III FSK 1415/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Go 271/19 w sprawie ze skargi A. M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 8 marca 2019 r. nr SKO-1331/403-P/19 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. M. K. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. . UZASADNIENIE 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 10 lipca 2019 r., I SA/Go 271/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę A. M. K. (dalej jako: "skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z 8 marca 2019 r., nr SKO-1331/403-P/19, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 5 grudnia 2018 r. ustalającej skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 rok. W uzasadnieniu wyroku sąd omówił przesłanki przywrócenia terminu, wynikające z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej jako: "o.p."), a następnie oceniając zaskarżone postanowienie z uwzględnieniem tej regulacji prawnej stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, że "uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy". Skarżący upatrywał ziszczenia tej przesłanki w tym, że "...pracownik placówki pocztowej, który go w tym dniu obsługiwał nie wydał mu całej awizowanej korespondencji w szczególności dwóch przesyłek zawierających decyzje ustalające podatek za 2014 oraz 2015 r." Sąd zauważył, że skarżący w złożonym wniosku o przywrócenie terminu nie wskazał w jakim dniu (nie wskazał daty) był w placówce pocztowej w celu odbioru awizowanych przesyłek. Nadto, skarżący nie wskazał na czym miałby polegać błąd niewydania całej korespondencji. Odbiorca korespondencji "awizowanej" dysponuje dokumentem - tzw. "awizem", tj. zawiadomieniem o nadejściu przesyłki pocztowej, której nie można doręczyć adresatowi bezpośrednio. W celu odbioru korespondencji dokument ten przekazuje pracownikowi urzędu poczty. Jeżeli nawet, pracownik poczty nie przekazał korespondencji wskazanej w zawiadomieniu, to podatnik nie dołożył należytej staranności, aby ten błąd dostrzec. W tych okolicznościach – zdaniem sądu - nie można uznać, że podatnik bez swej winy nie uchybił terminowi. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżając wyrok w całości, autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie: I. prawa procesowego, w szczególności: - art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), przez uznanie, że materiał dowodowy zebrany w postępowaniu jest pełny i został prawidłowo zebrany, a zatem był wystarczający do ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, podczas gdy organy administracyjne orzekały w oparciu o stan sprawy niewyjaśniony, przyjmując, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z winy podatnika, podczas gdy podatnik uprawdopodobnił, że nawet dokonując najwyższej staranności, nie miał możliwości uzyskania informacji o wydanej decyzji i tym samym bez swojej winy uchybił terminowi do wniesienia odwołania; - art. 134 § 1 p.p.s.a., przez błędne przyjęcie, że organ administracyjny nie naruszył prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 120, art. 121, art. 122, art. 124 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 o.p., poprzez: zaniechanie wskazania w uzasadnieniu wydanego postanowienia konkretnych faktów prawotwórczych, które organ podatkowy uznał za udowodnione, dowodów którym ostatecznie dał wiarę, jak również jasnych i szczegółowych przyczyn, dla których innym dowodom zgromadzonym w trakcie postępowania odmówił wiarygodności, dowolną, arbitralną i jedynie wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nieuwzględnienie istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaniechanie ze strony organu podjęcia działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w konsekwencji błędne i oczywiście nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydanego rozstrzygnięcia; - art. 141 § 4 p.p.s.a., przez nierozważenie w sposób jasny i pełny w uzasadnieniu podnoszonych w skardze kwestii, opierając wyrok na lakonicznych ustaleniach dokonanych w postępowaniu administracyjnym, przez co sąd zaaprobował błędne i nielogiczne, przyjęte bez wymaganych przez ordynację podatkową dowodów, ustalenia organu administracyjnego; II. prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie art. 162 § 1 o.p., wobec uznania, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z winy podatnika, podczas gdy podatnik uprawdopodobnił, że nawet dokonując najwyższej staranności, nie miał możliwości uzyskania informacji o wydanej decyzji i tym samym bez swojej winy uchybił terminowi do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy nie nastąpiła w trybie art. 150 o.p. fikcja prawna doręczenia decyzji Burmistrza Miasta Z. z 5 grudnia 2018 r., gdyż przesyłka zawierająca przedmiotową decyzję została zwrócona przez operatora pocztowego przedwcześnie, w czasie kiedy skarżącemu przysługiwało jeszcze uprawnienie do odebrania przesyłki w ramach powtórnego zawiadomienia o odbiorze przesyłki tzw. "drugiego awiza". W oparciu o te zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o przeprowadzenie rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i orzeczenie o kosztach postępowania oraz przeprowadzenie rozprawy. