VI SA/Wa 703/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skarg R. K .i D. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Stelaż fotela", nr [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. oddala skargę D. K.; 4. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego R. K. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. Urząd Patentowy RP działając w trybie postępowania spornego, na wniosek M. C. o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Stelaż fotela " nr [...] służącego R. K. i A. T. unieważnił to prawo. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz A. spółka, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Stelaż fotela", nr [...], z pierwszeństwem od dnia [...] kwietnia 2005 r. Zarejestrowany wzór przemysłowy, zgodnie z opisem, dotyczył stelaża fotela składającego się z dwóch nóg tylnych wygiętych w kształcie zbliżonym do połowy owala, którego ramiona odchylone są łukowato na zewnątrz. Do ramion dolnych przytwierdzone są nogi przednie o kształcie odcinka łuku. Ramiona górne pełnią funkcję podłokietników. Nogi tylne połączone są poprzeczkami w kształcie płaskowników za pomocą śrub, a po zamontowaniu sztywnego siedziska tworzą fotel. Do zgłoszenia dołączono 2 rysunki przedstawiające stelaż fotela w widoku z boku i z przodu. Wniosek o unieważnienie opisanego prawa z rejestracji nr [...] wniosła [...] lipca 2006 r. M. C. Jako podstawę prawną wniosku powołała art. 89 ust.1 w związku z art. 117, art. 102 ust. 1, art. 103 ust. 1 oraz art. 255 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej zwana pwp) i zarzuciła, że w dniu zgłoszenia nie zostały zachowane ustawowe warunki do uzyskania prawa z rejestracji. Wzór "stelaż fotela" w dacie zgłoszenia nie spełniał wymogu nowości i indywidualnego charakteru, o których mowa w art.102 i 103 pwp. Wnioskodawczyni wskazała, że służy jej prawo z rejestracji wzoru przemysłowego nr [...] pt. "noga fotela" z pierwszeństwem od [...] marca 2002 r., który jest identyczny z wzorem "stelaż fotela". Wg wzoru "noga fotela" nogi fotela mają kształt półokręgu (poziomo ułożonej litery "U"), których zakończenia ramion są łukowato wygięte na zewnątrz, nogi przednie mają kształt łuku wygiętego do dołu i połączone są z ramionami dolnych tylnych nóg, zaś górne ramiona nóg fotela stanowią podparcie dla rąk użytkownika, jako podłokietniki. W odpowiedzi na wniosek R. K. wniósł o jego oddalenie. Wskazał, że wzory nie są identyczne. Podniósł, że twórcą obu wzorów jest A. T. który nie przenosił elementów ze swojego wzoru "noga fotela" do wzoru "stelaż fotela". Wskazał, że przed Sądem Okręgowym w [...] toczy się postępowanie cywilne z wniosku A. T. przeciwko M. C. o ustalenie prawa do wzoru przemysłowego [...] "noga fotela", którego twórcą był A. T. W toku postępowania przed UP R. K. złożył do akt odpis wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2007 r., sygn. akt [...], w którym Sąd ustalił, że prawo z rejestracji wzoru przemysłowego nr [...] pt. "noga fotela" służy A. T.. Apelacja M. C. od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] czerwca 2007 r., sygn. akt [...]. R. K. wniósł wówczas o umorzenie postępowania o unieważnienie prawa z rejestracji "stelaż fotela" i podniósł brak interesu prawnego M. C. do żądania unieważnienia prawa z rejestracji "stelaż fotela", skoro straciła ona wcześniejsze prawo z rejestracji wzoru "noga fotela". M. C. podniosła, że nadal ma interes prawny w prowadzeniu postępowania o unieważnienie prawa ochronnego na wzór przemysłowy "stelaż fotela", który to interes prawny wynika z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Dla udokumentowania swego interesu prawnego złożyła do akt: 1/ Wystawione przez siebie faktury na sprzedaż stelaża fotela i fotela "Irys" z grudnia 2001 r. i stycznia 2002 r. 2/ Umowę między A. T. i D. N. o korzystanie z wzoru "noga fotela" zawartą dnia [...] lipca 2007 r. na okres 6 miesięcy. Umowa ta uprawniała D. N. do korzystania z wzoru "noga fotela" poprzez wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu we własnym zakresie, bez prawa odstępowania wzoru innym osobom bez zgody licencjodawcy. 