I OSK 1690/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Joanna Runge -Lissowska Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec Marek Gorski (spr.) Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 29 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 604/07 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności rozkazu o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba kontraktowa oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 604/07 oddalił skargę M. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2007 r., wydaną w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności rozkazu o zwolnieniu wymienionego z zawodowej służby wojskowej. Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że w związku z reorganizacją Wojskowej Komendy Uzupełnień Kraków-Podgórze z dniem [...] listopada 2003 r. zmniejszył się stan etatowy jednostki i uległo likwidacji stanowisko zajmowane przez M. M. Żołnierzowi zaproponowano inne stanowisko służbowe ale ten nie wyraził zgody na przeniesienie. W związku z powyższym Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego rozkazem personalnym z dnia [...] września 2003 r. zwolnił żołnierza z dniem 30 listopada 2003 r. z pełnienia zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba kontraktowa. Jako podstawę prawną organ wojskowy wskazał art. 74 ust. 1 i art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 55 ze zm.) - zwanej dalej ustawą, oraz § 122 pkt 2 i § 155 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 7, poz. 38 ze zm.) - zwanym dalej rozporządzeniem. Decyzja ta stała się ostateczna. W dniu 12 września 2006 r. M. M. wystąpił do Dowódcy Wojsk Lądowych o stwierdzenie nieważności rozkazu o zwolnieniu ze służby zawodowej. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] października 2006 r. odmówił stwierdzenia nieważności rozkazu o zwolnieniu. M. M. w odwołaniu zarzucił, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy, polegającym na przyjęciu, iż wskazany przepis może być samodzielną podstawą zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Jego zdaniem Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego nie był właściwy do wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu, a tym samym zaistniała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji. Podając motywy rozstrzygnięcia podkreślił, że zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy żołnierza zawodowego w służbie kontraktowej, w przypadkach wymienionych w ust. 1a pkt 2 i 3 oraz ust. 1b, przenosi się za jego pisemną zgodą na inne stanowisko służbowe w tej samej lub innej jednostce wojskowej albo w innej miejscowości; przepis art. 36 ust. 5a stosuje się odpowiednio. Jeżeli żołnierz odmówi pełnienia służby na innym stanowisku służbowym, zwalnia się go z zawodowej służby wojskowej. Ta regulacja stanowi samoistną podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt I OSK 927/05, Lex nr 198229). W odniesieniu do kwestii organu właściwego w sprawie zwolnienia ze służby żołnierza organ powołał się na § 122 pkt 2 rozporządzenia i stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. M. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powtarzając w zasadzie argumenty odwołania. Wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego o zwolnieniu ze służby. Przechodząc do rozważań Sąd pierwszej instancji zacytował treść art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy i podkreślił, że przepis ten został prawidłowo zastosowany w sprawie. Zaznaczył przy tym, że nie są sporne ustalenia, iż stanowisko służbowe skarżącego zostało zlikwidowane, a on sam odmówił przyjęcia innego stanowiska. Następnie Sąd przytoczył fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt I OSK 927/05, w którym wyrażono pogląd, że w sytuacji likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego i braku pisemnej zgody na przeniesienie na inne stanowisko służbowe, zwalnia się żołnierza z zawodowej służby wojskowej, bez obowiązku wypowiedzenia stosunku służbowego, w oparciu o art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżący jako plutonowy znajdował się w korpusie podoficerskim; tym samym, zgodnie z § 122 pkt 2 rozporządzania Ministra Obrony Narodowej w sprawie służby żołnierzy zawodowych, organem właściwym do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby był Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego. W konsekwencji nie można twierdzić, że rozkaz tego dowódcy z dnia [...] września 2003 r. był dotknięty wadą nieważności. Z tego względu Sąd pierwszej instancji, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - w skrócie p.p.s.a., oddalił skargę. M. M., reprezentowany przez radcę prawnego A. R., zaskarżył opisany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia go w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący kasacyjnie zarzucił wyrokowi: 1) naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 74 ust. 1 i art. 37 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 1a pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez błędną wykładnię i uznanie, że przepisy te znalazły prawidłowe zastosowanie wobec skarżącego, podczas gdy jednostka wojskowa, w której służył skarżący uległa reorganizacji, co w związku z dokonywaniem w tych okolicznościach zwolnienia ze służby, bez uprzedniego wypowiedzenia mu stosunku służbowego lub zastosowaniem innej podstawy prawnej przewidzianej w art. 76 lub 77 ustawy, rażąco naruszało prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) i oceny Sądu pierwszej instancji w tym względzie są wadliwe; - art. 7 Konstytucji RP w związku z § 122 pkt 2 i § 155 ust. 1 rozporządzenia w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez błędną wykładnię tych przepisów rozporządzenia i uznanie, że zostały one prawidłowo zastosowane wobec skarżącego, w sytuacji gdy podstawy zwolnienia nie obejmowały art. 75, art. 76 ust. 1 lub 3 i art. 77 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i decyzję tego rodzaju - wobec stosowania w podstawie prawnej art. 37 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 1a pkt 3 ustawy - powinien wydać Minister Obrony Narodowej. Skutkiem tego decyzję o zwolnieniu wydano z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.; 2) naruszenie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo dającego się stwierdzić naruszenia prawa przez organ skarżący, które miało wpływ na wynik sprawy, a także mimo naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - oddalenie skargi chociaż decyzję o zwolnieniu wydano w warunkach art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Nadto naruszenie art. 141 § 4 i art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. i w związku z art. 233 § 1 k.p.c. oraz 134 p.p.s.a., które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wadliwość skarżonego wyroku jest w szczególności konsekwencją naruszenia przez Sąd pierwszej instancji zasady swobodnej oceny dowodów, manifestującą się lakonicznym i ogólnikowym uzasadnieniem stanowiska. Pozbawiło to skarżącego informacji o faktycznych przesłankach rozstrzygnięcia i podstawach umocowania tego stanowiska w ocenach prawnych wynikających z treści analizowanych i akceptowanych do zastosowania przepisów. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący kasacyjnie podkreślił, że przepis § 122 rozporządzenia nie mógł być zastosowany w warunkach przewidzianych art. 37 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 1a pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, na który powołał się organ. Tylko Minister Obrony Narodowej był uprawniony do dokonania zwolnienia żołnierza w tym trybie. Zatem w sprawie organy naruszyły przepisy o właściwości i zachodzi przypadek określony w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem skarżącego kasacyjnie rozkaz personalny zwolnienia ze służby z dnia 15 września 2003 r. został wydany bez wymaganej podstawy prawnej, co czyni go wadliwym w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W szczególności podstawy prawnej nie można upatrywać w art. 74 ust. 1 i art. 37 ust 2 pkt 2 w zw. z ust. 1a pkt 3 ustawy. Taki pogląd znajduje poparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zarzutem skargi kasacyjnej i zgodnie z treścią art. 183 p.p.s.a. bierze pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania (ta ostatnia okoliczność w sprawie nie występuje). Istota zagadnienia w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do pytania o tryb zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, pełnionej jako służba kontraktowa. Kwestia zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby reguluje ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby żołnierzy zawodowych. Art. 74 pkt. 1 ustawy stanowi, że z zawodowej służby wojskowej (w tym kontraktowej) zwalnia żołnierza Minister Obrony Narodowej lub określony przez niego organ wojskowy. Właściwość organów wojskowych i tryb zwalniania z zawodowej służby wojskowej stosownie do art. 74 pkt 2 ustawy określa Minister Obrony Narodowej w drodze rozporządzenia. Wydane na podstawie tej delegacji ustawowej rozporządzenie w § 122 przewidywało, że w wypadkach określonych w art. 75, 76 ust. 1 lub 3 i art. 77 ustawy chorążych zawodowych i podoficerów zwalnia dowódca rodzaju sił zbrojnych, dowódca okręgu wojskowego, dowódców korpusu, Szef Wojskowych Służ Informacyjnych i Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej. W rozkazie Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego nr [...] z [...] września 2003 r. jako podstawa zwolnienia skarżącego ze służby kontraktowej, powołano art. 74 ust. 1, art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy oraz § 122 pkt 2 i § 155 ust. 1 cytowanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej. Przepis art. 75 ust. 1 pkt 6 odnosi się wprost do art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy. Podstawę prawną zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej stanowił art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy powołany w rozkazie Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego. Przepis art. 75 i 76 ustawy określa kiedy zwolnienie następuje obligatoryjnie (art. 75) i kiedy żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej. Powołany w rozkazie art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy i art. 74 ust. 1 bez powołania art. 75 ust. 1 pkt 6 ustawy nie stanowi rażącego naruszenia prawa, bowiem mimo niepowołania tego przepisu podstawę materialna zawierał art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy. W wyroku z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt I OSK 927/05 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził, pogląd, że żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę zawodową jako służbę kontraktową, w sytuacji likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego i braku zgody tego żołnierz na przeniesienia go na inne stanowisko służbowe - co ma miejsce w niniejszej sprawie - zwalnia się z zawodowej służby wojskowej bez wypowiedzenia tego stosunku służbowego w oparciu o przepis art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy. Przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie była decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z [...] października 2006 r. o odmowie stwierdzenia nieważności rozkazu nr [...] z dnia [...] września 2003 r. Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej jako wydanego bez podstawy prawnej. Słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że skarżący nie wykazał, aby w sprawie zaistniały przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ustalił, że decyzja o zwolnieniu skarżącego będącego w korpusie podoficera wydał upoważniony organ, powołując właściwą podstawę prawna. Nieuprawniony jest pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej, że jedynie Minister Obrony Narodowej zwalnia żołnierzy zawodowych pełniących służbę jako służbę kontraktową. Przepis art. 74 ustawy stanowi jednoznacznie, że z zawodowej służby wojskowej zwalnia żołnierzy Minister Obrony Narodowej lub określony przez niego organ. Żołnierz pełniący służbę kontraktową jest żołnierzem zawodowym w rozumieniu ustawy i ma do niego zastosowanie art. 74 ust. 2 ustawy oraz wydane na podstawie delegacji w nim zawartej rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje podstaw prawnych do stwierdzenia, jakoby Sąd pierwszej instancji naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. W związku z przedstawionymi argumentami Sąd - na mocy art. 184 p.p.s.a. -oddalił skargę kasacyjną.