I Ns 259/23
Sądy powszechne2025-07-07
Sygnatura
I Ns 259/23
Data orzeczenia
2025-07-07
Rodzaj
DECISION
Sędziowie
Anna Gajewska (PRESIDING_JUDGE)
Podstawa prawna
Treść orzeczenia
<p>
<strong>
<!-- -->Sygn. akt I Ns 259/23</strong>
</p>
<div>
<h2>POSTANOWIENIE</h2>
<p> Dnia 7 lipca 2025r.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Rejonowy w Piszu Wydział I Cywilny w składzie:</strong>
</p>
<p>Przewodniczący: sędzia Anna Gajewska</p>
<p>Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Zuzga</p>
<p>po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025r. na rozprawie</p>
<p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">P. M.</span>
</p>
<p>z udziałem <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span>
</p>
<p>o zniesienie współwłasności</p>
<p>postanawia:</p>
<p>I.
Znieść współwłasność nieruchomości stanowiących:</p>
<p>a)
<span class="anon-block">lokal mieszkalny numer (...)</span> stanowiący odrębną nieruchomość, położony w <span class="anon-block">budynku mieszkalnym numer (...)</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>, z którym to lokalem związany jest udział w nieruchomości wspólnej, którą stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali wynoszący <span class="anon-block"> (...)</span>, dla którego to lokalu Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą numer (...)</span> o wartości 277.810,00 zł (dwieście siedemdziesiąt siedem tysięcy osiemset dziesięć złotych 0/100);</p>
<p>b)
działkę gruntu o <span class="anon-block">numerze geodezyjnym (...)</span>, zabudowaną jednokondygnacyjnym budynkiem, położną w <span class="anon-block">P.</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span>, dla której Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Kw. Nr <span class="anon-block"> (...)</span> o wartości 243.680,00 zł (dwieście czterdzieści trzy tysiące sześćset osiemdziesiąt złotych);</p>
<p>w ten sposób, że nieruchomości opisane szczegółowo w punkcie I. ppkt a) i b) postanowienia przyznać na własność uczestniczce postępowania <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span>;</p>
<p>II.
Oddalić wniosek uczestniczki postępowania <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span> o ustalenie nierównych udziałów we współwłasności nieruchomości opisanych szczegółowo w punkcie I. ppkt a) i ppkt. b) postanowienia.</p>
<p>III.
Zasądzić od uczestniczki postępowania <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span> na rzecz wnioskodawcy <span class="anon-block">P. M.</span> kwotę 260.745,00 zł (dwieście sześćdziesiąt tysięcy siedemset czterdzieści pięć złotych 0/100) tytułem spłaty, płatną w dwóch ratach, przy czym pierwsza rata w kwocie 130.372,50 zł (sto trzydzieści tysięcy trzysta siedemdziesiąt dwa złote 50/100) płatna do 31 grudnia 2025 roku oraz druga rata w kwocie po 130.372,50 zł (sto trzydzieści tysięcy trzysta siedemdziesiąt dwa złote 50/100), płatna do dnia 31 grudnia 2026 roku, wraz z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności którejkolwiek z rat;</p>
<p>IV.
Zasądzić od uczestniczki postępowania <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span> na rzecz wnioskodawcy <span class="anon-block">P. M.</span> kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu połowy opłaty sądowej od wniosku.</p>
<p>V.
Nakazać pobrać od wnioskodawcy <span class="anon-block">P. M.</span> oraz od uczestniczki postępowania <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span> na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Piszu kwoty po 2.416,72 zł (dwa tysiące czterysta szesnaście złotych 72/100), tytułem niepokrytych wydatków na wynagrodzenie biegłego.</p>
<p>VI.
