II SA/Wa 389/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Waldemar Śledzik, , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Komendanta Służby Ochrony Państwa z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] października 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Komendanta Służby Ochrony Państwa na rzecz skarżącej I. K. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Komendant Służby Ochrony Państwa decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 w związku z art. 5 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., art. 178 ust. 1 i art. 184 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2021 r. poz. 575 i 1728), zwanej dalej ustawą o SOP utrzymał w mocy własną decyzję nr [...] z dnia [...] października 2021 r. o odmowie przyznania I. K. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2021 r. I. K. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariusza Służby Ochrony Państwa. Komendant SOP wskazał, że I. K. została przeniesiona do Służby Ochrony Państwa ze Służby Więziennej decyzją Komendanta SOP z dnia [...] lipca 2019 r. Podczas pełnienia służby jako funkcjonariusz Służby Więziennej w Zakładzie Karnym w [...] skorzystała z pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, otrzymując świadczenie w wysokości 52 850,00 zł. Organ stwierdził, że w związku z powyższym przyjąć należy, iż w chwili przeniesienia do SOP I. K. miała zrealizowane prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu. Organ podał, że I. K. została przeniesiona ze Służby Więziennej do Służby Ochrony Państwa, zgodnie z art. 70 ust. 2 ustawy o SOP, decyzją Komendanta SOP z dnia [...] lipca 2019 r. Organ podał również, że w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i Administracji z dnia 13 grudnia 2018 r. w sprawie przenoszenia do służby w Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 111), wskazano, że Komendant SOP, określając należności pieniężne o charakterze jednorazowym lub przysługujące za dany okres, uważa je za zrealizowane, jeżeli w czasie pełnienia służby w dotychczasowych jednostkach organizacyjnych funkcjonariusz otrzymał należności pieniężne przysługujące z tego samego tytułu. Podał, że niewątpliwie pomoc finansowa na uzyskanie lokalu otrzymana przez I. K. w Służbie Więziennej jest należnością pieniężną o charakterze jednorazowym. Ustawa o SOP nie zawiera przepisów umożliwiających zwrot pomocy finansowej otrzymanej w niższej wysokości celem otrzymania pomocy finansowej w wyższej wysokości. Z uwagi na przeniesienie I. K. ze służby w [...] do służby w [...], funkcjonariusz mógł skorzystać z regulacji określonej w art. 184 ust. 2 ustawy o SOP. Przepis ten stanowi, iż takiemu funkcjonariuszowi może być przydzielony lokal mieszkalny w nowym miejscu pełnienia służby, jeśli zwolni wcześniej przydzielony lokal mieszkalny lub zwróci przyznaną pomoc finansową. Nie daje natomiast uprawnienia do otrzymania pomocy finansowej. Na podstawie art. 184 ust. 2 ustawy o SOP wydano rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 września 2018 r. w sprawię trybu przydzielania, lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Ochrony Państwa przeniesionemu do służby w innej miejscowości. Zgodnie z § 2 cyt. wyżej rozporządzenia w przypadkach, o których mowa w art. 184 ust. 1 ustawy, funkcjonariuszowi, na jego wniosek, przydziela się lokal mieszkalny w nowym miejscu pełnienia służby. Organ wskazał, iż Komendant Służby Ochrony Państwa decyzją nr [...] z dnia [...] października 2020 r. przydzielił I. K. na jej wniosek lokal mieszkalny w miejscu pełnienia służby. Jednak przedmiotowa decyzja została uchylona, gdyż Wnioskodawczyni odmówiła przyjęcia przydzielonego lokalu. Organ wskazał też m.in., że wnikliwie zbadał okoliczności sprawy oraz dokonał wszelkich niezbędnych czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego. Decyzja Komendanta Służby Ochrony Państwa nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r. stała się przedmiotem skargi I. K., reprezentowanej przez radcę prawnego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: - art. 7 oraz 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu decyzji informacji z jakich powodów organ uznał, że pomoc finansowa w postaci należności pieniężnej została zrealizowana przez stronę skoro strona zwróciła przyznaną pomoc finansową, co było przyczyną odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, - art. 80 k.p.a. poprzez brak poprawnej oceny materiału dowodowego, złożonego przez stronę przy wniosku o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że strona zwróciła pomoc finansową w niżej wysokości celem otrzymania pomocy finansowej w wyższej wysokości w wyniku nierozważenia powodu, dla którego strona zwróciła przyznaną pomoc finansową; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 180 ust 1 i 2 ustawy o SOP poprzez niezastosowanie go do stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnej odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Pełnomocnik, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów z załączonych do skargi na okoliczności podniesione w skardze, to jest wadliwego ustalenia stanu faktycznego oraz w konsekwencji niezastosowania przez organ przepisów prawa materialnego i braku wydania decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu pełnomocnik rozszerzył argumentację skargi. Podniósł m.in., że organ nie sprostał obowiązkom wynikającym z zasad ogólnych k.p.a. Wydał decyzję z pominięciem złożonych przez stronę dowodów, które zachowały swoją aktualność. Razi w szczególności brak indywidualnej oceny sprawy administracyjnej oraz zgromadzonych w jej toku dowodów. Pełnomocnik wskazał, że skarżąca zwróciła pomoc finansową w celu otrzymania lokalu mieszkalnego a nie otrzymania pomocy finansowej w wyższej wysokości. Podął, że strona posiadała informację na temat będących w dyspozycji SOP lokali mieszkalnych składających się 4 pokoi i spodziewała się przyznania jej właśnie takiego lokalu przy rodzinie składającej się z 5 osób (obecnie 6 osób). Przyznany jej lokal mieszkalny nie spełniał jednak tych oczekiwań, o czym skarżąca informowała organ. Pełnomocnik przywołał art. 180 ust. 1 i 2 ustawy o SOP i wskazał, że I. K. spełnia wszystkie przesłanki wymienione w wyżej zacytowanym przepisie, aby