II FZ 479/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski (del.) po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 lipca 2008r. sygn. akt I SA/Ol 217/08 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 2 kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy, wobec stwierdzenia, że nie wykazała ona przesłanek wynikających z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej "p.p.s.a."). Sąd stwierdził, że strona poza wykazaniem pozostawania bez pracy, prowadzeniem z jej majątku postępowania egzekucyjnego oraz zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej przez jej męża, nie przedstawiła innych informacji dotyczących swego stanu posiadania i to pomimo wystosowania do niej wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. uznanego ostatecznie za doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a. W szczególności nie przedstawiono oświadczenia o tytule prawnym do mieszkania, w którym mieszka rodzina skarżącej oraz dokumentów zaświadczających stan rachunków bankowych. Sąd wskazał również na wątpliwości jakie wynikają z oświadczeń skarżącej. Uznał bowiem, że sprzeczna z zasadami doświadczenia życiowego jest możliwość utrzymania czteroosobowej rodziny z dochodów zadeklarowanych przez skarżącą w wysokości 538 zł. Sąd za niewyjaśnione uznał również źródło i wysokości dochodów męża skarżącej. W zażaleniu na postanowienie skarżąca wniosła o jego zmianę i przyznanie wnioskowanego prawa pomocy. W uzasadnieniu zażalenia obok oświadczeń - jak należy domniemywać - męża skarżącej, a dotyczących problemów z odbiorem korespondencji, skarżąca zawarła stwierdzenie, że ona sama pozostaje bez pracy, a mąż "wykonuje umowę o dzieło". Do zażalenia dołączono oświadczenie, iż nieruchomość zajmowana przez rodzinę skarżącej jest własnością jej teściów. Przedstawiono również wyciągi z rachunków bankowych za okres od maja do lipca br. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Mimo, że Wojewódzki Sąd Administracyjny obszernie wywiódł w uzasadnieniu swojego postanowienia istotę instytucji prawa pomocy, warto argumentację tę poszerzyć o przypomnienie, że ma ona służyć urzeczywistnieniu prawa do sądu dla osób, które z uwagi na trudną sytuację majątkową, nie są w stanie sfinansować swego udziału w postępowaniu. Nie wolno jednak tracić z pola widzenia jednoczesnego obowiązywania zasady powszechności ponoszenia kosztów sądowych, od której prawo pomocy jest wyjątkiem. Obok zatem literalnej treści art. 246 § 1 p.p.s.a. powyższe względy uzasadniają zasadę, iż to na stronie występującej z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa ciężar niewątpliwego wykazania przesłanek takiego zwolnienia, tzn. bezsprzecznego udowodnienia, że poniesienie kosztów sądowych przekracza jej możliwości majątkowe. Należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o niewykazaniu powyższej przesłanki na etapie postępowania przed tym sądem. Istotnie bowiem oświadczenia skarżącej o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawierały dyskredytujące jej wniosek sprzeczności. Nadto skarżąca nie przedstawiła dokumentów i oświadczeń żądanych w trybie art. 255 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego negatywnej oceny wniosku nie zmieniają oświadczenia i dokumenty, do złożenia których skarżącą wezwał sąd I instancji, ostatecznie załączone do zażalenia, a także wywody samego zażalenia. Nie ma wprawdzie podstaw do kwestionowania oświadczenia skarżącej o braku oszczędności na jej rachunku bankowym oraz o wysokości jej dochodów. Te jednak okoliczności samodzielnie nie przesądzają o niemożności pokrycia kosztów sądowych. Z treści zażalenia wynika bowiem, że źródłem dochodów rodziny skarżącej jest nie tylko otrzymywany przez nią zasiłek, lecz także zarobki jej męża uzyskiwane z tytułu wykonywania umowy o dzieło. Skarżąca jednak, poza hasłowym stwierdzeniem o osiąganiu tych dochodów przez małżonka, nie podała ich wysokości. Uniemożliwia to stwierdzenie, czy dochody te istotnie są niewystarczające do zgromadzenia środków wystarczających na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W konsekwencji należało uznać, że przedstawione przez skarżącą dokumenty i oświadczenia nie są wystarczające do wyczerpującego ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa również, że argumenty zażalenia w większości stanowią oświadczenia męża skarżącej nie odnoszące się do kwestii zwolnienia od kosztów, lecz wskazują na okoliczności dotyczące braku winy w niezastosowaniu się do wezwania o złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń w trybie art. 255 p.p.s.a. Pomijając nawet fakt, iż oświadczenia te nie pochodzą od strony postępowania, należy uznać, że nie są one skierowane przeciwko postanowieniu o odmowie przyznania prawa pomocy, stąd też nie mogły rzutować na ocenę zaskarżonego postanowienia. Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, zażalenie skarżącej, jako pozbawione uzasadnionych podstaw oddalił na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.