Orzec, iż strony ponoszą pozostałe koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie we własnym zakresie.</p>
<p>Sygn. akt I Ns 259/23</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>
<span class="anon-block">P. M.</span> wystąpił z wnioskiem, wskazując jako uczestniczkę postępowania <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span>, o zniesienie współwłasności nieruchomości stanowiących:</p>
<p>a)
<span class="anon-block">lokal mieszkalny numer (...)</span> stanowiący odrębną nieruchomość o powierzchni 63,68 m<sup>
<!-- -->2,</sup> usytuowany na I kondygnacji budynku mieszkalnego przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Piszu – IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o numerze (...)</span>, do którego to lokalu przynależy udział wynoszący <span class="anon-block"> (...)</span> części w prawie własności działki oznaczonej <span class="anon-block">numerem geodezyjnym (...)</span>, dla której Sąd Rejonowy w Piszu – IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o numerze (...)</span>, położonej pod podanym wyżej adresem i taki sam udział w elementach wspólnych budynku mieszkalnego,</p>
<p>b)
zabudowaną jednokondygnacyjnym murowanym budynkiem o powierzchni 27 m<sup>
<!-- -->2</sup>, działkę oznaczoną <span class="anon-block">numerem geodezyjnym (...)</span>, o powierzchni 405 m<sup>
<!-- -->2</sup>, położoną w <span class="anon-block">P.</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span>, gmina <span class="anon-block">P.</span>, powiat <span class="anon-block"> (...)</span>, województwo <span class="anon-block"> (...)</span>, dla której Sąd Rejonowy w Piszu – IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o numerze (...)</span>,</p>
<p>których współwłaścicielami są wnioskodawca oraz uczestniczka postępowania poprzez dokonanie podziału fizycznego nieruchomości w wyniku wyodrębnienia własności lokali oraz podział fizyczny nieruchomości gruntowej, w sposób odpowiadający wielkości oraz wartości udziałów we współwłasności.</p>
<p>W uzasadnieniu wniosku, wnioskodawca wskazał, że zainteresowani 1 października 2018 roku zawarli związek małżeński w <span class="anon-block">P.</span>. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie z 10 grudnia 2020 roku małżeństwo zainteresowanych zostało rozwiązane przez rozwód. Jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego, w dniu 5 kwietnia 2018 roku zainteresowani zawarli umowę sprzedaży opisanej wyżej nieruchomości. Zgodnie z § 5 umowy, <span class="anon-block">D. D. (3)</span> sprzedała ją zainteresowanym na współwłasność w częściach równych, za cenę 200 000 złotych, w tym lokal mieszkalny za 150 000 złotych.</p>
<p>W odpowiedzi na wniosek uczestniczka postępowania <span class="anon-block">A. D. (1)</span> przychyliła się do wniosku co do zasady oraz wniosła o ustalenie, że:</p>
<p>a)
odrębna nieruchomość - <span class="anon-block">lokal mieszkalny nr (...)</span> o powierzchni 63,68 m2 usytuowany na I kondygnacji budynku mieszkalnego przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>, dla którego Sąd Rejonowy w Piszu – IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o numerze (...)</span>, do którego to lokalu przynależy udział wynoszący <span class="anon-block"> (...)</span> części w prawie własności działki oznaczonej <span class="anon-block">numerem geodezyjnym (...)</span>, dla której Sąd Rejonowy w Piszu – IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o numerze (...)</span> – o szacunkowej wartości 150 000 złotych</p>
<p>b)
zabudowana jednokondygnacyjnym murowanym budynkiem o powierzchni 27 m2, działka oznaczona <span class="anon-block">numerem geodezyjnym (...)</span> o powierzchni 405 m2, położona w <span class="anon-block">P.</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span>, gmina <span class="anon-block">P.</span>, powiat <span class="anon-block"> (...)</span>, województwo <span class="anon-block"> (...)</span>, dla której Sąd Rejonowy w Piszu – IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o numerze (...)</span> – o szacunkowej wartości 50 000 złotych,</p>