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 95 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia. Żadna ze stron z tej możliwości nie skorzystała. Uwzględniając przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia, kluczowy zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 162 § 1 o.p. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu podlega on przywróceniu na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie zaś z art. 162 § 2 o.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z przywołanych przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, tj.: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminu oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Przywrócenie uchybionego terminu polega na usunięciu niekorzystnych skutków procesowych, jakie powstają w następstwie niezawinionego przez stronę (bądź uczestnika postępowania), niedochowania terminu wyznaczonego do podjęcia czynności procesowej. W następstwie przywrócenia terminu uznaje się, że czynność procesowa, której strona pierwotnie nie dokonała w terminie wyznaczonym przepisami prawa, wywołuje te same skutki, które powstają w przypadku dochowania terminu (zob. wyrok NSA z 11 grudnia 2018 r., I FSK 285/17). W tej sprawie sporna stała się kwestia uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. W tym zakresie argumentacja skargi kasacyjnej opiera się w zasadzie na twierdzeniu, że nie doszło do skutecznego doręczenia tej decyzji w trybie art. 150 o.p. Zgodnie z § 1 tego artykułu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 (bezpośrednio adresatowi) lub art. 149 o.p. (domownikowi, sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy), operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, albo pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Zgodnie z art. 150 § 2 o.p., zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W myśl art. 150 § 3 o.p., w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z art. 150 § 4 o.p. w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej decyzję Burmistrza Miasta Z. (k. 117 akt SKO) wynika, że 17 grudnia 2018 r., wobec nieobecności adresata pod wskazanym adresem zamieszkania, pozostawiono zawiadomienie (tzw. awizo) o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej w terminie 7 dni. Powtórne zawiadomienie zostało pozostawione w skrzynce skarżącego 27 grudnia 2018 r. Uwzględniając datę pierwszego zawiadomienia (17 grudnia 2018 r.), skutek doręczenia spornej przesyłki, zgodnie z art. 150 § 4 o.p., nastąpił z upływem 31 grudnia 2018 r. Zatem wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, dokonany 3 stycznia 2019 r. zwrot tej przesyłki do organu podatkowego nie był przedwczesny. Z przeprowadzonych przez sąd pierwszej instancji dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci pism Poczty S.A. z 28 lutego 2019 r. i 12 kwietnia 2019 r. nie wynika, aby skarżącemu nie pozostawiono zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej, czy też odmówiono mu wydania spornej przesyłki. Należy zwrócić uwagę, że reklamacja skarżącego z 1 lutego 2019 r., w której stwierdził: "Byłem w urzędzie, nie doręczono mi", została zgłoszona już po zwrocie spornej przesyłki do organu podatkowego. W odpowiedzi Poczta wyjaśniła, że czynność doręczania jest wykonywana jednoosobowo, co powoduje, że w przypadku interwencji klienta w zakresie sposobu doręczania przesyłek, można bazować wyłącznie na wypowiedziach zainteresowanych osób, tj. klienta oraz pracownika. Listonosz obsługujący punkt adresowy (skarżącego - NSA) wyjaśnił że 17 grudnia 2018 r. podjął próbę doręczenia przesyłki pod wskazanym adresem. Ponieważ nikt nie otworzył drzwi, doręczyciel sporządził zawiadomienie z informacją o możliwości odbioru awizowanej przesyłki w placówce pocztowej, które doręczył do skrzynki oddawczej. Poczta wyjaśniła również, że jej pracownicy każdorazowo sprawdzają w systemie jakie przesyłki nadeszły i wszystkie wydają. Co prawda w przywołanych wyjaśnieniach Poczty znalazło się też stwierdzenie, cyt. "Jeśli jednak listonosz faktycznie kiedykolwiek zaniedbał obowiązek prawidłowego doręczania adresowanych do Pana przesyłek, to za wszelkie osobiste odczucia niezadowolenia oraz kłopoty z tym związane, uprzejmie przepraszam.", to jednak w świetle wcześniejszych uwag nie może być ono uznane za potwierdzenie zarzutów skarżącego w kwestii wadliwego doręczenia spornej przesyłki. Z tych względów nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 162 § 1 op. powiązany z art. 150 o.p. Niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia art. 133 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 12, art. 120, art. 122, art. 124 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 o.p. Wbrew argumentacji strony skarżącej, zebrany w tej sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia zaskarżonego postanowienia, co słusznie – orzekając na podstawie akt i w granicach tej sprawy - zaakceptował sąd pierwszej instancji. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, do których ustawodawca zalicza zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego w tej sprawie wyroku spełnia te wszystkie wymogi, zaś fakt, że zaskarżony wyrok nie satysfakcjonuje strony skarżącej, sam w sobie nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). SWSA(del.) Mirella Łent SNSA Wojciech Stachurski SNSA Dominik Gajewski