II OW 62/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki /spr./ Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Izabela Ostrowska Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 12 sierpnia 2008 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w L. a Starostą L. w sprawie wskazania organu właściwego do przeprowadzenia postępowania wznowieniowego dotyczącego decyzji ostatecznej Starosty L. z dnia [...]., nr [...] postanawia: wskazać Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku W. M. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Starosty L. z dnia [...]. UZASADNIENIE W piśmie z dnia 12 sierpnia 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lęborku zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy tym organem a Starostą Lęborskim w sprawie przeprowadzenia postępowania wznowieniowego dotyczącego ostatecznej decyzji Starosty Lęborskiego z dnia [...] lutego 2000 r. (zn [...]) udzielającej Wójtowi Gminy Cewice pozwolenia na użytkowanie budynku hali sportowej na działce nr [...] w Cewicach. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lęborku podniósł, że wprawdzie od dnia 11 lipca 2003 r. w związku z nowelizacją przepisów Prawa budowlanego przejął kompetencje w zakresie wydawania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektów budowlanych, jednakże organem właściwym do wzruszenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 145 k.p.a. jest Starosta Lęborski, jako organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lęborku zmiana przepisów Prawa budowlanego nie wpłynęła na właściwość organów w postępowaniu nadzwyczajnym, w związku z czym wniosek W. M. o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie hali sportowej w Cewicach został błędnie przekazany Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Lęborku przez Starostę Lęborskiego postanowieniem z dnia 31 lipca 2007 r., wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na powyższy wniosek Starosta Lęborski podniósł, iż w związku z nowelizacją Prawa budowlanego organem obecnie właściwym do wydawania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie jest powiatowy inspektor nadzoru budowlanego. Postępowanie wznowieniowe może zaś zakończyć się wydaniem decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, w związku z czym Starosta nie jest organem właściwym do rozpoznania wniosku W. M.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powołanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość i spory kompetencyjne między organami administracji publicznej w przypadkach określonych w art. 22 § 1 i § 2 k.p.a. Błędny jest pogląd Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lęborku, iż organem właściwym do rozpatrzenia wniosku W. M. o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją ostateczną Starosty Lęborskiego z dnia [...] lutego 2000 r., jest Starosta Lęborski. Tym samym stanowisko Starosty Lęborskiego zajęte w postanowieniu z dnia 31 lipca 2007 r. i w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (pismo z dnia 7 października 2008 r.) odpowiada prawu. Organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a. jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, jednak pod warunkiem, że w dacie wpłynięcia wniosku organ ten jest w dalszym ciągu właściwym do załatwienia sprawy (wydania decyzji w postępowaniu zwyczajnym). Do takiego rozumienia powyższego przepisu prowadzić musi obowiązek przestrzegania z urzędu przez organy administracji publicznej (w każdej sprawie) swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, co wynika z art. 19 k.p.a. Powyższy przepis (art. 19 k.p.a.) przy ustalaniu właściwości ma podstawowe znaczenie w postępowaniu administracyjnym, natomiast przepisy mówiące o właściwości organów w postępowaniach nadzwyczajnych (art. 150, 154, 155 i art. 157 § 1 k.p.a.) są względem niego wtórne, pochodne i zależne. Przed ustaleniem właściwości organu w postępowaniu nadzwyczajnym, należy sprawdzić każdorazowo, jaki organ w danym momencie jest właściwy do wszczęcia postępowania w danej sprawie, w trybie zwykłym, gdyż to decyduje o właściwości organu do wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym, a nie odwrotnie. Przyjęcie poglądu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lęborku prowadziłoby do sytuacji, w której organem właściwym do wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego jest, zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118), powiatowy inspektor nadzoru budowlanego a organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na użytkowanie jest starosta, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 150 § 1 k.p.a. Skoro w dacie wpłynięcia wniosku o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie, Starosta nie był organem właściwym do wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (nie jest organem pierwszej instancji), to tym samym nie może być organem właściwym do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną o pozwoleniu na użytkowanie. Przy ustalaniu właściwości rzeczowej organów administracji publicznej, przepisy materialne i ustrojowe określające zadania i kompetencje organów, mają pierwszeństwo przed przepisami postępowania, chyba że przepisy szczególne (przejściowe) stanowią inaczej. Właściwość organów administracji architektoniczno-budowlanej i organów nadzoru budowlanego należy ustalać w oparciu o przepisy ustawy - Prawo budowlane, które również decydują o właściwości organów w postępowaniach nadzwyczajnych, jeżeli w międzyczasie (w okresie pomiędzy wydaniem decyzji w trybie zwykłym a wpłynięciem wniosku o wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnym) uległa zmianie właściwość tych organów. W związku z powyższym, skład orzekający w niniejszej sprawie, nie podziela poglądu wyrażonego w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (wyroki z 13 kwietnia 2006 r., II SA/Gd 825/04; z 19 grudnia 2007 r., II SA/Gd 659/07 i II SA/Gd 517/07), do których odwołuje się Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lęborku w swoim wniosku. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. rozstrzygnął, jak w sentencji postanowienia.