<p>stanowią przedmiot współwłasności wnioskodawcy <span class="anon-block">P. M.</span> w udziale 25/100 i uczestniczki postępowania <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span> w udziale 75/100.</p>
<p>Uczestniczka postępowania wniosła o ustalenie nierównych udziałów we współwłasności stosowanie do proporcji środków pieniężnych przeznaczonych na nabycie nieruchomości – nakładu uczestniczki postępowania finansującej zakup przedmiotowej nieruchomości w kwocie 150 000 złotych oraz nakładu wnioskodawcy w kwocie 50 000 złotych.</p>
<p>Uczestniczka postępowania wniosła także o zniesienie współwłasności nieruchomości poprzez przyznanie ich na wyłączną własność uczestniczce postępowania <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span> z jednoczesnym zasądzeniem na rzecz wnioskodawcy <span class="anon-block">P. M.</span> stosownej spłaty w wysokości adekwatnej do rzeczywiście poniesionych kosztów zakupu przedmiotowego lokalu.</p>
<p>W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek uczestniczka postępowania nie wyraziła zgody na zniesienie współwłasności w postaci dokonania fizycznego podziału nieruchomości gruntowej. Jednakże wyraziła wolę przejęcia nieruchomości na wyłączną własność za stosowną spłatą na rzecz wnioskodawcy.</p>
<p>W ocenie uczestniczki postępowania podział fizyczny nieruchomości byłby sprzeczny zarówno z przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19940850388" title="Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - Dz. U. z 1994 r. Nr 85, poz. 388 ()">ustawy o własności lokali</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 ()">ustawy o gospodarce nieruchomościami</a>, jak też ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem nieruchomości, a także pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy, która znacznie zmniejszyłaby jej wartość.</p>
<p>Pismem z 17 września 2024 roku <em>
<!-- -->(k. 328—380v)</em> wnioskodawca zmodyfikował wniosek w ten sposób, że wniósł o przyznanie nieruchomości uczestniczce postępowania oraz zasądzenie od <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span> tytułem spłaty na rzecz <span class="anon-block">P. M.</span> kwoty 300 000 złotych, płatnej w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o podziale majątku.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd ustalił, co następuje:</strong>
</p>
<p>
<span class="anon-block">P. M.</span> i <span class="anon-block">A. D. (1)</span> zawarli związek małżeński w dniu 1 października 2018 roku. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie w sprawie sygn. akt VI RC 384/20 z 10 grudnia 2020 roku związek małżeński został rozwiązany przez rozwód.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(bezsporne)</em>
</p>
<p>W dniu 5 sierpnia 2018 roku <span class="anon-block">P. M.</span> i <span class="anon-block">A. D. (1)</span>, jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego, nabyli <span class="anon-block">lokal mieszkalny nr (...)</span> o powierzchni 63,68 m2, usytuowany na I kondygnacji budynku mieszkalnego przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>, dla którego to lokalu Sąd Rejonowy w Piszu – IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o numerze (...)</span> oraz zabudowaną jednokondygnacyjnym murowanym budynkiem o powierzchni 27 m2, działkę oznaczoną <span class="anon-block">numerem geodezyjnym (...)</span> o powierzchni 405 m2, położoną w <span class="anon-block">P.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, gmina <span class="anon-block">P.</span>, powiat <span class="anon-block"> (...)</span>, województwo <span class="anon-block"> (...)</span>, Sąd Rejonowy w Piszu – IV Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o numerze (...)</span>.</p>
<p>Udziały właścicieli w obu nieruchomościach wynoszą po 1/2.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: odpis treści księgi wieczystej k. 11-13v, 15-23, 27-27vkopia aktu notarialnego – umowy sprzedaży k. 24-26)</em>
