I GSK 2988/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak protokolant Dorota Onyśk po rozpoznaniu w dniu 21 października 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 63/18 w sprawie ze skargi A w K. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (dalej: WSA lub Sąd I instancji) wyrokiem z 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 63/18 oddalił skargę A w K. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016. Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl). A w K. złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną ocenę ze strony Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego prawidłowości zastosowania przez Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Kielcach oraz Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kielcach: • art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2017 r. poz. 278, ze zm. - zwanej dalej "ustawa o płatnościach") poprzez zaniechanie powtórnej inspekcji terenowej w gospodarstwie skarżącego i pobieżne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego nie uwzględniającego zastrzeżeń wskazanych w decyzji Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. oraz rozbieżności podniesionych przez stronę w toku postępowania, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego i oparciem rozstrzygnięcia o niekompletny materiał dowodowy. Skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację oraz stanowisko w sprawie. Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Za podstawę wyroku z 19 kwietnia 2018 r., I SA/Ke 63/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przyjął stan faktyczny ustalony przez Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach. A w K. złożył wniosek o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016. Strona ubiegała się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) do gruntów położonych w strefie nizinnej I zadeklarowanych jako działki rolne o łącznej powierzchni 79,89 ha położone na działkach ewidencyjnych w obrębach: S., w gminie I. oraz U., w gminie K. Kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzona metodą inspekcji terenowej w gospodarstwie strony w dniach [...]-[...] października 2016 r. wykazała nieprawidłowości. Na dowód dokonanych ustaleń został sporządzony raport z czynności kontrolnych i wykonane zostały szkice i zdjęcia dokumentujące stan faktyczny działek zgłoszonych do płatności. Strona nie wniosła zastrzeżeń do wyników kontroli. W dniach [...]-[...] października 2016 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola w zakresie wzajemnej zgodności, która nie wykazała nieprawidłowości. Strona nie wniosła zastrzeżeń do wyników kontroli. Weryfikując dane z kontroli na miejscu w oparciu o dane z systemu działek rolnych ustalono, że łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi łącznie 16,78 ha na którą składają się opisane szczegółowo działki ze wskazaniem rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości skutkującymi wykluczeniem w całości lub części powierzchni. Wskazano, że skoro strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016 (płatność ONW) do gruntów położonych w strefie nizinnej I zadeklarowanych jako działki rolne o łącznej powierzchni 79,89 ha, zaś powierzchnia działek stwierdzona wynosi 63,11 ha, to różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a ustaloną w toku postępowania administracyjnego wynosiła 16,78 ha, co stanowi 26,59 % w stosunku do powierzchni stwierdzonej. W takim przypadku zastosowanie znalazły przepisy wynikające z art. 19a ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, zgodnie z którymi w przypadku zawyżenia deklaracji na producenta rolnego należy nałożyć karę administracyjną proporcjonalną do wielkości przedeklarowania. W myśl art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 jeśli obszar zgłoszony do płatności przekracza obszar zatwierdzony do płatności, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub 2 ha. Na podstawie powyższego powierzchnia zatwierdzona do płatności ONW dla obszarów położonych w strefie nizinnej I, z uwzględnieniem zmniejszenia z tytułu przedeklarowania wynosi 30,8426 ha. Stawka płatności do 1 ha w strefie nizinnej I została określona w rozporządzeniu ONW i wynosi 179 zł. Płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami dla obszarów położonych w strefie nizinnej I, z uwzględnieniem pomniejszeń z tytułu przedeklarowania powierzchni, wynosi 5 520,82 zł. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego i prawnego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. Prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu, mylne odczytanie dyspozycji lub sankcji. Z kolei, naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że zarzuty dotyczące obu form naruszenia prawa materialnego powinny być formułowane w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Zarzucając Sądowi I instancji w ramach powołanej podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego "przez błędną ocenę (...)", kasator w istocie kwestionuje ustalony stan faktyczny sprawy wskazując, jako przepisy naruszone, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Tym samym umknęło skarżącemu kasacyjnie, że powyższe przepisy nie stanowiły w kontrolowanej sprawie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Nie były też przedmiotem rozważań Sądu I instancji. Innymi słowy, w ramach powołanej podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną nie wskazał, jako naruszonego żadnego przepisu prawa materialnego będącego podstawą prawną decyzji ostatecznej. Z tych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.