uzyskać pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Pełnomocnik przywołał § 13 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 grudnia 2018 r. w sprawie przenoszenia do służby w Służbie Ochrony Państwa. Wskazał, że wykładnia celowościowa brzmienia ww. przepisu zmierza do ustalenia, iż jego celem jest zapobieżenie sytuacji przyznania funkcjonariuszowi pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w postaci należności pieniężnych po raz drugi, po zrealizowaniu tej pomocy. Nie można jednak uznać, iż skoro pomoc finansowa została przez wnioskodawcę zwrócona to oznacza, że została zrealizowana i nie można już jej przyznać. Pełnomocnik wskazał, że skarżąca nie chce skorzystać z pomocy finansowej na zakup mieszkania po raz kolejny tylko po raz pierwszy. I. K. nie posiada należności pieniężnych przysługujących z tytułu przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego ponieważ decyzją Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...].08.2020 r. nr [...] orzeczono o zwrocie przyznanej pomocy finansowej. Nie można w związku z tym uznać, iż otrzymała należności pieniężne z tytułu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego i je zrealizowała. Pełnomocnik wskazał, że I. K. pozostała bez przydzielonego lokalu mieszkalnego oraz odmówiono jej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Komendant Służby Ochrony Państwa, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik wskazał nadto m.in., że I. K. otrzymała decyzją nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] marca 2014 r. pomoc finansowa na zakup mieszkania. Wobec tego jej prawo do lokalu mieszkalnego i pomocy finansowej zostało zrealizowane i nie mają do niej zastosowania przepisy art. 180 ustawy. Dyrektor Zakładu Karnego decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2020 r, orzekł o zwrocie przyznanej decyzją [...] z dnia [...] marca 2014 r pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Pełnomocnik wskazał m.in., że uchylenie decyzji własnej przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...] jest obarczone wieloma wadami. Podniósł nadto m.in., że podniesiony przez skarżącą zarzut, że pomocy finansowej nie otrzymała, bowiem na podstawie decyzji Dyrektora Zakładu Karnego ją zwróciła nie może się ostać, gdyż w dacie przyjęcia do Służby Ochrony Państwa jej prawo do lokalu było całkowicie zaspokojone, a bezzasadny zwrot przyznanej wcześniej pomocy finansowej nie skutkuje ponownym nabyciem prawa do lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu 15 listopada 2022 r. uwzględnił wniosek dowodowy zawarty w skardze i na podstawie art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu administracyjnym przeprowadził dowód uzupełniający z dokumentów załączonych do skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlegała uwzględnieniu. W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej naruszone zostały przepisy prawa administracyjnego procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Za trafne Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 178 ust. 1 ustawy o SOP funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Stosownie do art. 180 ust. 1 tej ustawy, funkcjonariuszowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej, społecznej inicjatywie mieszkaniowej lub towarzystwie budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Zgodnie z art. 180 ust. 2 ustawy o SOP, pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego nie przysługuje funkcjonariuszowi, którego małżonek otrzymał lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, pomoc finansową na uzyskanie lokalu w innych służbach, odprawę mieszkaniową lub ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu mieszkalnego. W sprawie niniejszej Komendant SOP odmówił przyznania skarżącej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego wskazując, że skarżąca podczas pełnienia służby jako funkcjonariusz Służby Więziennej w Zakładzie Karnym w [...], a zatem przed przeniesieniem do SOP, otrzymała pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego w kwocie 52 850,00 zł. Tym samym, w chwili przeniesienia do SOP skarżąca miała zrealizowane prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Organ podniósł przy tym, że pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariusza jest należnością pieniężną o charakterze jednorazowym. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych wniosku o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, który wpłynął do SOP w dniu [...] lipca 2021 r., wynika, że skarżąca wskazywała w nim, iż pomoc finansową uzyskaną w czasie służby w Służbie Więziennej (w Zakładzie Karnym w [...]) zwróciła w dniu [...] sierpnia 2020 r. na podstawie decyzji [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. Komendant SOP ustalając stan faktyczny sprawy powyższej okoliczności nie uwzględnił i nie rozważył jej rozstrzygając o uprawnieniu skarżącej do uzyskania pomocy finansowej. W sprawie niniejszej organ naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.) Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ obowiązków tych nie dopełnił w niniejszej sprawie. Podkreślenia wymaga, że organ nie rozstrzyga w niniejszej sprawie o uprawnieniu skarżącej do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu na dzień przeniesienia skarżącej do służby w SOP, tj. na dzień [...] lipca 2019 r. Nawiązując do treści odpowiedzi na skargę wskazania wymaga, że to pismo procesowe organu, jego argumentacja, nie może sanować braków decyzji. W sprawie tej, w związku ze stwierdzonym istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, za przedwczesne uznać należało odniesienie się do zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego. Ponownie rozpatrując sprawę i rozstrzygając w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego organ dokona pełnych ustaleń stanu faktycznego i w sposób wyczerpujący rozpatrzy cały zgromadzony materiał dowodowy. Organ dokona subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod normę prawa materialnego. Organ weźmie pod uwagę okoliczności przedstawione przez stronę i odniesie się do nich. Uzasadnienie decyzji powinno w szczególności zawierać, jak wskazano już wyżej, przywołanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącą (480 zł).