</p>
<p>Obecnie <span class="anon-block">A. D. (1)</span> zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości wraz z małoletnią córką <span class="anon-block">A. B.</span> i nowym partnerem.</p>
<p>Właściciele nieruchomości są obecnie silnie skonfliktowani.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(bezsporne, dowód: odpis skrócony aktu urodzenia k. 57)</em>
</p>
<p>
<span class="anon-block">A. D. (1)</span> otrzymała od ojca <span class="anon-block">A. D. (2)</span> darowiznę w kwocie 150 000 złotych z przeznaczeniem na zakup nieruchomości przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span>.</p>
<p>
<span class="anon-block">A. D. (1)</span> przelała na konto <span class="anon-block">D. D. (3)</span> kwotę 145 000 złotych tytułem zakup lokalu oraz 7000 złotych „za sprzęt”.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: potwierdzenie transakcji k. 74, 75)</em>
</p>
<p>W 2014 roku <span class="anon-block">A. D. (2)</span>, ojciec uczestniczki, zaproponował <span class="anon-block">P. M.</span> oraz <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span> kupno nieruchomości położonej w <span class="anon-block">P.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> za cenę 100 000 złotych. <span class="anon-block">P. M.</span> przekazał <span class="anon-block">A. D. (2)</span> kwotę 50 000 złotych, a pozostałą część należności sukcesywnie spłacał, w tym także poprzez udzielanie pomocy finansowej <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span>, która partycypowała w spłacie. Dodatkowo, <span class="anon-block">P. M.</span> dokonał przelewu na rzecz <span class="anon-block">A. D. (2)</span> w wysokości 10 000 złotych.</p>
<p>W maju 2017 roku <span class="anon-block">D. D. (3)</span> zadeklarowała zamiar sprzedaży nieruchomości położonej w <span class="anon-block">P.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> za kwotę 250 000 złotych. <span class="anon-block">P. M.</span> oraz <span class="anon-block">A. D. (1)</span> wyrazili wolę nabycia wskazanej nieruchomości.</p>
<p>W związku z planowaną transakcją, <span class="anon-block">P. M.</span> przekazał <span class="anon-block">D. D. (3)</span> łącznie kwotę 75 000 złotych, w tym 55 000 złotych w gotówce, wypłaconą po dniu 14 lipca 2017 roku, oraz 20 000 złotych przelewem z dnia 27 września 2017 roku.</p>
<p>Po sprzedaży lokalu mieszkalnego przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> nie rozliczył się z <span class="anon-block">P. M.</span> z otrzymanych uprzednio kwot, nie uwzględnił również poniesionych przez niego nakładów na w/w nieruchomość, którą wnioskodawca miał pierwotnie kupić razem z uczestniczką. Środki uzyskane ze sprzedaży lokalu przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> przekazał w formie darowizny swojej córce - <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span>.</p>
<p>
<span class="anon-block">P. M.</span>, pozostając w związku z <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span>, udzielał jej również regularnego wsparcia finansowego na bieżące potrzeby i utrzymanie.</p>
<p>Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że środki pieniężne, które <span class="anon-block">P. M.</span> przeznaczył na zakup nieruchomości, pochodziły z jego pracy zarobkowej za granicą, gdzie osiągał miesięczne dochody w wysokości około 12 000–13 000 złotych. <span class="anon-block">P. M.</span> przywoził gotówkę z zagranicy oraz wielokrotnie wypłacał środki z bankomatu, co umożliwiało mu dysponowanie pieniędzmi w formie gotówkowej i przekazanie ich <span class="anon-block">D. D. (3)</span> tytułem części ceny sprzedaży nieruchomości.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: potwierdzenie transakcji k. 100-103, 134-165, 218-219, 221, 228-254v, zeznania świadka <span class="anon-block">R. C.</span> e-protokół z 3.04.2024r. [00:07:03], [00:09:57], [00:11:32], [00:12:41], [00:016:21], 00:18:36], [00:20:20], [00:27:07] k.182-182v, zeznania świadka <span class="anon-block">P. C.