III OZ 610/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 7 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1579/21 w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 30 lipca 2021 r., nr KOC/6985/Oś/19 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 22 grudnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. polegającego na budowie sześciu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z funkcją usługową w części parteru w jednym budynku, garażami podziemnymi, drogami wewnętrznymi wraz z miejscami postojowymi, elementami zagospodarowania terenu i infrastrukturą techniczną, na działce ewid. nr [...], w ramach którego nastąpi realizacja przedsięwzięć mogących potencjalnie rażąco oddziaływać na środowisko, tj. zabudowy mieszkaniowej wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą o powierzchni zabudowy nie mniejszej niż 2 ha oraz garaży i parkingów samochodowych wraz z towarzyszącą im infrastrukturą o powierzchni użytkowej nie mniejszej niż 0,5 ha, którego inwestorem jest J. H. W uzasadnieniu wskazał, że w skardze S. P. zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, umotywowanym tym, że "brak zbadania oddziaływania na środowisko może doprowadzić do wszczęcia fazy realizacyjnej inwestycji bez uwzględnienia jak duże konsekwencje będzie miało to dla dobra nadrzędnego jakim jest ochrona środowiska". Odmawiając wstrzymania zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie przedstawił dowodów i argumentów, które uprawdopodobniłyby zaistnienie w niniejszej sprawie zaistnienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej, uwzględniając także art. 86f ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r., poz. 247; zwanej dalej "ustawą z 3 października 2008 r."). Zdaniem Sądu trudne do odwrócenia skutki należy ściśle wiązać z następstwami wynikającymi z podjęcia realizacji przedsięwzięcia. By można było rozważać kwestię zaistnienia ww. skutków, w sprawie musi nastąpić podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Tymczasem skarżący nie przedstawił żadnych argumentów czy dowodów uprawdopodabniających podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Strona winna określić jakie prace zostały podjęte i przedstawić środki dowodowe, które by te okoliczności uprawdopodobniły, a następnie wyjaśnić w jaki sposób konkretne podjęte działania prowadziłyby do powstania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł osobiście skarżący w dniu 25 stycznia 2022 r. Jego zdaniem Sąd pierwszej instancji podszedł do sprawy formalistycznie, stwierdzając, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został poparty dokumentami. W przedmiotowej sprawie, która nie jest stricte indywidualna, bowiem dotyczy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, nie jest możliwe przedstawienie dokumentów źródłowych, które potwierdzałyby istnienie ryzyka nieodwracalnych skutków prawnych w sytuacji wykonania decyzji. W uzupełnieniu powyższego zażalenia pełnomocnik skarżącego wniósł tego samego dnia pismo, w którym przedstawił okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo wyrządzenia przez planowane przedsięwzięcie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; zwanej dalej "p.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zgodnie z art. 86f ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. do skargi na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach stosuje się przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., z tym że przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w tym przepisie, rozumie się następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu takiego wniosku w sposób wyczerpujący zostały określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., w myśl którego są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Wykazanie istnienia tych przesłanek spoczywa na stronie. Z powyższego wynika, że strona powinna we wniosku przedstawić taką argumentację, która przekona, iż konsekwencje wykonania zaskarżonego aktu mogą spowodować znaczną szkodę lub doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak uzasadnienia wniosku lub niewykazanie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowi wystarczającą podstawę do negatywnego rozpoznania wniosku. Zatem, żądając udzielenia ochrony tymczasowej, strona skarżąca powinna we wniosku wskazać, na której przesłance opiera swoje żądanie oraz je uzasadnić, a także w miarę potrzeby przedstawić stosowne dowody. Skarżący mógł więc odwołać się do konkretnych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy lub też załączyć nowe dowody na poparcie swojego wniosku. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji skarżący w swoim wniosku w ogóle nie przedstawił dowodów i argumentów, które uprawdopodobniłyby zaistnienie w niniejszej sprawie zaistnienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd ten więc uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Na Sądzie pierwszej instancji nie spoczywał obowiązek wydania swoistego "orzeczenia wstępnego" i szukania argumentów i dowodów w aktach sprawy, a nawet w samej skardze, na poparcie wniosku złożonego przez stronę. Wniosek skarżącego powinien być uzasadniony oddzielnie lub bezpośrednimi, konkretnymi odniesieniami do treści skargi lub do akt sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącego zawartym w zażaleniu, w niniejszej sprawie możliwe było przedstawienie argumentacji odwołującej się do sprawy, która pozwoliłaby na merytoryczne rozpoznanie wniosku – taką argumentację przedstawił pełnomocnik skarżącego w uzupełnieniu zażalenia. Niemniej zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przytoczenie dopiero w zażaleniu okoliczności pozwalających sądowi na dokonanie merytorycznej oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uzasadnia jego uwzględnienia nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., w przypadku, gdy sądowi nie można zarzucić naruszenia prawa. Zażalenie nie jest bowiem środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku w tym przedmiocie. Jest to bowiem jeden ze środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie prawidłowości działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Lexis Nexis 2010, s. 212-213; postanowienia NSA z: 2 października 2014 r., II OZ 1009/14; 12 września 2014 r., II OZ 917/14; 23 czerwca 2014 r., II OZ 601/14; 10 października 2013 r., II OZ 862/13; 8 października 2013 r., I OZ 851/13; 21.3. 2013 r., II OZ 194/13; 10 listopada 2011 r., II OZ 1074/11 – orzeczenia dostępne w Systemie Informacji Prawnej LEX). W okolicznościach niniejszej sprawy za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, który odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na brak uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 86f ustawy z 3 października 2008 r. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.