II SA/Ol 438/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant referent – stażysta Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2020 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 93 ust. 5 w zw. z art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2140) dalej jako: "u.t.d.", Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: "WITD") nałożył karę pieniężną w wysokości 2000 zł na Spółkę A (dalej jako: "Spółka"). Podstawą nałożenia kary na Spółkę było wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. W toku postępowania organ ustalił, że Spółka naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego poprzez wykonywanie w dniu 24 listopada 2019 r. przewozu drogowego na drodze krajowej w miejscowości W. autobusem o nr rej. [...] nieposiadającym aktualnego technicznego badania okresowego, które wygasło w dniu 21 listopada 2019 r. Organ oparł swoje ustalenia na podstawie protokołu kontroli pojazdu nr [...] oraz kopii dowodu rejestracyjnego. Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego w zakresie nałożenia kary pieniężnej. W odwołaniu Spółka podnosiła, że kierowca, który kierował pojazdem, otrzymał zlecenie wyjazdu w piątek 22 listopada 2019 r., a wyjazd był zaplanowany na 24 listopada 2019 r. W dniu wyjazdu kierowca przez swoją nieuwagę pobrał niewłaściwe kluczyki. Zgodnie ze zleceniem wyjazdu kierowca miał wyjechać pojazdem o nr rej. [...], a nie o nr rej. [...], gdyż pojazd ten był przygotowany do okresowych badań technicznych na poniedziałek 25 listopada 2019 r. i w związku z tym był zaparkowany na specjalnym miejscu postojowym przeznaczonym dla pojazdów do naprawy lub przeglądów. Pojazd był również należycie oznakowany jednak kierowca dostrzegł ten fakt już po wyjeździe z bazy transportowej. Spółka w odwołaniu wskazywała także, że podjęła wszelkie czynności, aby odpowiednio zrealizować zlecony wyjazd i nie można obarczać jej odpowiedzialnością za ludzką pomyłkę. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: "GITD") decyzją z [...], nr [...] w całości utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję argumentując, iż w niniejszej sprawie strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Zdaniem organu, w sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ze względu na fakt, iż do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. GITD uznał, że jeżeli w weekendy nie ma osoby, która wydaje kierowcom kluczyki od samochodu, przedsiębiorca powinien upewnić się, że kierowca wykonuje zadanie przewozowe odpowiednim pojazdem. Wskazał również, że strona nie przedstawiła w toku postępowania odwoławczego żadnych nowych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślił, że to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy pracownik wykonuje odpowiednio swoje obowiązki, a brak badań technicznych z istoty wskazuje na zaniedbania z jego strony. Na powyższą decyzję Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego wadliwą wykładnię, wskutek której nie został on zastosowany; - art. 6, art. 7, art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) dalej jako: "k.p.a.", poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy, pominięcie istotnych okoliczności stanowiących podstawę do wydania decyzji, co było działaniem rażąco sprzecznym z podstawowymi zasadami rzetelnego procesu administracyjnego. W uzasadnieniu Spółka ponownie przytoczyła okoliczności zawarte we wcześniejszym odwołaniu od decyzji. W ocenie Spółki, podjęła ona wszelkie czynności, aby odpowiednio zrealizować zlecony wyjazd, a zatem stwierdzone naruszenie nie jest zawinione. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz argumentował, że strona nie przedstawiła dowodów, które umożliwiłyby zastosowanie art. 92c u.t.d. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.)zwanej dalej: "p.p.s.a." Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja GITD utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji nakładającą na Spółkę karę pieniężną w wysokości 2000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu 24 listopada 2019 r. przeprowadzono kontrolę drogową należącego do Spółki autobusu. W wyniku kontroli stwierdzono, że pojazd ten nie posiada aktualnego technicznego badania okresowego. Organu obu instancji uznały, że z tytułu popełnienia naruszenia z lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., należało nałożyć na Spółkę karę pieniężną w wysokości 2000 zł. Jednocześnie organu uznały, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c u.t.d. Materialnoprawną podstawę kwestionowanych skargą decyzji stanowił art. 92a ust. 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Z kolei jak wynika z art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy. Według Ip. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2000 zł za każdy pojazd. Zdaniem Sądu, dokonane przez organy orzekające w niniejszej sprawy ustalenia naruszenia obowiązków wynikających z przepisów u.t.d. nie budzą wątpliwości. Z protokołu kontroli pojazdu, przeprowadzonej w dniu 24 listopada 2019 r., na drodze krajowej w miejscowości W. wynika, że pojazd, którym wykonywany był przewóz drogowy w imieniu Spółki nie posiadał aktualnych badań okresowych. Na podstawie wpisu w dowodzie rejestracyjnym stwierdzono bowiem, że termin następnego badania został wyznaczony na dzień 21 listopada 2019 r. W świetle art. 81 ust. 1-3 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 110 ze zm.) dalej jako: "p.r.d.", właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego (ust. 1). Badania techniczne dzieli się na badania okresowe, badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi (ust. 2). Okresowe badanie techniczne po raz pierwszy jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 3). Stosownie natomiast do art. 81 ust 5 p.r.d., okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z zastrzeżeniem ust. 6-10. W myśl natomiast art. 82 p.r.d., organ dokonujący rejestracji pojazdu wpisuje do dowodu rejestracyjnego termin badania technicznego pojazdu (ust. 1). Jeżeli pojazd jest zarejestrowany, kolejny termin badania technicznego wpisuje do dowodu rejestracyjnego uprawniony diagnosta po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania technicznego (ust. 2). Zgodnie z art. 71 ust. 1 p.r.d., dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Przepis ten nie dotyczy pojazdów, o których mowa w ust. 3. W świetle powyższych regulacji Sąd podzielił stanowisko orzekających organów, że w niniejszej sprawie doszło do wykonania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Kontrolowany pojazd poruszał się więc w chwili kontroli od 3 dni bez ważnego okresowego badania technicznego i stanowił pojazd, który w świetle prawa nie miał potwierdzenia sprawności, szczególnie pod kątem bezpieczeństwa osób nim jadących i innych uczestników w ruchu. Wykonywanie zaś przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2000 zł (Ip. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d.). Zgodzić się należało również z orzekającymi organami, że od odpowiedzialności tej nie mogła się uwolnić Spółka na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art, 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Zauważyć należy, że przepis art. 92c ust. 1 u.t.d. wskazuje okoliczności egzoneracyjne, które stanowią podstawę dla uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie przepisu ustawy o transporcie drogowym lub odpowiedniego przepisu prawa unijnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że w pierwszej kolejności okolicznością egzoneracyjną jest siła wyższa, rozumiana jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, mimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność egzoneracyjną uznawana jest również wyłączna wina osoby trzeciej, za której działania osoba naruszająca prawo nie ponosi odpowiedzialności. Omawiany przepis dotyczy sytuacji wyjątkowych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, np. będących rezultatem działania siły wyższej, bądź osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 976/09, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanki egzoneracyjne określone art. 92c ust. 1 pkt. 1 u.t.d. nie odnoszą się zatem do zachowania samego przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa. Nie wystarczy więc wykazanie braku winy przedsiębiorcy, lecz konieczne jest pozytywne udowodnienie przez przedsiębiorcę, że podjął on wszystkie niezbędne środki w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Mając to na względzie zgodzić się w pełni należy z orzekającymi organami, że okoliczność, na którą powołała się Spółka w odwołaniu od decyzji (pobranie przez kierowcę przez nieuwagę kluczyków do niewłaściwego pojazdu), a następnie powtórzona w skardze, nie mogła wyłączyć odpowiedzialności administracyjnej Spółki. Należy zauważyć, że w dyspozycji art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie mieszczą się sytuacje, które są skutkiem zachowania pracowników i które wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych po stronie pracodawcy. To powinnością pracodawcy jest takie zorganizowanie pracy pracownikom i wprowadzenie takich rozwiązań organizacyjnych w firmie, które pozwolą stwierdzić przed wyjazdem danego pojazdu w trasę, czy jest on sprawny technicznie i czy posiada ważne badania techniczne. Podmiot wykonujący przewóz drogowy musi mieć świadomość spoczywających na nim obowiązków i konsekwencji jakie grożą za ich niewywiązywanie się. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie obciąża podmiot wykonujący przewozy i wyłącza możliwość zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. Spółka nie wykazała, że podjęła takie rozwiązania organizacyjne, z których by wynikało, że pojazdy nieposiadające okresowych badań technicznych nie będą wykorzystywane do przewozu drogowego. Już chociażby umożliwienie pobrania przez kierowcę wykonującego przewóz kluczyków do niesprawnego, czy nie posiadającego aktualnych badań pojazdu oznacza, że organizacja pracy nie została przewidziana w sposób uniemożliwiających wykonywanie przewozu nieodpowiednim pojazdem. Sąd nie podzielił również zarzutu Spółki, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy i pominięcie istotnych okoliczności stanowiących podstawę do wydania decyzji. Nie można też postawić organom zarzutu niewłaściwej wykładni przepisów ustawy o transporcie drogowych, czy też innych, wskazanych przepisów prawa materialnego, ani też ich niewłaściwego zastosowania. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.