</span> e-protokół z 3.04.2024r. [00:31:21], [00:34:10], [00:36:24], [00:38:19], [00:40:54], [00:42:57] k.182v-183, zeznanie świadka <span class="anon-block">B. M. (1)</span> e-protokół z 31.07.2024r. [00:13:56], [00:15:46], [00:18:34], [00:19:31], [00:23:38], [00:27:13] k.308v-309, zeznania świadka <span class="anon-block">B. M. (2)</span> e-protokół z 31.07.2024r. [00:31:27], [00:34:40], [00:35:24], [00:35:48], [00:37:58], [00:40:50], k. 309-309v, zeznania świadka <span class="anon-block">D. D. (3)</span> e-protokół z 18.09.2024r. [00:22:27], [00:24:04], [00:25:38], [00:34:00], [00:47:32] k. 321-321v, zeznania świadka <span class="anon-block">A. D. (2)</span> e-protokół z 18.09.2024r. [00:55:48], [00:57:43], [00:59:14], [01:01:05], [01:02:26], [01:05:26], [01:06:53], [01:09:49], [01:10:59] k. 321-322)</em>
</p>
<p>Wartość rynkowa prawa własności nieruchomości gruntowej, dla której Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą Nr (...)</span> wynosi 243 680 złotych.</p>
<p>Wartość rynkowa prawa własności do <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego nr (...)</span> usytuowanego na parterze w budynku dwulokalowym oznaczonym numerem 16 położonym w <span class="anon-block">P.</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> wynosi 277 810 złotych.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: opinia rzeczoznawcy majątkowego k. 356-395, opinia rzeczoznawcy majątkowego k. 396-432)</em>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong>
</p>
<p>Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.</p>
<p>Na wstępie wskazać należy, że współwłasność nie stanowi odrębnej instytucji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a>, lecz jest szczególnym rodzajem własności. Instytucja ta uregulowana jest w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 195)">art. 195 k.c.</a>, który stanowi, iż własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom. Z tak sformułowanej definicji współwłasności wynika, iż stosunek ten ma trzy podstawowe cechy: jedność przedmiotu, wielość podmiotów i niepodzielność wspólnego prawa. Określenie, że w wypadku współwłasności prawo własności przysługuje kilku osobom niepodzielnie, oznacza, iż pomimo istnienia takiej współwłasności rzecz nie jest podzielona i żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje wyłączne prawo do jej fizycznie określonej części, a – wręcz przeciwnie – każdy ze współwłaścicieli ma jednakowe prawo do całej rzeczy, ograniczone jedynie takim samym prawem innych współwłaścicieli.</p>
<p>Współwłasność w swej istocie jest przy tym stosunkiem o charakterze nietrwałym i tymczasowym, o czym świadczy treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 210)">art. 210 k.c.</a>, wskazując, że każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności, jeżeli umownie nie wyłączono tego uprawnienia.</p>
<p>Zgodnie z literalnym brzmieniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 211)">art. 211 k.c.</a>, każdy ze współwłaścicieli może żądać, żeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.</p>
<p>Z kolei <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 212;art. 212 § 2)">art. 212 § 2 k.c.</a> stanowi, że rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksu postępowania cywilnego</a>.</p>
<p>W świetle powołanych wyżej przepisów przyjąć należy, iż podział fizyczny rzeczy stanowi podstawowy sposób zniesienia współwłasności i jako taki preferowany jest przez ustawodawcę jako najbardziej sprawiedliwy i pożądany (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2011 roku sygn. akt I CSK 674/10, publ. LEX nr 960518). Sąd rozpoznający sprawę o podział obowiązany jest w pierwszej kolejności wziąć pod uwagę treść zgodnego wniosku zainteresowanych co do proponowanego przez nich sposobu dokonania tego podziału, jeżeli wniosek taki został złożony i nie sprzeciwia się prawu, zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 622;art. 622 § 1;art. 622 § 2)">art. 622 § 1 i 2 k.p.c.