I SAB/Sz 6/22

SENTENCJA Sygn. [...] I SAB/Sz 6/22 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. N. na bezczynność Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Szczecinie w przedmiocie wznowienia postępowania podatkowego w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2015 r. oddala skargę. UZASADNIENIE M. N. (dalej "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej "Organ") w zakresie wznowienia postępowania podatkowego w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2015 r. Pismem z 27 czerwca 2022 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł do Organu pismo "Skarga – Ponaglenie [...]" wskazując, że 5 czerwca 2020 r. złożył na podstawie art. 241 § 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1325 ze zm.; dalej "O.p.") wniosek o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną z 11 kwietnia 2019 r. w sprawie [...] określającą zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2015 r., na podstawie art. 246 § 1 O.p. o wstrzymanie wykonania decyzji z 11 kwietnia 2019 r. Niezależnie od powyższego pełnomocnik Skarżącego w ww. piśmie wniósł o wznowienie postępowania z urzędu. W piśmie "skarga-ponaglenie" pełnomocnik Skarżącego wskazał, że Organ do dnia złożenia pisma z 27 czerwca 2022 r. nie zajął się wnioskiem o wznowienie postępowania podatkowego z urzędu. Pismem z 26 lipca 2022 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji w S. na podstawie art. 227, art. 229 pkt 7, art. 237 § 3, art. 239 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej "K.p.a.") oraz § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków (Dz.U. nr 5, poz. 46) zawiadomił Skarżącego o sposobie załatwienia skargi wskazując, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego uznał skargę za nieuzasadnioną. W uzasadnieniu zawiadomienia Dyrektor IAS wskazał, że decyzją z 11 kwietnia 2019 r. określił kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2015 r. Decyzję doręczono Skarżącemu 2 maja 2019 r. w trybie art. 150 O.p. Skarżący nie złożył w ustawowym terminie odwołania od decyzji, zatem stała się ona ostateczna. Nadto Dyrektor IAS wskazał, że pismem z 5 czerwca 2020 r. Skarżący zwrócił się do Organu z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją, w tym o wznowienie postępowania z urzędu. Skarżący powołał się na przesłanki wznowienia określone w art. 240 § 1 pkt 4 i 5 O.p. wskazując, że nie brał udziału w postępowaniu podatkowym oraz, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne oraz dowody, które istniały już w dniu wydania decyzji wymiarowej. Organ 13 czerwca 2020 r. wznowił postępowanie podatkowe i zakończył je decyzją z 12 sierpnia 2020 r., którą odmówił uchylenia decyzji ostatecznej. Powodem rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że w sprawie nie istnieją przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 4 i 5 O.p. Od decyzji Skarżący złożył odwołanie. Decyzją z 3 listopada 2020 r. Organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skarżący wniósł następnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Tym samym Organ – kwalifikując pismo z 27 czerwca 2022 r. jako skargę na działanie Organu – uznał skargę za nieuzasadnioną. Pismem z 5 sierpnia 2022 r. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność w przedmiocie wznowienia z urzędu postępowania podatkowego określającego zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2015 r., zarzucając Organowi naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 240 § 1 pkt 5, art. 241 § 1 O.p. W związku z powyższymi zarzutami, na podstawie art. 149 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej "P.p.s.a.") Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie Organu do wznowienia z urzędu postępowania podatkowego określającego zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2015 r.; 2) przyznanie na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 10-krotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2021 r., ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów; 3) zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Jednocześnie Skarżący wskazał, że niewznowienie przez Organ postępowania podatkowego, narusza interes Skarżącego, gdyż skutkuje pozostawaniem w obrocie prawnym decyzji z 11 kwietnia 2019 r., która określa wysokość zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2015 r. w zawyżonej wysokości. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu ze znajdujących się w posiadaniu Organu dokumentów działalności gospodarczej Skarżącego obejmujących przede wszystkim rejestry zakupu za 2015 r., rejestry sprzedaży za 2015 r., faktury VAT zakupu i sprzedaży z 2015 r. na wykazanie faktu wyjścia na jaw istotnych dla postępowania podatkowego nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych Organowi w chwili wydania decyzji nieznanych Organowi w chwili wydawania decyzji i zażądania ich złożenia w sądzie przez Organ. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niedopuszczalność, względnie o oddalenie skargi. W uzasadnieniu Organ wskazał, że w sprawie nie miało miejsce wniesienie ponaglenia, a tylko złożenie skargi na podstawie działu VIII K.p.a., co zauważył Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S., przyjmując przedstawiony tryb działania, tj. rozpoznanie środka złożonego przez pełnomocnika podatnika, nie jako ponaglenie w trybie art. 141 O.p., lecz w trybie skargowym, uregulowanym K.p.a. Pismem procesowym z 16 września 2022 r. pełnomocnik Skarżącego wskazał, że wnosił ponaglenie, a nie skargę na działanie Organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 p.p.s.a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym przypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy w tym zakresie organ zrealizował nałożone na niego obowiązki. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności wynikającej z przepisów prawa, przez zobowiązany do tego organ. Uwzględniając taką skargę sąd - stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 149 § 1b p.p.s.a. sąd może też orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, a na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. - także o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Na tle redakcji art. 149 § 2 p.p.s.a. trzeba zauważyć, że obowiązujące w tej materii fakultatywne jedynie działanie sądu - bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie - oznacza, że wybór czy zastosować ten środek leży całkowicie w gestii oceny sądu a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2017 r. IV SAB/Wa 294/16 oraz w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2019 r. III SAB/Gl 72/19; a także wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r., II OSK 2197/17 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2018 r. III SAB/Wr 40/17). Stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia skargi Sąd orzeka natomiast o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, to sąd administracyjny, na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania administracyjnego, ocenia, czy w sprawie wystąpiła bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na podstawie tej oceny, stosownie do okoliczności sprawy, podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12; z 4 września 2015 r., II OZ 753/15). Na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a, sprawę ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd może rozpoznać w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. W takim też trybie została rozpoznana skarga złożona w niniejszej sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w zakresie rozpoznania wniosku Skarżącego z dnia 5 czerwca 2021 r. zawierającego żądanie przeprowadzenia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 i pkt 5 O.p. z urzędu. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ można wnosić w każdym czasie, po wyczerpaniu środka zaskarżenia w postaci ponaglenia. Zgodnie bowiem z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jednocześnie w myśl art. 141 § 1 pkt 1 Op na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że Skarżący przed złożeniem skargi dopełnił powyższy wymóg, wnosząc do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. pismo z dnia 27 czerwca 2022 r. W piśmie tym Skarżący w sposób jednoznaczny zarzucił bowiem organowi niezałatwienie sprawy z jego wniosku z dnia 5 czerwca 2020 r. Stąd, w ocenie Sądu, uznać należało je za ponaglenie, o którym mowa w art. 141 § 1 pkt 1 O.p. Rozpoznanie przez Organ niniejszego pisma jako skargi w trybie działu VIII k.p.a. nie zmienia powyższej oceny spełnienia przez Skarżącego wskazanych wymogów. Uwzględniając powyższe, Sąd stwierdził, że skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie przez uprawniony podmiot, jako dopuszczalna i złożona z zachowaniem wymogu określonego w art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., podlega merytorycznej ocenie. Przeprowadzona przez Sąd ocena legalności wykazała jednak, że organ na dzień wniesienia skargi nie pozostawał w bezczynności, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W zakresie tak dokonanej oceny w pierwszej kolejności Sąd uwzględnił, że bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie - pomimo istniejącego w tym zakresie ustawowego obowiązku, organ nie podjął w sprawie żadnych czynności lub wtedy, gdy wprawdzie prowadził wymagane postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem odpowiedniego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Z bezczynnością mamy więc do czynienia w sytuacji, gdy brak jest aktywności organu w danej sprawie, w tym również, gdy organ nie wywiązuje się z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia. Skarga na bezczynność organu stanowi z kolei środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania. W kontrolowanej sprawie Skarżący pismem z dnia 5 czerwca 2020 r. wnosił o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 11 kwietnia 2019 r. Jako podstawę wznowienia Skarżący wskazał przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 i pkt 5 O.p. Niezależnie od powyższego Skarżący w piśmie z dnia 5 czerwca 2020 r. żądał wszczęcia postępowania z urzędu. Z przedłożonych akt wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 12 czerwca 2020 r. wznowił na wniosek Skarżącego postępowanie zakończone decyzją z dnia 11 kwietnia 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług a w decyzji z dnia 12 sierpnia 2020 r. odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji w całości wobec niestwierdzenia istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 4 i pkt 5 O.p., którą to decyzję utrzymał w mocy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. dnia 3 listopada 2020 r. Powyższe decyzje zostały doręczone pełnomocnikowi Skarżącego odpowiednio 13 sierpnia 2020 r. i 9 listopada 2020 r. Powyżej wskazane działania organu jednoznacznie potwierdzają, że w dacie wniesienia skargi do Sądu przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego zakończyło się postępowanie, w ramach którego Skarżący zarzuca Organowi bezczynność. Zauważyć bowiem należy, że po pierwsze Skarżący we wniosku z 5 czerwca 2020 r. sformułował dwa żądania co do sposobu wznowienia postępowania – na wniosek i z urzędu, co do tych samych przesłanek. Zauważyć zatem należy, że stosownie do art. 241 § 1 O.p. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Przy czym zgodnie z § 2 art. 240 O.p. wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji; z przyczyn wymienionych w pkt 8 lub 11 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca odpowiednio od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej; z przyczyn wymienionych w pkt 9 następuje tylko na żądanie strony; a w pkt 12 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia doręczenia postanowienia określonego w art. 119j § 2. W orzecznictwie przyjmuje się, że regulacja przewidująca miesięczny termin dla złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania powinna odnosić się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą wniosku jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu – tylko w takich przypadkach niezachowanie przez stronę terminu może być samoistną przesłanką rezygnacji ze wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach, jeżeli żądanie strony jest uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 240 § 1 O.p., to bez względu na to, czy strona zachowała termin, czy nie, organ będzie zmuszony wznowić postępowanie. Z takim przypadkiem nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Stąd argumentacja Skarżącego nie ma uzasadnionych podstaw. Skoro Organ wznowił postępowanie co do okoliczności objętych wnioskiem Skarżącego, przeprowadził postępowanie wznowieniowe w zakresie przesłanek, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 4 i 5 O.p., to w ocenie Sądu podjęcie decyzji z dnia 12 sierpnia 2020 r. i 3 listopada 2020 r. nie wskazuje na zaistnienie zarzucanej Organowi bezczynności. Pod pojęciem "załatwienia sprawy" należy bowiem rozumieć wydanie aktu władczego kończącego postępowanie w sprawie wniosku Skarżącego z dnia 5 czerwca 2020 r. w zakresie przesłanek z art. 240 § 1 pkt 4 i 5 O.p. W sprawie z wniosku Skarżącego Organ podjął działanie w formie i terminie przewidzianym w przepisach prawa. Nie ma podstawy do wznawiania postępowania co do okoliczności już ocenionych w zakończonym postępowaniu wznowieniowym. Tylko nowe w stosunku do zawartych we wniosku Skarżącego z dnia 5 czerwca 2020 r. fakty i dowody oraz okoliczności mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania w sprawie podatku od towarów i usług. Na takich jednak podstawach nie opiera się skarga na bezczynność w niniejszej sprawie - skarga ta opiera się na zarzucie nie wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania w oparciu o fakty i dowody oraz okoliczności zawarte we wniosku z dnia 5 czerwca 2020 r. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu. Oddalenie skargi czyni bezpodstawnym żądanie przyznania sumy pieniężnej i kosztów postępowania sądowego. Wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne na: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.