V U 916/24

<p>Sygn. akt V U 916/24</p> <div> <h2>WYROK</h2> <p> <strong> <!-- -->W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</strong> </p> <p>Dnia 16 lipca 2025 roku</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->w następującym składzie:</strong> </p> <p>Przewodniczący: sędzia Małgorzata Kałuża</p> <p>Protokolant: sekr. sądowy Małgorzata Bednarek</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2025 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie</p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z wniosku <span class="anon-block">P. P.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o zwrot nienależnie pobranego świadczenia</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek odwołania <span class="anon-block">P. P.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> z dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku znak: <span class="anon-block">(...)</span>, <span class="anon-block">(...)</span>, <span class="anon-block"> (...)</span> </strong> </p> <p>1.  <strong> <!-- -->oddala odwołanie; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->nie obciąża wnioskodawczyni <span class="anon-block">P. P.</span> obowiązkiem zwrotu pozwanemu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> kosztów procesu. </strong> </p> <p>Sygnatura akt V U 916/24</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->w zakresie punktu 2 wyroku z dnia 14 lutego 2025 roku</strong> </p> <p>Decyzją z dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> zobowiązał <span class="anon-block">P. P.</span> do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego w kwocie 6 240,00 zł w terminie miesiąca od otrzymania decyzji wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia postojowego do dnia zwrotu.</p> <p>Skarżąca <span class="anon-block">P. P.</span> zaskarżyła ww. decyzję w dniu <span class="anon-block">(...)</span> roku. W uzasadnieniu wskazała, że zatrudniona była na podstawie umowy zlecenia na stanowisku sprzedawcy kasjera, natomiast z uwagi na sytuację związaną z <span class="anon-block">C.</span> <span class="anon-block">(...)</span> doszło do przestoju w prowadzeniu działalności, bowiem w tym okresie restauracje wydawały jedzenie jedynie na wynos. Powyższe spowodowało, że zleceniodawca uznał za zbędne dalsze zatrudnienie skarżącej.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania skarżącego. Organ rentowy wskazał, że prawo do świadczenia postojowego nie przysługuje skarżącej, ponieważ skarżąca nie spełniała kryteriów określonych w art. 15 zq ust.3 i ust.5 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych</p> <p> <strong> <!-- -->Wyrokiem z dnia 16 lipca 2025 roku Sąd Okręgowy oddalił odwołanie <span class="anon-block">P. P.</span> i nie obciążył jej obowiązkiem zwrotu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Odział w <span class="anon-block">T.</span> kosztów procesu.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył co następuje:</strong> </p> <p>Stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.</p> <p>Przytoczona regulacja prawna, jako przepis szczególny do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a>, powinna być stosowana w wyjątkowych sytuacjach, na co zresztą wskazuje redakcja <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> Ocena, czy takie przesłanki wystąpiły powinna być zawsze dokonywana w całokształcie okoliczności, które uzasadniałyby odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1974 r., II CZ 223/73).</p> <p>Ocena tych okoliczności następuje z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego.</p> <p>Sąd Okręgowy poddał analizie sytuację odwołującej i uznał, że za zastosowaniem w niniejszej sprawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> przemawia całokształt sprawy. W ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od obciążania skarżącej kosztami zastępstwa procesowego poniesionymi przez organ rentowy. Po pierwsze - świadczenie postojowe zostało wprowadzone ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), a przepisy te zostały uchwalone w okresie pandemii. Przepisy tej ustawy stanowiły nowość prawną i mogły sprawiać skarżącej istotne trudności interpretacyjne. W tej sytuacji nie można wymagać od strony szczegółowej znajomości procedur prawnych. Sąd pragnie odnieść się do przesłanki obejmującej sytuacje wynikające z charakteru żądania poddanego rozstrzygnięciu oraz jego znaczenia dla strony omawianej na kanwie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> Należy podkreślić, iż skarżąca działała w przekonaniu, że podjęte przez nią działania były prawidłowe. Dlatego też, <span class="anon-block">P. P.</span> mogła mieć w związku z tym subiektywne przekonanie o zasadności dochodzonego w niniejszej sprawie roszczenia. Sąd miał na względzie również sytuację majątkową wnioskodawczyni- gdyż na ubezpieczonej ciąży zobowiązanie publicznoprawne z tytułu nienależnie pobranego świadczenia postojowego.</p> <p>Za celowością orzeczenia o kosztach procesu w niniejszej sprawie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> przemawia, w ocenie Sądu Okręgowego, także niewielki nakład pracy radcy prawnego, jako pełnomocnika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Takie stanowisko ma pełne uzasadnienie w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2007 roku w sprawie o sygn. akt P 29/07, OTK-A 2007/9/116 (Lex numer 322185) oraz powołanym tam orzecznictwie Sądu Najwyższego. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie praca pełnomocnika organu rentowego sprowadziła się do krótkiego wystąpienia na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 roku, podczas którego wniósł o oddalenie odwołanie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>Ponadto uwzględnić należy także fakt, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami o charakterze szczególnym. Służą mianowicie zabezpieczeniu społecznemu ubezpieczonych. Traktowane są więc odrębnie, niż wszystkie inne sprawy cywilne. Są więc zwolnione w pierwszej instancji od opłat sądowych (art. 36 ustawy o kosztach sądowych), a wydatki w sprawie ponosi tylko Skarb Państwa (art. 98 i 96 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych). Zdaniem Sądu Okręgowego ma to też odniesienie do kwestii zwrotu kosztów procesu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Zatem tylko kiedy ubezpieczony w sposób ewidentnie nieuzasadniony ze świadomością domaga się zmiany decyzji w zakresie ubezpieczeń społecznych powinien być obciążony zwrotem kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem Sądu taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje. Jeżeli więc nakład fachowego pełnomocnika organu rentowego jest nieduży tym bardziej należy mówić o szczególnie uzasadnionym wypadku umożliwiającym odstąpienie od obciążania osoby odwołującej się, od kosztów zastępstwa prawnego organu rentowego. Gdyby przecież przyjąć inny punkt widzenia to osoby starające się o świadczenia społeczne obawiałyby się ze względu na koszty „fachowych pełnomocników organu rentowego” składać odwołań od decyzji tych organów rentowych, a przecież oczywistym jest, że nie zawsze są prawidłowe.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie 2 wyroku.</p> </div>