</a>), zaś w razie braku zgodnego wniosku – dokonać podziału rzeczy na części odpowiadające wartością udziałom współwłaścicieli – jeżeli zachodzą warunki do dokonania podziału w naturze – z uwzględnieniem wszelkich okoliczności zgodnie z interesem społeczno-gospodarczym, a różnice wartości wyrównać przez dopłaty pieniężne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 623)">art. 623 k.p.c.</a>). Natomiast, gdy podział fizyczny rzeczy nie jest możliwy – przyznać rzecz jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych – uwzględniając wszelkie okoliczności sprawy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 212;art. 212 § 2)">art. 212 § 2 k.c.</a>).</p>
<p>Podkreślić jednak należy, że zasada dokonania podziału w naturze na części odpowiadające wartością udziałom współwłaścicieli nie ma charakteru bezwzględnego, skoro sąd ma brać pod rozwagę wszelkie okoliczności i interes społeczno-gospodarczy. Oznacza to możliwość odstąpienia od wymienionej zasady, jeżeli sąd dojdzie do przekonania, że określony nią sposób podziału nie byłby racjonalny (vide: postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 3 czerwca 2011 roku sygn. akt III CSK 330/10, publ. LEX nr 885041; z dnia 23 listopada 2000 roku sygn. akt III CKN 412/00, publ. LEX nr 548756; z dnia 15 lipca 1999 roku sygn. akt I CKN 88/89, publ. LEX nr 452844). W sytuacji, gdy zniesienie współwłasności następuje z mocy orzeczenia sądu, powinien on brać pod uwagę przede wszystkim podział fizyczny rzeczy, chyba że nie są nim zainteresowani sami współwłaściciele (vide: postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 czerwca 2012 roku sygn. akt II CSK 582/11, publ. OSNC 2013/3/36; z dnia 5 lutego 2010 roku sygn. akt III CSK 195/09, publ. LEX nr 585823; z dnia 2 lutego 2001 roku sygn. akt IV CKN 251/00, publ. LEX nr 52532).</p>
<p>W niniejszej sprawie ostatecznie zainteresowani zgodnie wnieśli o przyznanie nieruchomości na własność uczestniczce z obowiązkiem stosownej spłaty w wysokości równowartości przedmiotowego na rzecz wnioskodawcy.</p>
<p>W realiach sprawy sporny był stan właścicielski przedmiotu zniesienia współwłasności. Uczestniczka postępowania wniosła bowiem o ustalenie nierównych udziałów w prawie własności nieruchomości. Wniosek ten podlegał oddaleniu jako niezasadny.</p>
<p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 195)">art. 195 i nast. k.c.</a> współwłasność oznacza wspólne prawo własności tej samej rzeczy przez kilka osób. W przypadku współwłasności w częściach ułamkowych, domniemywa się, że udziały współwłaścicieli są równe (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 197)">art. 197 k.c.</a>). Domniemanie to może zostać obalone wyłącznie poprzez wykazanie, że rzeczywisty wkład współwłaścicieli w nabycie rzeczy był nierówny, bądź że istnieją inne okoliczności uzasadniające ustalenie udziałów w innej proporcji niż wynikająca z aktu notarialnego.</p>
<p>W toku postępowania uczestniczka <span class="anon-block">A. D. (1)</span> wnosiła o ustalenie, że jej udział w nieruchomości wynosi 3/4, powołując się na fakt sfinansowania znacznej części ceny zakupu ze środków pochodzących z darowizny udzielonej przez jej ojca – <span class="anon-block">A. D. (2)</span>. Przedstawiono dowody przelewów bankowych i potwierdzenia otrzymania środków w wysokości 150 000 zł, które w znacznej części zasiliły zakup przedmiotowej nieruchomości.</p>
<p>Jednakże, jak wynika z całokształtu materiału dowodowego, <span class="anon-block">P. M.</span> również wniósł znaczny wkład finansowy w nabycie nieruchomości – zarówno przekazując środki bezpośrednio na rzecz <span class="anon-block">D. D. (3)</span> (w tym 55 000 zł w gotówce oraz 20 000 zł przelewem), jak również w postaci uprzedniego wkładu przekazanego na rzecz <span class="anon-block">A. D. (2)</span> w formie spłaty ceny nieruchomości przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> oraz pomocy finansowej świadczonej <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span>. Chcąc zamieszkać w lokalu na <span class="anon-block">ul. (...)</span> dokonywał bowiem remontów na owej nieruchomości.</p>