3/ Umowę w sprawie wspólnego przedsięwzięcia zawartą dnia [...] października 2007 r. między M. C. a D. N. w zakresie prowadzenia produkcji elementów mebli drewnianych w szczególności stelaży meblowych gięto klejonych do mebli. Umowa zawarta została na czas określony do dnia [...] października 2010 r. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. Urząd Patentowy RP unieważnił prawo rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Stelaż fotela" nr [...] służące A. spółka cywilna R. K. i A. T. - i zasądził na rzecz M. C. koszty postępowania. Jako podstawę prawną swego działania wskazał art. 246 ust. 1 pwp oraz art. 102, 103 i 104 pwp oraz art. 98 kpa w związku z art. 256 ust. 2 pwp. Organ uznał, że wnioskodawczyni ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia wzoru przemysłowego "stelaż fotela", ponieważ produkuje i wprowadza do obrotu stelaże meblowe, w tym także stelaże meblowe o cechach objętych spornym wzorem, a więc sporne prawo prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej swobody działalności gospodarczej, przy czym obie strony są konkurentami na rynku meblowym. W ramach wolności prowadzenia działalności gospodarczej zagwarantowanej w art. 20 Konstytucji RP i potwierdzonej art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 173 z 2004 r. poz. 1807 z późn. zmianami) wnioskodawczyni przysługuje prawo do prowadzenia produkcji i wprowadzania do obrotu różnorodnych rozwiązań technicznych. Jeżeli takie rozwiązanie zostało objęte ochroną wbrew ustawowym warunkom, to podmiot prowadzący działalność gospodarczą ma prawo do wystąpienia z żądaniem unieważnienia prawa z rejestracji. Dalej organ przypomniał konieczne, w świetle treści art. 102 i 103 pwp, cechy wzoru przemysłowego tj. nowość i indywidualny charakter, porównał przeciwstawione wzory "noga fotela" i "stelaż fotela" i uznał, że wzory są identyczne, co powoduje, że zasadne są zarzuty braku nowości i indywidualnego charakteru wzoru późniejszego "stelaż fotela". Skargę na powyższą decyzję Urzędu Patentowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli panowie R. K. i D. K. – wspólnicy spółki cywilnej A. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucili naruszenie: 1/ art. 89 ust. 1 w związku z art. 117 ust. 1 pwp oraz 2/ art. 7, art. 8 art. 77 § 1 i art. 80 kpa 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu skargi wywiedli, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego, który to interes wymaga ustalenia związku o charakterze materialno prawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną podmiotu w zakresie prawa materialnego. Sporna rejestracja nie wpływa na sferę praw M. C., bowiem uprawnieni nigdy nie występowali wobec niej z zakazem korzystania ze spornego wzoru. Jej wolność gospodarcza nie została zatem naruszona. M. C. nie jest uprawniona z rejestracji wzoru "noga fotela", które to prawo służy A. T., byłemu wspólnikowi spółki cywilnej A.. Umowa licencyjna między A. T. a D. N. dotyczy wzoru "noga fotela", nie zaś spornego wzoru "stelaż fotela". Umowa ta wygasła [...] stycznia 2008 r. Interes prawny M. C. wygasł w dacie uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w [...] ustalającego na rzecz A. T. prawo do wzoru "noga fotela". Do skargi dołączone zostało porozumienie z dnia [...] września 2005 r. o wystąpieniu ze spółki A. A. T., rozliczeniach wspólników A. T. i R. K. oraz wypis z ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] czerwca 2006 r., z którego wynika, że D. K. od [...] lipca 2006 r. prowadzi działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej A.. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy podtrzymał swoje stanowisko i argumentację zawarte w decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wskazał, że wnioskodawczyni w świetle umowy z [...] października 2007 r. z D. N. jest producentem mebli drewnianych, a meble te produkuje i wprowadza do obrotu, zatem ma interes prawny w unieważnieniu spornego prawa. Na skierowane do D. K. zapytanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyczynę podpisania skargi i wystąpienia w roli skarżącego D. K. wyjaśnił, że uczynił to jako wspólnik spółki cywilnej A, w której jest wraz ze swoim ojcem R. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej także p.p.s.a.). W ocenie Sądu w sprawie niniejszej w istocie wpłynęły dwie skargi. Jedna pochodząca od R. K. uczestnika postępowania administracyjnego uprawnionego do wzoru "stelaż fotela" i druga o identycznym brzmieniu od D. K. Skarga D. K. jest nieuzasadniona, gdyż pochodzi od osoby, która nie była stroną postępowania administracyjnego i nie wykazała interesu prawnego do zaskarżenia decyzji będącej przedmiotem oceny sądowej. Rozpatrując skargę D. K. wskazać należy, że nie był on uprawniony do spornego prawa "stelaż fotela", nie był stroną postępowania administracyjnego i nie był adresatem zaskarżonej przez siebie decyzji. W tym stanie rzeczy jego prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję o unieważnieniu prawa z rejestracji mogłoby być uzasadnione tylko wykazaniem interesu prawnego w jej wniesieniu. D. K. nie wykazał wpływu zaskarżonej decyzji na jego sferę prawną. Skarżący nie twierdził także, że prowadzi produkcję wg spornego wzoru. Sam fakt uczestnictwa w spółce cywilnej A., której drugi wspólnik (R. K.) jest uprawniony do spornego prawa nie stanowi źródła interesu prawnego dla D. K. do występowania w sprawie niniejszej. W tym stanie rzeczy skarga D. K. została oddalona z powodu braku interesu prawnego do jej wniesienia, bez badania merytorycznej zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji. Skarga R. K. jest uzasadniona. Zgodnie z art. 117 pwp w związku z art. 89 pwp prawo z rejestracji wzoru przemysłowego może być unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Jak z tego wynika wstępnym warunkiem badania zasadności wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji jest ustalenie, czy wniosek ten pochodzi od osoby uprawnionej do jego złożenia. Jak to wielokrotnie wywodzono w doktrynie i orzecznictwie interes prawny polega na tym, że między sytuacją prawną podmiotu, a przedmiotem postępowania istnieje powiązanie, czyniące ten podmiot zainteresowanym prowadzonym postępowaniem. Źródłem interesu prawnego jest norma prawa materialnego, która decyduje, kto w konkretnym przypadku może wystąpić o unieważnienie prawa, natomiast normy ustawy pwp, określające przesłanki unieważnienia prawa, decydują kiedy (z jakich powodów) można o unieważnienie wystąpić (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2003 r. sygn. akt II SA 81/02, wyrok NSA z 17 lipca 2003 r. sygn. akt II SA 1165/02, Wokanda 2004/3/31). Legitymowanym do wniesienia wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego może być podmiot uprawniony z rejestracji wzoru przemysłowego z wcześniejszym pierwszeństwem, jeżeli istnienie tego wzoru stanowi przeszkodę do uznania nowości lub indywidualnego charakteru wzoru późniejszego. Legitymowanym do wniesienia wniosku o unieważnienie może być także podmiot gospodarczy, który wytwarza produkt wg rozwiązania objętego wadliwie udzielonym prawem i któremu to wadliwie udzielone prawo przeszkadza w swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej. W sprawie niniejszej w toku postępowania organ prawidłowo ustalił na podstawie wyroku sądowego, że wcześniej udzielone prawo z rejestracji wzoru przemysłowego "noga fotela" nie służy M. C., wnoszącej o unieważnienie prawa późniejszego - "stelaż fotela". Istnienie ewentualnej kolizji między tymi prawami nie mogło więc mieć żadnego wpływu na sferę prawną M. C. i nie mogło być źródłem jej interesu prawnego do domagania się unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "stelaż fotela". Rozważając drugie źródło interesu prawnego powołane przez wnioskodawczynię tj. ograniczenie