II GZ 456/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 18 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. S. A. w W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1641/11 w zakresie wezwania do uzupełnienia wpisu sądowego w sprawie ze skargi P. S. A. w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania i wypłacenia rekompensaty postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zarządzeniem z 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1641/11, Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wezwał P. S.A. w W. (dalej: skarżąca) do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o kwotę 99.800 złotych, stosownie do § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej: rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. P. S.A. w W. złożyła zażalenie na powyższe zarządzenie i zarzuciła temu zarządzeniu naruszenie: 1) art. 220 § 1 oraz 231 p.p.s.a. w zw. z § 1 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu – poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wpis sądowy w rozpoznawanej sprawie jest wpisem stosunkowym, gdy tymczasem jest to wpis stały; 2) § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu - poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że wpis sądowy w niniejszej sprawie jest wpisem stosunkowym, gdy tymczasem jest to wpis stały; W uzasadnieniu skarżąca podała, że uiściła w niniejszej sprawie wpis stały w kwocie 200 zł. Zdaniem spółki nie było podstaw do uznania, że należy uiścić wpis stosunkowy, ponieważ w sprawach, w których przedmiotem skargi są akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa należy uiścić wpis stały. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. NSA podtrzymuje wcześniejsze orzecznictwo w rozpoznanych dotychczas zażaleniach P. S.A. w W. na zarządzenia wzywające do uiszczenia wpisu od skarg na decyzje Ministra Infrastruktury w przedmiocie odmowy przyznania rekompensaty z tytułu normalizacji rachunkowości. Podziela także jeszcze raz pogląd, że od skarg tego typu pobiera się wpis stosunkowy (postanowienia z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt II GZ 251/10 i II GZ 252/10 oraz z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt II GZ 330/11 i II GZ 331/11). Tożsame stanowisko zajął już NSA w postanowieniu z dnia 30.08.2011 r. sygn. akt II GZ 401/11. Zagadnienie wpisu od skarg na decyzje w sprawie rekompensat z tytułu normalizacji rachunkowości w ocenie NSA nie jest kwestią prawną, której wyjaśnienie nastręczałoby znaczne trudności. Ustawodawca, regulując kwestię wpisu od pism wszczynających postępowanie przed sądami administracyjnymi danej instancji, dokonał podziału kategorii spraw na takie, które podlegają wpisowi stosunkowemu oraz na te, które podlegają wpisowi stałemu. Należności pieniężne w znaczeniu ścisłym nie stanowią przedmiotu zaskarżenia przed sądem administracyjnym, ponieważ sąd ten o tych należnościach bezpośrednio nie orzeka. Ustalenie zatem jaki wpis z dwu kategorii wpisów ujętych w art. 231 p.p.s.a. (tj. stosunkowy, czy stały) obowiązywał w danej sprawie wymaga uwzględnienia rodzaju sprawy administracyjnej i charakteru aktu kończącego postępowanie administracyjne. NSA podkreśla, że na etapie wnoszenia skargi i nadania jej biegu chodzi o ustalenie, czy zaskarżona decyzja zawiera rozstrzygnięcie, co do istnienia (wysokości) określonej należności pieniężnej i czy to rozstrzygnięcie jest do sądu zaskarżone. Ponadto należy zwrócić uwagę, że ze względu na istotę wpisu sądowego, którego uiszczenie jest warunkiem nadania skardze biegu, w przepisach dotyczących tego wpisu (art. 215 § 1 i art. 216 p.p.s.a.) chodzi o wartość tego, co w ramach przedmiotu zaskarżonej decyzji jest w skardze kwestionowane wprost lub z treści tej skargi wynika, albo co wynika z istoty, charakteru i okoliczności sprawy. Konieczna jest zatem analiza uregulowań prawnych dotyczących konkretnego typu sprawy administracyjnej. Z nich bowiem wynikać będzie w szczególności - czy przedmiotem zaskarżenia przed sądem administracyjnym mogły stać się należności pieniężne w rozumieniu przepisu art. 231 p.p.s.a. Stosownie więc do art. 231 p.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne; w innych sprawach pobiera się wpis stały. Jak słusznie wskazuje się w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie, dychotomiczny podział na dwie kategorie spraw nie jest podziałem prostym, gdyż użyte w przepisie sformułowanie "w sprawach, których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne" jest wyrażeniem nieostrym i stanowi legislacyjne uproszczenie. Zaskarżeniu do sądów administracyjnych bowiem podlegają akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., które mają być poddane kontroli z punktu widzenia zgodności z prawem (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 661) oraz postanowienia NSA: z dnia 21 stycznia 2008 r. sygn. akt I GSK 2039/06, ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 80; z dnia 23 września 2008 r. sygn. akt I FZ 239/08, "LEX" nr 493823; z dnia 16 stycznia 2009 r. sygn. akt I FSK 1855/08, "LEX" nr 527749). Sąd administracyjny kontroluje legalność aktów i czynności, w których należności pieniężne zostały określone lub ustalone. Zatem nie wszystkie sprawy, które mogą w jakimś stopniu dotyczyć należności pieniężnych, będą podlegały wpisowi stosunkowemu. Ustalenie wysokość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie zdaniem NSA nie jest trudne, bowiem już w decyzji z [...] grudnia 2010 r. organ określa szacunkową wartości rekompensaty z tytułu normalizacji rachunkowości. Analizując