<p>Zgromadzone dowody, w tym zeznania świadków, jak również analiza przepływów finansowych, nie pozwalają na jednoznaczne i wiarygodne ustalenie dokładnych proporcji wkładu każdej ze stron w nabycie nieruchomości. Nie sposób też wykluczyć, że część środków była wzajemnie przekazywana lub wykorzystana na potrzeby wspólne stron pozostających wówczas w związku partnerskim.</p>
<p>Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że uczestniczka postępowania nie zdołała skutecznie obalić domniemania równości udziałów współwłaścicieli, wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 197)">art. 197 k.c.</a> W szczególności, sama treść aktu notarialnego jednoznacznie określa udział każdego z nabywców jako 1/2, co zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i literaturą prawniczą ma charakter wiążący, o ile nie zostanie wykazane, że rzeczywisty wkład stron był w sposób istotny odmienny – czego w tej sprawie nie udowodniono.</p>
<p>Nadto, niezależnie od braku podstaw dowodowych do uwzględnienia żądania ustalenia nierównych udziałów, należy podnieść, że jego uwzględnienie pozostawałoby w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego oraz zasadami słuszności. Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że <span class="anon-block">P. M.</span> w okresie związku z <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span> systematycznie przekazywał jej środki pieniężne, które służyły pokrywaniu bieżących kosztów utrzymania. Świadczą o tym w szczególności przelewy dokonywane na rachunek bankowy uczestniczki postępowania. Wniosek o ustalenie nierównych udziałów, zmierzający de facto do uprzywilejowania jednej ze stron pomimo istotnego wkładu drugiej w funkcjonowanie wspólnego związku oraz ponoszone przez nią nakłady o charakterze nie tylko finansowym, lecz także osobistym, należałoby ocenić jako sprzeczny z zasadą równości i sprawiedliwości społecznej.</p>
<p>Z tych względów, również w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>, żądanie ustalenia nierównych udziałów nie zasługuje na uwzględnienie.</p>
<p>Celem ustalenia wartości nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania Sąd dopuścił dowód z opinii biegłej sądowego z zakresu rzeczoznawstwa majątkowego, która oszacowała wartość rynkową <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego nr (...)</span> stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego w <span class="anon-block">budynku mieszkalnym nr (...)</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>, z którym to lokalem związany jest udział w nieruchomości wspólnej, którą stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali wynoszący <span class="anon-block"> (...)</span>, dla którego to lokalu Sąd Rejonowy w Piszu IV wydział ksiąg wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą numer (...)</span> na kwotę 277 810 złotych oraz wartość rynkową działki gruntu o <span class="anon-block">numerze geodezyjnym (...)</span>, zabudowaną jednokondygnacyjnym budynkiem, położoną w <span class="anon-block">P.</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span>, dla której Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Kw. Nr <span class="anon-block"> (...)</span> na kwotę 243 680 złotych.</p>
<p>Przedmiotowa opinia nie była kwestionowana przez zainteresowanych. Sąd uznał ją za miarodajną, bowiem została sporządzona przez osobę z doświadczeniem oraz odpowiednich kompetencjach, a nadto w sposób rzetelny i profesjonalny. Zawarte w opiniach końcowe tezy wyrażone zostały w sposób jasny, przejrzysty i zrozumiały, jak również zostały poparte wszechstronną analizą.</p>
<p>Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, iż najbardziej adekwatnym, racjonalnym, a i zarazem najbardziej sprawiedliwym będzie przyznanie opisanych wyżej nieruchomości na własność uczestniczce postępowania <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span>.</p>
