I OW 65/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Kremer, po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu D. D. w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym Szpitala Powiatowego w [...] postanawia: wskazać Burmistrza [...] jako organ właściwy w sprawie UZASADNIENIE Wnioskiem z 31 marca 2021 r. Burmistrz P. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta T. w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu D. D. w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym Szpitala Powiatowego w P. W uzasadnieniu Burmistrz podniósł, że MOPS w T. przekazał do tut. OPS prośbę o przyznanie pomocy społecznej dla D. D. we wskazanej powyżej formie. W piśmie przekazującym zawarto informację, że D. D. od 14 kwietnia 2020 r. do nadal przebywa w Szpitalu Powiatowym w P.. Obecnie nie jest nigdzie zameldowany, jednak ostatni jego meldunek na pobyt stały to: T., ul. [...]. Podczas pobytu w szpitalu wpłynął do Sądu Rejonowego w T. wniosek o wydanie orzeczenia o umieszczeniu pacjenta w Zakładzie Opiekuńczo - Leczniczym bez jego zgody - złożony przez Szpital Powiatowy w P. Zdaniem wnioskującego organu, Szpital w którym obecnie przebywa D. D. nie może być uznany za lokal mieszkalny, ani też nie można zakładać, że ww. przebywa w nim z zamiarem pobytu na stałe. Z posiadanych dokumentów wynika, że stan zdrowia uniemożliwia jakikolwiek kontakt z pacjentem a zatem nie jest możliwe wysłuchanie jego woli. Mając na uwadze powyższe Burmistrz wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta T. jako właściwego w tej sprawie. Podniósł również, że przedmiotowy wniosek nie został złożony przez D. D., a jedynie w jego imieniu uczynił to Szpital Powiatowy w P. D. D. nie jest w stanie potwierdzić woli ubiegania się o tę formę pomocy społecznej. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta T. podniósł, że pismem z 4 lutego 2021 r. C. Sp. z o.o. z siedzibą w W., prowadząca Szpital Powiatowy w P., zwróciła się z prośbą o cyt.: "przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku dla Pana D. D. przebywającego w Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym w tutejszej placówce medycznej na pokrycie kosztów jego pobytu.". Zawiadomieniem z 10 marca 2021 r. przekazano ww. podanie wraz z aktami sprawy według właściwości do Burmistrza P.. W zawiadomieniu znalazła się informacja, że D. D. po wypadku, od 14 kwietnia 2020 r. przebywał w Szpitalu Powiatowym w P.. Wskazano również, że C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. złożyła w Sądzie Rejonowym w T. wniosek o wydanie orzeczenie o umieszczeniu D. D. w zakładzie opiekuńczo-leczniczym bez jego zgody, natomiast w piśmie procesowym z 25 listopada 2020 r. ww. podmiot poinformował, że Szpital Powiatowy w P. zobowiązany został do utworzenia miejsc dla pacjentów "covidowych" i nastąpiła konieczność przeniesienia pacjenta do Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego Szpitala i do chwili obecnej pacjent tam się znajduje. Z powyższego wynika, że jeszcze w trakcie postępowania o umieszczenie ww. osoby w zakładzie opiekuńczo-leczniczym bez jej zgody, C.Sp. z o.o. umieściła D. D. w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, jednocześnie wnosząc o rozszerzenie wniosku o umieszczenie ww. osoby w typie zakładu opiekuńczego, w którym de facto osoba ta została już umieszczona. W ww. zawiadomieniu wskazano także, że D. D.. nadal przebywa w ww. zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym. Zdaniem Prezydenta Miasta T., tego rodzaju lokal służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych i opiekuńczych, a przebywanie w nim nie może być traktowane jedynie jako pobyt krótkotrwały. Osoby niemogące, z uwagi na stan swojego zdrowia, samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, znajdują w takich zakładach niezbędną pomoc i opiekę, a tym samym gmina, w której położny jest taki zakład, staje się miejscem pobytu oraz ośrodkiem osobistych spraw osoby tam umieszczonej, a tym samym miejscem jej zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 25 Kodeksu cywilnego. Odnosząc się do wywołanej przez wnioskodawcę okoliczności, iż wniosek z 4 lutego 2021 nie został złożony D. D., uczestnik nadmienił, że zgodnie z art. 102 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia z pomocy społecznej mogą być udzielane również na wniosek innej osoby niż osoba zainteresowana lub jej przedstawiciel ustawowy, za zgodą osoby zainteresowanej, a nadto pomoc społeczna może być udzielana z urzędu, przy czym, aby organ mógł podjąć jakiekolwiek działania na rzecz osoby zainteresowanej, zobowiązany jest z urzędu zbadać w pierwszej kolejności swoją właściwość miejscową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem P. a Prezydentem Miasta T. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (prowadzącego Szpital Powiatowy w P.) o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku dla D. D. na pokrycie kosztów jego pobytu w Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym. Co do zasady, właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Według art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały, zaś art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności sprawy wskazują na potrzebę oparcia się na art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, a to z uwagi na fakt, że D. D. pozostaje w stanie wegetatywnym, wykluczającym możliwość nawiązania z nim kontaktu. Aktualnie przebywa w Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym w P. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie miejsca jego zamieszkania czy też uznania go za osobę bezdomną. Z uwagi na stan zdrowia D. D. nie ma możliwości uzyskania niezbędnych danych w tej kwestii. W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sytuacja osobista D. D. wymaga, by wniosek o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej na jego rzecz został rozpoznany przez organ gminy miejsca jego pobytu – czyli Burmistrza P. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że zgodnie z art. 102 u.p.s., świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Pomoc społeczna może też być udzielana z urzędu. W analizowanym przypadku wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej nie pochodzi od osoby zainteresowanej, nie został również złożony za zgodą osoby, na rzecz której wystąpiono o świadczenie, gdyż D. D. – z uwagi na stan zdrowia - nie jest aktualnie zdolny do wyrażenia woli. Nie oznacza to jednak, że wniosek C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie wymaga załatwienia w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego przez właściwy organ. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.