czy wniesiona skarga podlega wpisowi stałemu, czy stosunkowemu, należy ustalić przedmiot i zakres zaskarżenia. Charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a ściślej, czy przedmiot skargi wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, przesądza o tym, jaki rodzaj wpisu strona będzie zobowiązana uiścić. Zasadą jest, że jeżeli sprawa dotyczy należności pieniężnych określonych w zaskarżonym rozstrzygnięciu organu administracji, to strona jest zobowiązana do uiszczenia wpisu stosunkowego, a wysokość tego wpisu zależy przede wszystkim od zakresu zaskarżenia. Wysokość wpisów stałych, jak również sposób naliczania wpisów stosunkowych, są określone jak już powyżej wskazano w rozporządzeniu w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wysokość wpisu stałego ma cechy stabilności i niezmienności, jest bowiem ustalana na podstawie § 2 tego rozporządzenia. Wysokość wpisu stosunkowego natomiast jest uzależniona od wartości przedmiotu zaskarżenia podanej w skardze przez stronę bądź ustalonej przez sąd. Dla wysokości tego rodzaju opłaty nie ma tak istotnego znaczenia rodzaj przedmiotu sprawy, jak również zaskarżona do sądu forma działania organu. Wpis stosunkowy w postępowaniu sądowoadministracyjnym bowiem stanowi najczęściej określony procent należności, którą strona jest zobowiązana uiścić na mocy aktu administracyjnego (S. Babiarz, P. Zaborniak: Wpis stały i wpis stosunkowy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2005, nr 5, s. 162), natomiast w sprawach, w których żądanie strony dotyczy przyznania należności pieniężnej, stanowi wysokość należności, jaką - jej zdaniem - powinna otrzymać. Zgodnie z art. 223 § 1 p.p.s.a. przepisy art. 220 i art. 222 stosuje się odpowiednio, gdy obowiązek uiszczenia lub uzupełnienia opłaty powstanie na skutek ustalenia wyższej wartości przedmiotu zaskarżenia, cofnięcia przyznanego prawa pomocy, albo uchylenia kurateli przed wyznaczeniem terminu rozprawy. Jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę (art. 223 § 2). Przepis omawianego artykułu ma na celu realizację wymogów wynikających z art. 199, art. 214 § 1 oraz art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., w wypadku gdy w toku postępowania okaże się, że opłata została pobrana w zbyt niskiej wysokości z uwagi na zaniżenie wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 215-218 p.p.s.a.), albo że podmiot niemający obowiązku uiszczenia kosztów sądowych utracił to uprawnienie (na skutek cofnięcia przyznanego prawa pomocy - art. 249, art. 263 p.p.s.a., lub utraty statusu kuratora, z którym związane było podmiotowe zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 3 p.p.s.a.). W takiej sytuacji powinna znaleźć odpowiednie zastosowanie procedura dotycząca wezwania do uiszczenia opłaty i konsekwencji niezastosowania się do tego wezwania, określona w art. 220 i 222 p.p.s.a. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. III, Warszawa 2009, str. 646). NSA jeszcze raz zwraca uwagę, iż o rodzaju wpisu sądowego decyduje, co do zasady, charakter sprawy, w której wniesiono skargę, przedmiot i zakres zaskarżonego aktu. Należy w tym miejscu przypomnieć, iż postępowanie przed organem administracji publicznej zostało zainicjowane [...] czerwca 2010 r wnioskiem P. S.A. wniesionym do "Skarbu Państwa, [...] za pośrednictwem Ministra Infrastruktury". W omawianym wniosku Spółka, powołując się na przepisy rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1192/69 w sprawie wspólnych zasad normalizujących rachunkowość przedsiębiorstw kolejowych (Dz.U.UE.L.69.158.8 ze zm.), domagała się przyznania i wypłacenie rekompensaty w wysokości 30.505,00 tysięcy zł z tytułu normalizacji rachunkowości w zakresie obciążeń finansowych. Następnie wskazano, iż powyższa kwota została skalkulowana na podstawie danych liczbowych za ostatni okres dla którego znane są wyniki końcowe zgodnie z art. 7 ust 2 lit a rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1192/69. Do wniosku dołączono niezbędne dodatkowe informacje obejmujące opis metody obliczenia kwoty rekompensaty dla IV kategorii normalizacji objętej przedmiotowym wnioskiem. Następnie decyzją z [...] grudnia 2010 r. Nr [...] Minister Infrastruktury odmówił określenia szacunkowej wartości rekompensaty wnioskowanej przez P. S.A. na kwotę 30.505,00 z tytułu normalizacji rachunkowości wnioskodawcy w okresie od 1 stycznia 2011 do dnia 31 grudnia 2011 r. w zakresie obciążeń finansowych ponoszonych przez wnioskodawcę należących do kategorii określonej w art. 4 ust. 1 lit. d rozporządzenia Nr 1192/69 (kategorii IV normalizacji) W tej sytuacji zdaniem NSA nie może budzić wątpliwości, że sprawa dotyczy należności pieniężnych, jaką Spółka, w jej ocenie, powinna otrzymać od Skarbu Państwa. Odnosząc się do uiszczenia wpisu sądowego od skargi niesporne jest, że spółka wniosła wpis w wysokości 200 zł (k. 26 oraz 69 akt sąd.). Następnie zarządzeniem z 11 sierpnia 2011 r. (k. 72-73 akt sąd.) wezwano skarżącą do uzupełnienia wpisu w kwocie 99.800 złotych. Wobec uiszczenia przez spółkę wpisu od skargi w zbyt niskiej wysokości Sąd I instancji prawidłowo, na podstawie art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a., stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu, określił wysokość wpisu od skargi w kwocie 99.800 złotych oraz wezwał skarżącą do jego uzupełnienia. Mając na uwadze treść powyższych uregulowań prawnych oraz przedmiot skargi, jak również treść zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 sierpnia 2011 r., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.