<p>Dokonując wyboru sposobu zniesienia współwłasności Sąd miał na uwadze źródło powstania współwłasności, jak i wzajemnie panujące między nimi stosunki. Nie bez znaczenia jest fakt, że w dwulokalowym budynku, jeden z lokali należy do rodziny uczestniczki postępowania. Należy podkreślić, że ostatecznie wnioskodawca zgodził się na przyznanie nieruchomości na wyłączną własność uczestniczki postępowania.</p>
<p>Z tych też względów – na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 212;art. 212 § 2)">art. 212 § 2 k.c.</a> – Sąd dokonał zniesienia współwłasności nieruchomości objętej wnioskiem.</p>
<p>Mając na uwadze ustaloną wartość prawa własności nieruchomości, Sąd zasądził od uczestniczki postępowania <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">D.</span> na rzecz uczestnika postępowania <span class="anon-block">P. M.</span> kwotę 260 745 złotych.</p>
<p>Sąd uznał za uzasadnione rozłożenie należnej wnioskodawcy spłaty udziału na dwie raty, płatne przez uczestniczkę postępowania.</p>
<p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 212;art. 212 § 3)">art. 212 § 3 Kodeksu cywilnego</a>, jeżeli zniesienie współwłasności następuje poprzez przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych, Sąd może – na wniosek zobowiązanego lub z urzędu – rozłożyć spłatę na raty, biorąc pod uwagę zasady współżycia społecznego oraz sytuację majątkową stron.</p>
<p>W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że rozłożenie spłaty na raty znajduje oparcie zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w zasadach słuszności. W toku postępowania wnioskodawca modyfikował swoje żądania – w szczególności w zakresie sposobu zniesienia współwłasności oraz wysokości przysługującej mu spłaty. W konsekwencji uczestniczka postępowania znajdowała się przez długi czas w stanie niepewności co do zakresu swoich zobowiązań i nie miała możliwości właściwego przygotowania się finansowo do spełnienia jednorazowego świadczenia. Brak stabilności żądania po stronie wnioskodawcy uniemożliwił jej zaplanowanie koniecznych wydatków lub poczynienie stosownych oszczędności.</p>
<p>Ponadto, okoliczności sprawy nie wskazują, aby rozłożenie płatności na dwie raty godziło w interesy wnioskodawcy, czy też nadmiernie przedłużało realizację jego roszczenia. Rozłożenie spłaty w ograniczonym zakresie (na dwie raty) zapewnia wnioskodawcy realne uzyskanie należności w rozsądnym terminie, a jednocześnie chroni uczestniczkę przed nadmiernym i nagłym obciążeniem finansowym, co mogłoby prowadzić do zachwiania jej równowagi ekonomicznej.</p>
<p>Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że rozłożenie spłaty na dwie raty, przy czym pierwsza rata w kwocie 130 372,50 złotych płatna do grudnia 2025 roku oraz druga rata w kwocie po 130 372,50 złotych do 31 grudnia 2026 roku jest rozwiązaniem sprawiedliwym i proporcjonalnym, uwzględniającym zarówno interesy wierzyciela, jak i możliwości płatnicze zobowiązanej, oraz że spełnia ono przesłanki wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 212;art. 212 § 3)">art. 212 § 3 k.c.</a>
</p>
<p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 2)">art. 520 § 2 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 83;art. 83 ust. 2)">art. 83 ust. 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113;art. 113 ust. 1)">art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a>, Sąd zasądził od uczestniczki postępowania na rzecz wnioskodawcy kwotę 500 złotych tytułem zwrotu połowy opłaty sądowej od wniosku</p>
<p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113;art. 113 ust. 2;art. 113 ust. 2 pkt. 1)">art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> nakazano pobranie kwoty po 2 416,72 złotych tytułem nieuiszczonych dotychczas kosztów sądowych. Kwota ta stanowi nieuiszczone dotychczas koszty związane ze sporządzeniem w niniejszej sprawie opinii biegłego sądowego, które zostały tymczasowo poniesione przez Skarb Państwa.</p>
<p>O pozostałych kosztach postępowania orzeczono w oparciu o ogólną regułę wyrażoną przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a>
</p>
</div>