jej swobody działalności gospodarczej przez sporne prawo uznać należy, że organ z naruszeniem art. 7 i 77 kpa nie rozważył należycie zgromadzonego materiału dowodowego i z naruszeniem art. 80 kpa poczynił istotne dla sprawy ustalenia. Wskazać należy, że dla wykazania interesu prawnego w unieważnieniu prawa z rejestracji "stelaż fotela" M. C. musiałaby wykazać, że istnienie tego prawa w sposób realny ogranicza jej swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. Z przedłożonych przez wnioskodawczynię dokumentów, a przede wszystkim z przedłożonej "Umowy w sprawie wspólnego przedsięwzięcia" z dnia [...] października 2007 r. zawartej z D. N. wynika wyraźnie, że w istocie jest to umowa dzierżawy należącego do M. C. zakładu produkcyjnego wraz z wyposażeniem i działką za umówiony czynsz. Z treści umowy wynika, że udział M. C. we wspólnym przedsięwzięciu z D. N. polega na udostępnieniu hali produkcyjnej, maszyn i budynków oraz działki o powierzchni 8300 m za umówioną stałą opłatę powiększoną o kwotę uzależnioną od wielkości sprzedanej produkcji (§ 6). Koszty związane z utrzymaniem i eksploatacją nieruchomości ponosić ma D. N, on też ponosić ma wszelkie koszty prowadzonej działalności i produkcji (§ 3 ust.2). Sprawy zaopatrzenia, organizacji produkcji, zbytu, otrzymywania zapłaty za produkty, wystawianie faktur oraz opodatkowanie należy wyłącznie do D. N. (§ 4 ). M. C. ma otrzymywać umówiony czynsz. Zgodnie z umową M. C. nie ponosi kosztów prowadzonej działalności produkcyjnej, nie ponosi ryzyka gospodarczego z nią związanego ani nie ciągnie z niej zysków. Przy tak skonstruowanej umowie nie wiadomo, dlaczego organ ustalił, że M. C. prowadzi działalność gospodarczą polegającą na produkcji mebli i dlaczego jej swoboda działalności gospodarczej została ograniczona przez udzielenie spornego prawa. Dodatkowo wskazać należy, że umowa licencyjna między A. T. a D. N. uprawniająca D. N. do korzystania z wzoru "noga fotela" poprzez wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu, we własnym zakresie, bez prawa odstępowania wzoru innym osobom, wygasła z końcem 2007 r., zatem w dacie wydawania decyzji o unieważnieniu wzoru "stelaż fotela" ([...] stycznia 2009 r.) już nie miała mocy prawnej. Nie wiadomo jednak, czy i jakie znaczenie przypisał tej umowie organ ustalając, że wnioskodawczyni produkowała meble, której to produkcji przeszkadzał wzór przemysłowy "stelaż fotela". Organ nie ustalił także, czy w ogóle w zakładzie prowadzonym przez D. N. były produkowane meble wg wzoru "stelaż fotela" lub "noga fotela" i z czego wywodzone były uprawnienia do posługiwania omawianymi wzorami. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, organ naruszył przepisy postępowania tj. art. 256 ust. 1 pwp w związku z art. 7 kpa, 77 § 1 kpa, art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa i nie wyjaśnił oraz nie wykazał w uzasadnieniu decyzji, na jakiej podstawie ustalił, że M. C. prowadziła działalność gospodarczą produkując meble według spornego wzoru, której to działalności przeszkadzałoby sporne prawo, zatem z naruszeniem art. 89 w zw. z art.117 pwp organ nie wyjaśnił źródła interesu prawnego wnioskodawczyni do żądania unieważnienia prawa rejestracji wzoru przemysłowego "stelaż fotela". Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wnikliwie zanalizuje zgromadzone dokumenty i rozważy, czy rzeczywiście wynika z nich, że wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą polegającą na produkcji mebli, której to działalności przeszkadza sporne prawo ograniczając jej swobodę. Zważywszy powyższe działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę D. K. O niewykonywaniu uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a w związku z § 14 ust. 2, pkt 1, lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu /Dz.U. nr 163, poz.1349 z późn. zmianami/ i zasądził: kwotę 1000 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, kwotę 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego.