II OZ 745/20

SENTENCJA Dnia 13 października 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 13 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 2930/19 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 5 lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2930/19, odrzucił, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., skargę T. R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2019 r. w przedmiocie zobowiązania skarżącej do powrotu i zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen na okres czterech lat, przyjmując, że skarżąca mimo wezwania nie usunęła w terminie siedmiu dni braków formalnych skargi, polegających na podaniu numeru PESEL lub przesłaniu oświadczenia, że skarżącej numer PESEL nie został nadany. Skarżąca od tego postanowienia wniosła zażalenie, twierdząc, że nie zna się na prawie i "być może nie wie (...) co to jest nr PESEL". W oparciu o powyższe wniosła o posłużenie się numerem PESEL z paszportu, o ile dane te zawarte są w tym dokumencie. Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Skarżąca w zażaleniu nie zakwestionowała stanowiska Sądu pierwszej instancji, że mimo wezwania nie uzupełniła w terminie braku formalnego skargi, tj. nie podała numeru PESEL lub nie przesłała oświadczenia, że numer PESEL nie został jej nadany. Z uwagi zatem, że ustalenia Sądu pierwszej instancji w tym zakresie wynikają z akt sądowych, NSA uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. W zażaleniu skarżąca wniosła natomiast, aby Sąd pierwszej instancji posłużył się numerem PESEL z paszportu, o ile znajduje się on w tym dokumencie dołączonym do akt administracyjnych. Wniosek ten nie mógł jednak zostać uwzględniony z dwóch powodów. Po pierwsze, w paszporcie skarżącej nie ma numeru PESEL. Po drugie, zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), to pierwsze pismo procesowe strony w danej sprawie powinno zawierać numer PESEL. W myśl bowiem art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 934), która weszła w życie 31 maja 2019 r., do pierwszego pisma wniesionego przez stronę w danej sprawie po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej stosuje się przepis art. 46 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Zgodnie natomiast z wprowadzonym art. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej brzmieniem art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., pismo powinno zawierać w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie, numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W niniejszej sprawie pierwszym pismem procesowym skarżącej wniesionym do Sądu była skarga, co oznacza, że skarżąca była zobowiązana do podania w niej numeru PESEL. Bezspornym jest, że tego wymogu nie spełniła. Wobec tego zasadnie została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi przez podanie numeru PESEL w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Faktem jest, że sformułowanie art. 46 ust. 1 p.p.s.a., w którym stanowi się, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie, może sugerować dopuszczalność oceny, czy konkretne braki formalne są tego rodzaju, że pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu. Zauważyć jednakże należy, że jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmu VIII kadencji nr 3260), obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania wnoszącej pismo procesowe do sądu jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania. Z kolei z art. 74a p.p.s.a. wynika, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Zatem, korzystanie albo niekorzystanie ze środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest stałe w toku całego postępowania. Uzasadnia to stwierdzenie, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym strony postępowania ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny w celu nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony. W związku z tym, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu jest zrozumiałe, że ustawodawca uznał, że strona postępowania powinna ten numer podać w pierwszym piśmie procesowym, niezależnie od tego, czy już zdecydowała się na doręczanie pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego. Potwierdza to, że numer PESEL nie służy nadaniu konkretnemu pismu procesowemu biegu, lecz zapewnieniu sprawnego przebiegu postępowania, w którym istnieje możliwość doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. Zaznaczyć należy, że pisma i orzeczenia mogą być doręczane także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w konkretnej sprawie. W związku z tym także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc także po zwrocie akt administracyjnych organowi administracji, może powstać obowiązek doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. To oznacza, że bez znaczenia pozostaje okoliczność ewentualnego znajdowania się numeru PESEL w aktach administracyjnych, gdyż jak wywiedziono wszystkie dane powinny znajdować się w aktach sądowych. NSA miał także na uwadze, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym nie jest nadmiernym ciężarem dla stron postępowania. Ponadto ewentualne błędy polegające na tym, że numer ten nie zostanie podany, są korygowane przez wezwanie do jego podania. Takie wezwanie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, ale nie zostało wykonane. Podnoszona w zażaleniu okoliczność, że skarżąca nie zna prawa i może nie zrozumiała co to jest numer PESEL nie ma wpływu na legalność podjętego w sprawie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Może to być natomiast argumentacja wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W tym stanie sprawy NSA uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione na nie zażalenie niezasadne, co skutkowało jego oddaleniem na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.