietnia 2019 r. również powyższej okoliczności nie potwierdziły. Zdaniem sądu, strona nie dochowała należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw jakiej w danych okolicznościach można by od niej oczekiwać. W konsekwencji sąd nie podzielił zarzutów skargi, dotyczących naruszenia art. 150 § 4 i art. 162 § 1 o.p. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżając wyrok w całości, autor skargi zarzucił naruszenie: I. prawa procesowego, w szczególności: - art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), przez uznanie, że materiał dowodowy zebrany w postępowaniu jest pełny i został prawidłowo zebrany, a zatem był wystarczający do ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, podczas gdy organy administracyjne orzekały w oparciu o stan sprawy niewyjaśniony, przyjmując, że wskutek uznania, że nastąpiła fikcja prawna doręczenia, o której mowa w art. 150 § 4 o.p., decyzja Burmistrza Miasta Z. z 10 grudnia 2018 r., została doręczona skarżącemu w sposób prawidłowy; - art. 134 § 1 p.p.s.a., przez błędne przyjęcie, że organ administracyjny nie naruszył prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 120, art. 121, art. 122, art. 124 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 o.p., poprzez: zaniechanie wskazania w uzasadnieniu wydanego postanowienia konkretnych faktów prawotwórczych, które organ podatkowy uznał za udowodnione, dowodów którym ostatecznie dał wiarę, jak również jasnych i szczegółowych przyczyn, dla których innym dowodom zgromadzonym w trakcie postępowania odmówił wiarygodności, dowolną, arbitralną i jedynie wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nieuwzględnienie istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaniechanie ze strony organu podjęcia działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w konsekwencji błędne i oczywiście nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydanego rozstrzygnięcia; - art. 141 § 4 p.p.s.a., przez nierozważenie w sposób jasny i pełny w uzasadnieniu podnoszonych w skardze kwestii, opierając wyrok na lakonicznych ustaleniach dokonanych w postępowaniu administracyjnym, przez co sąd zaaprobował błędne i nielogiczne, przyjęte bez wymaganych przez ordynację podatkową dowodów, ustalenia organu administracyjnego; II. prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie art. 144, art. 150 o.p., poprzez uznanie, że nastąpiła fikcja prawna doręczenia decyzji Burmistrza Miasta Z. z 10 grudnia 2018 r., podczas gdy przesyłka zawierająca przedmiotową decyzję została zwrócona przez operatora pocztowego przedwcześnie, w czasie kiedy skarżącemu przysługiwało jeszcze uprawnienie do odebrania przesyłki w ramach powtórnego zawiadomienia o odbiorze przesyłki tzw. "drugiego awiza". W oparciu o te zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz przeprowadzenie rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i orzeczenie o kosztach postępowania oraz przeprowadzenie rozprawy. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 95 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia. Żadna ze stron z tej możliwości nie skorzystała. W tej sprawie w sposób szczególny należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 i 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może badać sprawy w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych. Granice kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczają wskazane przez stronę skarżącą naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego. Sąd kasacyjny nie może zastępować stron postępowania i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lipca 2013 r., II FSK 2208/11). Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować uzasadnienia zarzutów kasacyjnych pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2015 r., II FSK 1079/13). Uwzględniając przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia, kluczowy zarzut skargi kasacyjnej powinien dotyczyć naruszenia art. 162 o.p., który reguluje zasady przywracania uchybionego terminu w postępowaniu podatkowym. Takiego zarzutu skarga kasacyjna jednak nie zawiera. Zarzuty tej skargi koncentrują się natomiast na kwestii braku skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji organu pierwszej instancji w trybie art. 150 o.p. Nie znajdują one jednak potwierdzenia w aktach sprawy. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej decyzję Burmistrza Miasta Z. (k. 88 akt SKO) wynika, że 17 grudnia 2018 r., wobec nieobecności adresata pod wskazanym adresem zamieszkania, pozostawiono zawiadomienie (tzw. awizo) o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej w terminie 7 dni. Zgodnie z art. 150 § 3 o.p., w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w art. 150 § 2 o.p. (7 dni od pierwszego zawiadomienia), pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia. Takie powtórne zawiadomienie zostało pozostawione w skrzynce skarżącego 27 grudnia 2018 r. Uwzględniając datę pierwszego zawiadomienia (17 grudnia 2018 r.), skutek doręczenia spornej przesyłki, zgodnie z art. 150 § 4 o.p., nastąpił z upływem 31 grudnia 2018 r. Zatem wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, dokonany 3 stycznia 2019 r. zwrot tej przesyłki do organu podatkowego nie był przedwczesny. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej z pism Poczty S.A. z 28 lutego 2019 r. i 12 kwietnia 2019 r. nie wynika, aby skarżącemu nie pozostawiono zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej, czy też odmówiono mu wydania spornej przesyłki. Należy zwrócić uwagę, że reklamacja skarżącego z 1 lutego 2019 r., w której stwierdził: "Byłem w urzędzie, nie doręczono mi", została zgłoszona już po zwrocie spornej przesyłki do organu podatkowego. W odpowiedzi Poczta wyjaśniła, że czynność doręczania jest wykonywana jednoosobowo, co powoduje, że w przypadku interwencji klienta w zakresie sposobu doręczania przesyłek, można bazować wyłącznie na wypowiedziach zainteresowanych osób, tj. klienta oraz pracownika. Listonosz obsługujący punkt adresowy (skarżącego - NSA) wyjaśnił że 17 grudnia 2018 r. podjął próbę doręczenia przesyłki pod wskazanym adresem. Ponieważ nikt nie otworzył drzwi, doręczyciel sporządził zawiadomienie z informacją o możliwości odbioru awizowanej przesyłki w placówce pocztowej, które doręczył do skrzynki oddawczej. Poczta wyjaśniła również, że jej pracownicy każdorazowo sprawdzają w systemie jakie przesyłki nadeszły i wszystkie wydają. Co prawda w przywołanych wyjaśnieniach Poczty znalazło się też stwierdzenie, cyt. "Jeśli jednak listonosz faktycznie kiedykolwiek zaniedbał obowiązek prawidłowego doręczania adresowanych do Pana przesyłek, to za wszelkie osobiste odczucia niezadowolenia oraz kłopoty z tym związane, uprzejmie przepraszam.", to jednak w świetle wcześniejszych uwag nie może być ono uznane za potwierdzenie zarzutów skarżącego w kwestii wadliwego doręczenia spornej przesyłki. Nie można zgodzić się ze stwierdzeniem autora skargi kasacyjnej, że złożenie reklamacji do Poczty "obaliło domniemanie prawdziwości i wiarygodności pocztowego dowodu doręczenia", skoro reklamacja ta nie została uznana. Z tych względów nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 150 o.p., postawiony samodzielnie, a także w powiązaniu z art. 133 § 1 p.p.s.a. Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 144 o.p. Po pierwsze, należy zwrócić uwagę, że artykuł ten zawiera kilka jednostek redakcyjnych, z których część nie miała w tej sprawie w ogóle zastosowania. Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił przy tym, na czym miało polegać niewłaściwe zastosowanie art. 144 o.p. Organ podatkowy zastosował art. 144 § 1 pkt 1 o.p. (w brzmieniu obowiązującym w 2018 r.), dokonując doręczenia decyzji za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Fakt, że nie doszło do osobistego pokwitowania odbioru decyzji przez skarżącego, wynika z zastosowania art. 150 § 4 o.p., który to przepis ukształtował ostatecznie zastosowaną normę prawną. Niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 120, art. 121, art. 122, art. 124 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 o.p. Wbrew argumentacji strony skarżącej, zebrany w tej sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia zaskarżonego postanowienia, co słusznie – orzekając w granicach tej sprawy - zaakceptował sąd pierwszej instancji. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, do których ustawodawca zalicza zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego w tej sprawie wyroku spełnia te wszystkie wymogi, zaś fakt, że zaskarżony wyrok nie satysfakcjonuje strony skarżącej, sam w sobie nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). SWSA(del.) Mirella Łent SNSA Wojciech Stachurski SNSA Dominik Gajewski